کتاب دانست

محتویات این کتاب دارای طبقه بندی بوده
و مختص مربیان و فرماندهان می باشد
از در اختیار گذاشتن آن به دیگران
خودداری فرمایید

Logo of the Center for Research and Development of the Ministry of Education

معاونت تربیت، آموزش و فرهنگ پایداری سپاه - مرکز باقرالعلوم (ع)

امام کعب: دانستی های فرماندهان یکان امنیتی و گردان های امام علی (ع) (برگرفته از تجربیات فته ۱۳۸۸)
ناشر و تدوین: جمعی از فرماندهان، کارشناسان و اساتید آموزشی
همکاری: معاونت عملیات و آموزش قرارگاه نارا الله تهران
ناشر تخصصی: اداره آموزش های دفاعی امنیتی
پیراستار ادبی: اسماعیل هاشمی
طراح رایانه ای و جلد: حمیدرضا سیف زاده
چروفانگار و صفحه آرا: اسماعیل هاشمی
وبیت چاپ: اول بهار ۱۳۹۷ (۱۳۹۷)
شمارگان: ۳۰۰۰ نسخه
شابک: ۹۷۸-۶۴-۱۸۹-۶۲۸-۷

کتاب حقوق امیر از چاپ و تکثیر، تغییر دلی و ترجمه برای ناشر محفوظ است.
این کتاب برای هدایت دانشجویان کادر ثابت سپاه پاسداران منتشر شده و دسترسی سایر افراد ممکن است.

معاونت تربیت، آموزش و فرهنگ پایداری سپاه - مرکز باقرالعلوم (ع)

« ابلاغیه »

کتاب دانستنی های فرماندهان یگان امنیتی و گردان های امام علی (ع) (برگرفته از تجربیات فتنه ۱۳۸۸) که توسط معاونت تربیت و آموزش فرارگاه مرکزی امام علی (ع) تدوین شده است، برای بهره برداری یگان های امنیتی ابلاغ می شود. این کتاب برای استفاده فرماندهان یگان امنیتی و گردان های امام علی (ع) می باشد.

Signature of the responsible official, enclosed in a circular stamp.

فهرست مطالب

فصل اول - فراخوانی نیروهای بسیجی برای اجرای مأموریت‌های امنیتی

فصل دوم - جابه‌جایی و انتقال نیرو در صحنه اغتشاش

فصل سوم - حفاظت از اماکن در اغتشاشات

فصل چهارم - گشت شهری در اغتشاشات

فصل پنجم - نقایش اقتدار

۱۰- ارتباط نمایش قدرت (قدرت نرم) و تاکتیکهای مقابله (قدرت سخت)

۱۱- کنش متقابل نمایش قدرت (قدرت نرم) و تاکتیکهای مقابله (قدرت سخت)

۱۵- تأثیر تکنیکهای فردی بر تاکتیکهای گروهی در نمایش قدرت

۱۹- مصادیق خاص نمایش قدرت در مأموریتهای پس از انتخابات سال ۱۳۸۸

۲۱- موانع و مشکلات در اجرای نمایش قدرت در سطح شهر

۲۲- نمایش قدرت نیروهای ضد شورش در سایر کشورها

فصل ششم - موانع و سد موانع در مقابله با اغتشاشات

۳- عملیات رفع موانع توسط نیروهای کنترل اغتشاش

فصل هفتم - تأمین و پشتیبانی بگان امنیتی در عملیات مقابله با اغتشاشات

۱۳۹
۱- تأمین تجهیزات مورد نیاز
۱۳۲
۲- تأمین مهمات مورد نیاز
۱۳۴
۳- تأمین خوراکی و تغذیه
۱۳۶
۴- تأمین سوخت مورد نیاز
۱۳۸
۵- برقراری ارتباط مناسب
۱۴۰
۶- امدادرسانی
۱۴۳
۷- اقدام های روحی روانی
۱۴۵
۸- اقدام های لازم برای خروج از پادگان
۱۴۶
۹- اقدام های گردان حین درگیری
۱۵۰
۱۰- اقدام های گردان حین محاصره
۱۵۱
۱۱- اقدام های گردان حین استقرار
۱۵۳
۱۲- اقدام های گردان در زمان ضد استقرار
۱۵۴
۱۳- اقدام های گردان در مواجهه با بسته های مشکوک
۱۵۵
۱۴- اقدام های گردان در مواجهه با تهدید مسلحانه
۱۵۶
۱۵- اقدام های گردان در راستای تخلیه اطلاعاتی

فصل هشتم - تاکتیک های بگان امنیتی و گردان امام علی (ع) در مقابله با اغتشاشات

۱۶۱
۱- روش ها و تاکتیک های مورد استفاده در اغتشاشات
۱۶۲
۲- تاکتیک سد، هجوم و تعقیب
۱۶۷
۳- تاکتیک سد و نفوذ
۱۷۱
۴- اقدام های تاکتیکی در ممانعت از تجمع و اغتشاش
۱۷۹
۵- تاکتیک محاصره اغتشاش گران

فصل نهم - خفظ و ثبوت روحیه نیروهای بسیجی در مأموریت های امنیتی

فصل دهم - حفاظت اطلاعات در مأموریت های امنیتی

۳- ملاحظات مربوط به حفاظت اطلاعات در قبل از اجرای مأموریت (دریافت مأموریت، فراخوانی، جابه جایی و ...) چیست؟

۴- ملاحظات مربوط به حفاظت اطلاعات در حین اجرای مأموریت چیست؟

۵- ملاحظات مربوط به حفاظت اطلاعات بعد از اجرای مأموریت (انتقال دستگیر شدگان، انتقال نیروهای خودی، مستندسازی) چیست؟

فصل یازدهم - آشنایی با قوانین قضایی مورد نیاز در عملیات کنترل اغتشاشات

۳- تفتيش و بازرسی منازل و اماكن و کشف آلات و ادوات جرم

فصل دوازدهم - عملیات اطلاعاتی در صحنه مقابله با اغتشاشات

۲- نیازمندی های اطلاعاتی فرمانده در صحنه عملیات مقابله با اغتشاشات

۵- نکات مهم در انجام عملیات اطلاعاتی در عملیات مقابله با اغتشاشات

۲۷۳ - عملیات اطلاعاتی عادی سازی و پوشش در گشت

۲۸۱ - عملیات اطلاعاتی انتقال (دستگیرشدگان و...)

۲۸۷ - مشکلات و موانع در انتقال دستگیرشدگان (۱۳۸۸)

۲۸۷ - پیشنهادها برای رفع مشکلات و محدودیت‌ها

فصل سیزدهم - روش‌های کاهش آسیب‌پذیری نیروها (سطح تکیکی) در عملیات مقابله با اغتشاشات شهری

۲ - فرآیند وارد عمل شدن گردان در عملیات مقابله با اغتشاشات شهری

۳ - زمینه‌های آسیب‌پذیری نیروهای گردان در عملیات مقابله با اغتشاشات شهری بر اساس فرآیند وارد عمل شدن و اقدام‌های گردان و راه‌کارهای پیشنهادی برای رفع آن

۴ - سایر زمینه‌های آسیب‌پذیری نیروها در عملیات مقابله با اغتشاشات

فصل اول

فراخوانی نیروهای بسیجی برای اجرای مأموریتهای امنیتی

۱- کلیات

۱-۱- بیان اهمیت و ضرورت پرداختن به موضوع فراخوانی

۲- سؤال های اساسی

۲-۲- آثار منفی اقدام های فتنه گران در انجام فراخوانی نیروهای بسیجی

۲-۳- به غیر از روش های معمول در فراخوانی، چه راه کارهای مؤثر دیگری

۳- جمع بندی و نتیجه گیری

۳-۱- آگاه سازی نیروهای گردان در خصوص اهمیت فراخوانی

۳-۲- شناسایی نقاط ضعف و قوت در فراخوانی و اتخاذ تدابیر لازم

۳-۳- نوآوری و خلاقیت در فراخوانی نیروهای تحت امر

۱- کلیات

A group of men in military uniforms marching in formation down a tree-lined street.

۱-۱- بیان اهمیت و ضرورت پرداختن به موضوع فراخوانی

در میان مفاهیم و اصطلاحات نظامی و امنیتی، موضوع فراخوانی از اهمیت و جایگاه خاص و ویژه‌ای برخوردار می‌باشد، زیرا حضور به موقع و حداکثری نیروها در هنگام نیاز، برای هر سازمان نظامی ارزش فوق العاده‌ای دارد و بدین دلیل است که در تمامی یکان‌ها سعی بر آن است که طرح یا دستور العمل مدون و جامعی برای فراخوانی نیروها تدوین شود. به همین دلیل، در ادامه به ضرورت و اهمیت پرداختن به موضوع فراخوانی نیروهای بسیجی اشاره می‌شود:

گردان در این معوقت خود را به محل مأموریت رسانده و از کسروی و گسترش بحران جلوگیری نماید. در صورتی که اگر تأخیری حاصل شود، می‌تواند گسترش بحران را به دلیل داشته و کنترل آن مشکول و محسوبات بحران‌ناپذیری را بهباز می‌آورد.

(۲) نیروهای بسیج: نیرویی طریق موفق و آزاد بوده و فرمانده تحسین‌تواند و مخصوص را برای به کارگیری آن‌ها پیش بینی و احتاط نماید. بنابراین پیش بینی تمهیدات لازم برای فراخوانی به موقع و حداکثری نیروهای بسیج از اهمیت فوق العاده‌ای برخوردار است.

(۳) برای انجام فراخوانی مناسب نیروهای گردان لازم است فرمانده، ارکان و نیروهای گردان از قبل با توانی پنکه‌نگر شکل و نحوه‌ی انجام فراخوانی را تعیین نمایند و نقش و وظیفه‌ی نماس نیروهای گردان هنگام فراخوانی مشخص گردد.

۲-۱. تعریف عملیاتی از فراخوانی

عبارت است از اینکه حسب طریق و با ابلاغ مرجع صلاحیت‌دار، تمام یا بخشی از پیگان به‌منظور انجام مأموریت محوله، به نقطه‌ی مشخصی احضار شوند، به بیان ساده‌تر فراخوانی یعنی اقدام است که به موجب آن، نیروها برای انجام مأموریت در زمان معین، در مکان مورد نظر، حضور یابند.

۳-۱. موارد مورد انتظار در فراخوانی نیروها

۱-۱-۱. اطمینان از ابلاغ پیام به افراد فراخوانی شده: با عنايت به اینکه مسئول انجام فراخوانی، فرمانده گردان می‌باشد، لازم است تا وی پس از ابلاغ پیام فراخوانی نیروها، ضمن استفاده از روش‌های مختلف و بازدید میدانی از نیروهای فراخوانی کننده، مطمئن شود که پیام به همه‌ی نیروها ارسال گردیده است.

۲-۱-۲. حضور به موقع نیروهای فراخوانی شده: در فراخوانی نیروهای گردان، انتظار می‌رود تدابیر و پیش‌بینی‌های لازم توسط فرمانده گردان صورت گیرد تا نیروهای فراخوانی شده به موقع و با کمترین تأخیر در محل تعیین شده حضور یابند.

۲-۳-۱- حضور اکثریت نیروهای فرآخوانی شده در فرآخوانی نیروهای گردان، انتظار می رود اقدامهای لازم توسط فرمانده گردان صورت گیرد تا حداکثر نیروهای فرآخوان شده در محل تعیین شده حضور یابند که برای این منظور تدبیر و اقدامها و هماهنگیهای لازم یابد از قبل برنامه ریزی شده باشد.

۲-۳-۲- حضور نیروها با شور و نشاط انقلابی؛ برای اجرای مناسب مأموریتهای محوله لازم است تا تدبیر و پیش بینیهای لازم توسط فرمانده گردان صورت پذیرد تا هنگام فرآخوانی، نیروهای گردان بالنگیزه، بالا و شور و نشاط انقلابی و با علاقه و اشتیاق در فرآخوانی حضور یابند. مثلاً در حد امکان هنگام مأموریت پیش بینی تغذیه مناسب، استراحت و خواندن نماز و ... صورت پذیرد.

۲-۳-۵- حضور به موقع عناصر کلیدی؛ هنگام فرآخوانی نیروهای گردان، لازم است فرمانده گردان، عناصر کلیدی و تأثیرگذار را از قبل شناسایی نموده و به شکل خاصی فرآخوانی نماید تا وظایف اصلی و مهم را انجام دهند.

موارد مذکور به صورت کلی در خصوص فرآخوانی هر یگان نظامی، مطرح می شود. در خصوص فرآخوانی نیروهای بسیجی به دلیل اهمیت و ضرورت موضوع و همچنین ماهیت نیروهای بسیجی، از اهمیت فوق العاده ای برخوردار می گردد. با توجه به اینکه حضور نیروهای بسیجی به صورت غیر موظفی، بدون هرگونه چشم داشت مادی، بر اساس اعتقادات و باورهای دینی و مذهبی و تبعیت از ولایت فقیه می باشد. بنابراین هنگام آموزش، توجیه، فرآخوانی و ... نیروهای بسیجی، اخلاق، رفتار و دستورهای فرماندهی گردان باید متناسب با روحیات، تواناییها و توقعات آنان بوده و انعطاف لازم را داشته باشد.

۴-۱- انواع فرآخوانی

فرآخوانی نیروهای گردان به طور کلی از لحاظ دو بعد زمان و نوع مأموریت قابل تقسیم و بررسی می باشد:

۱-۴-۱- از نظر زمان کافی برای فراخوانی نیروهای گردان

(۱) فراخوانی با فرصت: هنگامی که فرمانده گردان از قبل، زمان اجرای مأموریت و نوع فراخوانی را می داند و زمان کافی برای سیر مراحل انجام فراخوانی را دارد.

(۲) فراخوانی تعجیلی: هنگامی که بدون اطلاع قبلی و بر حسب ضرورت به فرمانده گردان ابلاغ شود تا نیروهای تحت امر را در اسرع وقت فراخوانی نماید.

۱-۴-۲- از نظر نوع مأموریت و هدف از فراخوانی نیروهای گردان

(۱) فراخوانی مأموریتی: هنگامی که فرمانده گردان، نیروهای تحت امر را به منظور انجام عملیات و اجرای مأموریت امنیتی (مثلاً مقابله با نارآمی و اغتشاشات) فراخوانی می نماید.

(۲) فراخوانی: هنگامی که فرمانده گردان، نیروهای تحت امر را به منظور اجرای برنامه های تربیتی و آموزشی و یا انجام تمرینات تاکتیکی فراخوانی می نماید.

۱-۴-۳- فراخوانی ترکیبی: هنگامی که فراخوانی نیروهای گردان، ترکیبی از انواع

فراخوانی های مذکور در بندهای (۱-۴-۱) (بعد زمان) و (۲-۴-۱) (بعد مأموریت و هدف) باشد. به آن فراخوانی ترکیبی می گویند (مطابق جدول ۱-۱).

۲- سؤال‌های اساسی

۱- مشکلات و موانع حد انجام فراخوانی چیست؟

(۱) عدم انسجام سازمانی گردان‌ها در مواقع غیرعملیاتی و محوریت حوزه‌ها و پایگاه‌ها، موجب تصدی گری حوزه‌ها و پایگاه‌ها شده و نیروها از آنجا فراخوانی و به گردان معرفی می‌شوند. درواقع مسئولیت فراخوانی و اجرای مأموریت با فرمانده گردان می‌باشد؛ اما امکانات، اختیارات و پشتیبانی‌های لازم از نیروها، در اختیار حوزه‌های مقاومت بسیج است.

(۲) با عنایت به تنوع مشاغل و یا مشغول به تحصیل بودن نیروهای بسیجی، فراخوانی‌های مکرر و بعضاً غیرضروری، باعث ایجاد مشکلات شغلی، تأثیر منفی در معیشت و افت تحصیلی آنان و در نهایت منجر به ریزش نیرو در فراخوانی‌های بعدی می‌شود.

(۳) نفوذ افراد غیر بسیجی در هنگام فراخوانی نیروهای گردان، موجب بروز برخی مشکلات از قبیل انجام اقدام‌های ناهمانگ، هنجارشکنی، تسویه حساب شخصی، مشکلات اخلاقی، سرقت و ... بنابراین لازم است فرمانده گردان ضمن انجام هماهنگی‌های لازم با حفاظت اطلاعات، تداییر و اقدام‌های حفاظتی لازم را در هنگام انجام فراخوانی اجرایی نماید.

(۴) ممانعت خانواده‌های برخی از بسیجیان از حضور آنان در فراخوانی‌ها به دلیل عملیات روانی، شایعه‌پراکنی و دروغ‌پردازی‌های صورت گرفته از سوی دشمن می‌باشد.

(۵) یکی از ابزار متداول و مورد استفاده در فراخوانی‌ها، خطوط تلفن مستقیم و همراه می‌باشد که این وسایل ارتباطی، دارای محدودیت‌های زیادی مانند قطع و یا اشغال بودن در زمان بحران و هزینه‌های را به دنبال دارد. بنابراین برای سهولت در اطلاع‌رسانی و فراخوانی نیروها می‌توان از سایر وسایل ارتباطی مانند SMS Center و ... نیز استفاده نمود.

تذکر: رعایت اصول و ملاحظات حفاظتی در استفاده از وسایل و تجهیزات مخابراتی مانند اس.ام.اس. ستر ضروری است.

(۶) در مواقعی که نیروهای بسیجی، فراخوانی شده و به کارگیری نمی‌شوند، این امر موجب فرسایش آن‌ها و ریزش در فراخوانی‌های بعدی می‌شود. به‌این‌ترتیب که نیروهای بسیجی تصور می‌کنند ضرورتی برای حضور آن‌ها وجود ندارد و صرفاً وقت آن‌ها گرفته می‌شود.

(۷) محدودیت زمانی قانونی برای بسیجیان به‌منظور عدم حضور در محل کار به‌مدت ۱۵ روز در سال که حتی همین ۱۵ روز را هم برخی سازمان‌ها و نهادها قبول نمی‌کنند. بنابراین عدم حضور نیروهای بسیجی در محل کار، ممکن است باعث ایجاد مشکلات جدی شغلی و یا حتی موجب اخراج از کار شود.

۲-۲- آثار منفی اقدام‌های فته‌گران در انجام فراخوانی نیروهای بسیجی رایان نمایند

(۱) انجام عملیات روانی علیه بسیجیان و خانواده‌های آنان از طریق شبکه‌های ماهواره‌ای ضدانقلاب، پخش شایعات و ... که این امر تأثیر منفی بر خانواده داشته و موجب ریزش نیروها در فراخوانی‌ها می‌شود. اما این موضوع در اکثر نیروهای بسیجی که دارای اعتقاد، ایمان و بصیرت لازم می‌باشند، اثر معکوس دارد. به‌این‌ترتیب که باعث افزایش عزم و اراده‌ی آن‌ها در اجرای موفقیت‌آمیز مأموریت خواهد شد.

(۲) تهدید و ارعاب نیروهای بسیجی و خانواده‌های آنان توسط عناصر ضدانقلاب از طریق پخش عکس بسیجیان در اینترنت و فضای مجازی، در شب‌نامه‌ها و یا انداختن نامه و نوشته‌های تهدیدآمیز در منازل و ... باعث می‌شود برخی از نیروهای بسیجی تحت تأثیر این تبلیغات، به‌دلیل تهدیدات متصور علیه اعضای خانواده در هنگام فراخوانی‌ها حاضر نشوند.

(۳) هنگامی که نیروهای خودی به‌دلایل مختلف در مأموریت مقابله با اغتشاشات، با ناکامی و عدم موفقیت مواجه می‌شوند، برای مثال تعدادی از نیروهای گردان توسط اغتشاش گران گروگان گرفته می‌شوند و یا مورد ضرب و جرح قرار می‌گیرند، انتشار اخبار این حوادث موجب کاهش روحیه نیروها و متعاقباً باعث ایجاد تأثیر منفی در فراخوانی خواهد شد.

با فرصت	تعجیلی	زمانی
فراخوانی با فرصت به منظور انجام مأموریت	فراخوانی تعجیلی به منظور انجام مأموریت	انجام مأموریت
فراخوانی با فرصت به منظور انجام حفظ انجام و آموزش و نمربین	فراخوانی تعجیلی به منظور انجام و آمادگی رزم

۲-۲- به‌طور از روش‌های معمول در فراخوانی، چه‌راه‌کارهای مؤثر دیگری را تجربه نموده‌اید؟

(۱) استفاده از توان و ظرفیت هیئت‌های مذهبی در انجام فراخوانی‌های با فرصت و یا فراخوانی در زمان بحران در صورت تداوم فتنه بیش از یک هفته. با عنایت به اینکه هیئت‌های مذهبی معمولاً محل تجمع نیروهای بسیجی می‌باشند و حضور آنان در این مجالس آمیخته و سرشار از عشق و محبت و ارادت خالصانه به اهلیت عصمت و طهارت (علیهم السلام) است، بنابراین امکان تبیین جایگاه ولایت فقیه و نظام ج.ا.ا.ا. اهمیت و نقش بسیجیان در مأموریت و بالا بردن بصیرت انقلابی نیروها به بهترین شکل وجود دارد که در صورت موفقیت فرمانده در این موضوع، تأثیر فوق العاده‌ای در حضور نیروهای بسیجی هنگام فراخوانی ایجاد خواهد شد.

(۲) استفاده از روش فراخوانی ممکوس به این صورت که نیروهای گردان از قبل به گونه‌ای توجیه شوند که حساسیت و نگرانی لازم را داشته باشند تا هنگام نزدیک شدن سالروز وقایع امنیتی مانند ۲۲ خرداد، ۱۸ تیر، ۱۶ آذر و ... و یا زمانی که احساس می‌کنند تهدید و یا حادثه امنیتی در حال وقوع است، خودشان به هر طریق ممکن، اعلام آمادگی و راجع به فراخوانی، از فرمانده استعلام نمایند.

(۳) با توجه به اهمیت موضوع، ضرورت دارد فرمانده با نیروهای گردان هم‌فکری و مشورت لازم را برای رسیدن به روش یا روش‌های مورد استقبال و قراردادی برای انجام فراخوانی به عمل آورد که ممکن است این روش‌ها در هر گردان متفاوت باشد و یا با توجه به مقتضای زمان پس از مدتی تغییر نماید.

(۴) هنگامی که نیازی به فراخوانی همه‌ی نیروهای گردان نیست، فراخوانی تعداد مناسبی از بسیجیان دارای انگیزه و روحیه با تجهیزات کامل در اولویت بوده و بهتر از فراخوانی تمامی نیروها می‌باشد.

(۵) ارتباط مداوم و مستمر فرمانده گردان با نیروهای تحت امر: تقویت ارتباط گیری با بسیجیان حداقل یک روز در هفته در قالب برنامه‌ی یاد یاران، کلاس‌های

آموزشی و ... موجب انسجام و آمادگی نیروها گردیده و باعث تسهیل و تسریع در انجام فراخوانی می‌شود.

(۶) ارتباط شبکه‌ای مستقیم و مستمر بین فرمانده گردان، ارکان و سایر نیروها به صورت زنجیره‌ای، به این شکل که هر کدام از اعضای گردان با تعدادی از سایر اعضا در ارتباط مستقیم و رابطه‌ی نزدیک داشته باشند تا موجب سهولت و تسریع در فراخوانی شود.

فرمانده گردان به صورت شبکه‌ای با حداقل ۱۰ نفر ارتباط مستمر و تنگاتنگ داشته باشد و آن ۱۰ نفر نیز به نوبه‌ی خود با تعدادی از افراد گردان مرتبط باشند تا هنگام ابلاغ فراخوانی توسط فرمانده گردان، پیام توسط این افراد نیز منتشر شود. البته لازم نیست حتماً تمامی این ۱۰ نفر از ارکان و یا فرماندهی گروهان باشند.

فرمانده گردان
- عضو اول
  - ۱ ...
  - ۲ ...
  - ۳ ...
  - ۴ ...
  - ۵ ...
- عضو دوم
  - ۱ ...
  - ۲ ...
  - ۳ ...
  - ۴ ...
  - ۵ ...
- عضو سوم
  - ۱ ...
  - ۲ ...
  - ۳ ...
  - ۴ ...
  - ۵ ...
- عضو چهارم
  - ۱ ...
  - ۲ ...
  - ۳ ...
  - ۴ ...
  - ۵ ...
- عضو پنجم
  - ۱ ...
  - ۲ ...
  - ۳ ...
  - ۴ ...
  - ۵ ...
- عضو ششم
  - ۱ ...
  - ۲ ...
  - ۳ ...
  - ۴ ...
  - ۵ ...

نمودار ۱-۲- ارتباط شبکه‌ای فرمانده و اعضای گردان در فراخوانی

۳- جمع بندی و نتیجه گیری

۱-۳- آگاه‌سازی نیروهای گردان در خصوص اهمیت فراخوانی

با عنایت به موضوعات طرح شده، لازم است تا فرمانده گردان، عناصر کلیدی، ارکان و سایر نیروهای تحت امر را نسبت به اهمیت موضوع فراخوانی و نقش مؤثر آن در اجرای موفق مأموریت امنیتی توجیه و تصریح نماید که هرگونه سهل انگاری و بی توجهی در این امر موجب گسترش و شیوع بحران می‌شود و کنترل و مقابله با آن نیازمند صرف توان و هزینه‌های فراوان مادی و معنوی خواهد بود. برخی اوقات حضور پیش دستانه نیروها در کانون‌های بحران، موجب بازدارندگی و سلب فرصت از اغتشاش‌گران می‌شود. بنابراین حضور نیروهای بسیجی در این گونه فراخوانی‌ها بسیار مؤثر بوده و لازم است مورد اهتمام و توجه قرار گیرد. بدیهی است اگر نیروهای گردان اهمیت فراوان این موضوع را درک نمایند، نهایت سعی و تلاش لازم را به عمل خواهند آورد.

۲-۳- شناسایی نقاط ضعف و قوت در فراخوانی و اتخاذ تدابیر لازم

برای اجرای مناسب، صحیح و به موقع فراخوانی، لازم است تا فرماندهی گردان روش‌های مناسب فراخوانی را به‌همراه ارکان و عناصر کلیدی بررسی و در برنامه‌های حفظ انسجام و آمادگی رزم تمرین نموده و ضمن برگزاری جلسه با حضور اعضای مؤثر در گردان، پس از انجام بررسی‌های لازم، نقاط ضعف و قوت نیروهای گردان در فراخوانی را شناسایی و تدابیر و اقدام‌ها لازم را به‌منظور برطرف نمودن نقاط ضعف و تقویت نقاط قوت اتخاذ نماید. البته مشورت با فرماندهان سایر گردان‌ها و استفاده از تجربیات موفق و یا ناموفق آنان در موضوع فراخوانی نیز در این رابطه بسیار مؤثر خواهد بود.

۳-۳- نوآوری و خلاقیت در فراخوانی نیروهای تحت امر

با عنایت به اینکه موارد ذکر شده در این نوشتار حاصل تجارب برخی از مسئولین و فرماندهان مأموریت مقابله با اغتشاش در طول زمان‌های گذشته به‌ویژه فتنه‌ی سال ۱۳۸۸ می‌باشد، قطعاً در مورد موضوع فراخوانی تجارب، نوآوری‌ها و خلاقیت‌هایی دیگری نیز وجود دارد که تاکنون ثبت و ضبط نگردیده است و یا ممکن است در مأموریت‌های آتی با توجه به مقتضیات زمان، روش‌های مؤثر جدیدی ابداع و به‌کارگیری شود. بنابراین لازم است تا فرمانده گردان با استفاده از دانش و تجارب موجود و ضمن بهره‌گیری از نظرات نیروهای بسیجی، خلاقیت‌ها و نوآوری‌های مؤثر در فراخوانی را به صورت گردانی تمرین و اجرایی نماید.

فصل دوم

جابه جایی و انتقال نیرو

در صحنه اغتشاش

A group of police officers in uniform and helmets are standing next to a line of red motorcycles, parked in a dusty outdoor area. Several white vans are visible behind them, and buildings and hills are in the background.

۱- هدف

جای سریع و ایمن نیروها به صحنه عملیات و هدایت نیروهای امنیتی برای مقابله با اغتشاش گران.

آشنایی با شیوه ایمن و سریع جابه جایی نیروها به صحنه درگیری و صحنه عملیات می باشد که این جابه جایی شامل بخش های مختلفی اعم از اعزام نیرو به صحنه، خروج نیروها از صحنه و یا تعویض نیروها به منظور حفظ توان نیروهای عمل کننده باشد.

۳- انواع جابه جایی

۴- انواع جابه جایی از دیدگاه متفاوت

(۲) جابه جایی آشکار (در تجارب فتنه ۱۳۸۸ بارها شاهد نمایش اقتدار و قدرت نیروهای امنیتی به منظور بازدارندگی و اجرای عملیات روانی بوده ایم که بسیار مؤثر و مفید واقع شده است).

۵- ملاحظات اساسی در جابه جایی نیروها

(۱) انتخاب بهترین مسیر (با ملاحظه نوع جابه جایی، ترافیک، زمان، مسافت و ... بهترین مسیر انتخاب شود):

(۲) شناخت جغرافیای محل (در یکی از مأموریت های امنیتی سال ۱۳۸۹، مقابله با اغتشاشات با وجود فاصله ۵ دقیقه ای یکی از یگان ها با اغتشاش گران، به علت شناخت ناکافی جغرافیایی شهری حدود یک ساعت طول کشید تا یگان مذکور به محل اعلام شده برسد):

(۳) استفاده از وسایل مناسب با توجه به مسیر فاصله، شرایط آب و هوایی، وجود دشمن و ...:

(۴) تأمین امنیت نیروها در حین جابه جایی (در اغتشاشات سال ۱۳۸۸، چندین بار شاهد غافلگیری نیروهای خودی در حین اعزام به مأموریت و صدمات ناشی از این غافلگیری بودیم):

(۵) سرعت مناسب و سیله نقلیه (در اغتشاشات سال ۱۳۸۸، به دلیل استفاده از موتور سکلیت):

(۶) امنیت و سیله نقلیه (یک و سیله نقلیه باید علاوه بر سلامت فنی از نظر تاکتیکی و عملیاتی نیز واجد امنیت لازم بوده و از سرعت مناسب در جابه جایی برخوردار باشند. برخی از بسیجیان از موتورهای شخصی در مأموریت ها استفاده می نمایند که به دلیل متفاوت بودن این وسایل بارها شاهد عقب ماندن بعضی از آنها در حین جابه جایی و ستون کشی بودیم که این خود مشکلات مختلفی را در پی داشت):

(۷) نمایش اقتدار مورد نیاز (در بسیاری مواقع حرکت مقتدرانه نیروها به منظور اعزام به محلی خاص موجب رعب در دل اغتشاش گران و ممانعت از برزو هرگونه ناامنی می‌شود؛ بنابراین در این خصوص زمان و مسیر و حفظ آرایش و اقتدار از اهمیت خاصی برخوردار است)؛

(۹) کمیت مورد نیاز در جابه‌جایی (با توجه به نوع وسایل و تعداد نیرویی که نیاز به جابه‌جایی می‌باشد، باید ملاحظاتی همچون ترافیک و مشکلات احتمالی و ... در نظر گرفت و تدابیر لازم اتخاذ شود).

۶- مشکلات موجود در جابه‌جایی نیروها

۱- ۶- وسایل نقلیه جمعی (عمومی و سپاه)

(۱) کمبود وسایل ترابری جمعی در سازمان (در اغتشاشات سال ۱۳۸۸، اغلب نیروهای بسیجی از موتورها و خودروهای شخصی خود استفاده می‌کردند)؛

(۳) مشکلات مربوط به هماهنگی و تأمین این وسایل؛

(۵) خطرات ناشی از جابه‌جایی نیروها به صورت منسجم؛

(۸) امکان بهره‌برداری ضعیف از این وسایل در منطقه عملیات.

۲- ۶- وسایل نقلیه انفرادی

(۳) افزایش احتمال خرابی این وسایل و معطلی ستون؛
(۴) متحدالشکل نبودن این وسایل و ایجاد بی نظمی ظاهری و بی نظمی در ستون کشی؛

(۵) تأمین امنیت این وسایل در محل اجرای مأموریت (در افتکاشات سال ۱۳۸۸ و همچنین در مأموریت های سال ۱۳۸۹ بارها شاهد وارد آمدن خسارت به وسایل نقلیه بوده ایم که از جمله می توان به آتش گرفتن موتورهای سپاه سیدالشهدا هنگام انتقال آنها با کامیون به پادگان مربوطه اشاره نمود).

۷- محاسن جایی نیروها با خودروهای جمعی

(۱) جابه جایی منجم نیروها و حضور دفعی در محل اجرای مأموریت؛
(۲) رهایی از مشکلات ناشی از تأمین امنیت وسایل ترابری انفرادی در محل اجرای مأموریت (در تجارب ۱۳۸۸ بارها شاهد آتش سوزی و وارد آمدن خسارت به موتورهای پارک شده در کنار خیابان بوده ایم)؛
(۳) امکان بهتر در برقراری امنیت نیروها در حین جابه جایی؛
(۴) رهایی از مشکلات ناشی از تأمین ستون موتوری؛
(۵) کاهش احتمال خرابی وسیله نقلیه؛
(۶) کاهش تصادفات رانندگی موتوری (در اغلب مأموریت ها و تجارب گذشته ما شاهد تصادف نیروهای موتوری و تلفات و خسارات ناشی از آن بوده ایم).

۸- محاسن جایی نیروها با وسایل نقلیه انفرادی

(۱) چابکی و چالاکی در جابه جایی نیروها با کمک موتورسیکلت؛
(۲) رهایی از گره های ترافیکی و حضور به موقع در محل مأموریت؛
(۳) امکان حرکت در معاصر تنگ و ...؛

(۴) امکان جابه‌جایی نیروها با تعداد موردنظر و یا تقسیم نیروها؛
(۵) امکان انتقال سریع نیروها از یک محل به محل دیگری برای اجرای مأموریت؛
(۶) اقتدار و عظمت انتقال نیرو با موتورسیکلت؛
(۷) امکان اجرای عملیات روانی و اقتدار در منطقه.

Aerial view of a road where several motorcycles are parked or moving, illustrating the concept of rapid deployment and maneuverability.

۹- اقدام‌های لازم در انجام یک جابه‌جایی و انتقال مناسب

۱۰- وضعیت و تمرین پاسگاهی

وضعیت مأموریت: گردان یکم امام علی (ع) مأموریت دارد از ساعت «س» روز «ر» نسبت به اجرای مأموریت مقابله با اغتشاش و ناامنی در میدان امام (ره) اقدام نماید. در اطلاعیه هایی که در سطح شهر توزیع شده آمده که در روز «ر» بار دیگر همدل و هم صدا ضمن حضور در میدان «م» حقوق تضعیف شده خود را از چپاولگران و ایادی آنها مطالبه خواهیم کرد (وعده ما ساعت ۱۶۰۰ میدان امام (ره)). همچنین پیامک هایی به شهروندان مبنی بر حضور در میدان «م» ساعت ۱۵۰۰ ارسال شده است.

شبکه های ضد انقلاب اقدام به فراخوانی عمومی از بعد از ظهر روز «ر» در میدان مذکور نموده اند.

گردان یکم امام علی (ع) باید ضمن فراخوانی نیروها در محل اصلی خود (ناحیه مقاومت بسیج مالک اشتر) در زمان مقرر ضمن حضور در محل مورد نظر نسبت به اجرای مأموریت اقدام نماید.

با توجه به موارد فوق نسبت به پاسخ گویی به خواسته های زیر اقدام نمایید:

(۴) بعد از پایان مأموریت به شما دستور ترک منطقه و عزیمت به مقر داده می‌شود، بنابراین به منظور حفظ آرامش صحنه و عدم جلب توجه در خصوص خروج نیروها از صحنه چه مواردی را مدنظر قرار خواهید داد.

فصل سوم

حفاظت از اماکن در اغتشاشات

A photograph showing a scene of conflict or riot. Several people are visible, including one person climbing a white wall and barbed wire fence. In the background, there is a large fire and smoke, suggesting a burning vehicle or structure.

۱- هدف

تبیین ویژگی‌ها، اهمیت و چگونگی حفاظت از اماکن حیاتی، حساس و مهم در عملیات مقابله با اغتشاشات.

۲- منظور

آشنایی فرماندهان گردان‌های امنیتی با اماکن حیاتی، حساس و مهم و وظایف یگان‌های امنیتی در حفاظت از آن اماکن.

۳- اهمیت و ضرورت

تجربه‌ی بحران‌های امنیتی سنوات گذشته بیانگر آن است که، سرکردگان اغتشاش‌گر، همیشه با رویکردهای راهبردی و تاکتیکی، به دنبال تصرف، تخریب و آسیب بر اماکن حیاتی، حساس و مهم موجود در صحنه‌های امنیتی می‌باشند. بر این اساس، آشنایی فرماندهان گردان‌های امنیتی و مدیران بحران (سطح تاکتیکی) با اماکن حیاتی، حساس و مهم و وظایف یگان‌های امنیتی در حفاظت از آن‌ها ضرورتی اجتناب‌ناپذیر بوده و عملاً موجب افزایش توانمندی گردان‌های مزبور در انجام مأموریت‌های مرتبط خواهد بود.

۴- طرح تحقیق

در قالب این تحقیق ضمن ارائه‌ی تعاریف اماکن حیاتی، حساس و مهم، با بیان آسیب‌پذیری‌های این اماکن، تاکتیک‌های عملیاتی گردان در راستای حفاظت از این گونه اماکن در قالب تجارب عینی صحنه‌های عملیاتی تبیین خواهد شد.

۵- سؤال‌های تحقیق

(۴) در صحنه‌های عملیات مقابله با اغتشاشات شهری آسیب‌ها و تهدیدات متصور برای اماکن موصوف کدامند؟

(۵) برای کاهش آسیب‌پذیری‌ها و حفاظت از اماکن موصوف در صحنه‌های عملیات مقابله با اغتشاشات شهری چه تاکتیک‌هایی می‌تواند مدنظر باشد؟

(۶) در راستای کاهش آسیب‌پذیری‌ها و حفاظت از اماکن موصوف در صحنه‌های عملیات مقابله با اغتشاشات شهری چه مشکلاتی متصور می‌باشد؟

(۷) راه‌کارهای تأمین و نیز ارتقای ضریب حفاظتی اماکن دارای طبقه‌بندی کدامند؟

۶- تعاریف

(۱) اماکن حیاتی: اماکنی و تأسیساتی می‌باشند که از نقطه‌نظر راهبردی چنان حائز اهمیتی است که اگر تمام و یا قسمتی از آن مورد تعرض و یا تخریب واقع‌شده و یا به اشغال و کنترل دشمن در آیند خسارات کلی به امنیت کشور وارد‌شده و یا زندگی عادی مردم را برای مدت میدی دچار اختلال نمایند.

(۲) اماکن حساس: اماکنی و تأسیساتی می‌باشند که اگر تمام و یا قسمتی از آن مورد تعرض و یا تخریب واقع‌شده و یا به اشغال و کنترل دشمن در آیند، زیان کلی به امنیت منطقه‌ای از کشور وارد‌شده و یا زندگی عادی مردم را برای مدتی مختل نمایند.

(۳) اماکن مهم: اماکنی و تأسیساتی می‌باشند که اگر تمام و یا قسمتی از آن مورد تعرض و یا تخریب واقع‌شده و یا تحت اشغال و یا کنترل دشمن در آیند، مشکلات امنیتی برای قسمتی از منطقه‌ای از کشور، ایجاد‌شده و یا زندگی عادی گروهی از مردم برای مدت محدودی مختل گردد.

(۴) اماکن قابل حفاظت: اماکنی و تأسیساتی می‌باشند که در رده‌های فوق قرار نگرفته، اما لطمه به آن‌ها می‌تواند وقفه‌ای در بخشی از امور یک شهر ایجاد نموده و حفاظت از آن‌ها لازم باشد.

(۵) اختشاش: هرگونه اقدام شدید تعداد یا گروه هایی از جمعیت ناراضی و فاقد رفتار عقلانی، که به وسیله افرادی خاص تحریک گردیده و مبادرت به برهم زدن نظم و آرامش عمومی به منظور رسیدن به اهدافی در مغایرت با قوانین جاری کشور نمایند را اختشاش گویند.

(۶) نیروی انتظامی: نیروی انتظامی مصرح در قانون که مسئولیت برقراری امنیت در وضعیت انتظامی را بر عهده دارد.

(۷) وضعیت انتظامی: وضعیتی است که نظم عمومی جامعه روند عادی دارد و یا بر اثر برخی حوادث و مسائل، آرامش روانی و امنیت اجتماعی و نظم عمومی دچار اختلال گردیده و ناآرامی هایی در جامعه پدیدار گشته است، اما اقدام قابل ملاحظه ای برای مقابله با دولت و تضعیف حاکمیت مشاهده نمی گردد.

(۸) وضعیت امنیتی: وضعیتی است که در آن اقدامات و تلاش هایی در داخل یا خارج از کشور به منظور مقابله با نظام و براندازی حکومت صورت بگیرد.

۷- وظایف سازمان ها در راستای حفاظت از اماکن تابعه

(۱) انتخاب مناسب مکان و فضا (سازمان ها به عنوان متولیان برقراری امنیت اماکن و تأسیسات تابعه موظفند در انتخاب مکان برای اجرای پروژه های ابیه و تأسیسات مهم، اصول پدافند غیرعامل را در همه مراحل مدنظر قرار دهند تا امکان تأمین و حفاظت از آنها با صرفه انسانی، اقتصادی و فنی مناسب ایجاد شود)؛

(۲) طراحی مناسب سازه ها و ابیه (سازمان ها به عنوان متولیان برقراری امنیت اماکن و تأسیسات تابعه موظفند در طراحی سازه ها، ابیه و تأسیسات مهم، اصول پدافند غیرعامل را در همه مراحل مدنظر قرار دهند تا امکان تأمین و حفاظت از آنها با صرفه انسانی، اقتصادی و فنی مناسب ایجاد شود)؛

(۳) حفاظت فیزیکی و انسانی (سازمان ها موظفند پس از اتمام مراحل ساخت، با ایجاد موانع فیزیکی و الکترونیکی، نسبت به ایجاد بازدارندگی لازم اقدام نمایند. علاوه

بر این، با به کارگیری عوامل انسانی در برجکهای دیدبانی بصری و... نسبت به افزایش ضریب حفاظتی اماکن تابعه اقدام نمایند؛

(۴) عوامل کنترلی (به کارگیری سامانه های الکترونیکی و پست های کنترل تردد نیز در راستای تأمین اماکن و تأمینات حائز اهمیت بوده و قابلیت اقدام دارد)؛

(۵) برقراری سامانه های تصویری و دوربین های مداریت (سازمانها موظفند پس از اتمام مراحل ساخت و در راستای بازدارندگی و نیز شناسایی موارد مشکوک، نسبت به برقراری سامانه های تصویری و دوربین های مداریسته با کیفیت بالای تصاویر در اماکن تابعه اقدام نمایند)؛

(۶) تقویت سامانه های دفاع و حفاظت از اسناد، مدارک و لوازم (در مراکز امنیتی اولویت با دفاع و حراست از اسناد و لوازم می باشد و در این راستا انتقال اسناد به مراکز امن تر پیش بینی شود و در غیر مراکز امنیتی اولویت به دفاع از ساختمان معطوف خواهد بود)؛

(۷) تعیین متولی شخص با فرمائندگی واحد برای حفاظت و حراست از اماکن (این امر دارای اهمیت ذاتی بوده و اجرای آن موجب وحدت تلاش ها و پرهیز از اقدامات موازی و نیز بر کردن خلاهای حفاظتی و امنیتی خواهد بود)؛

(۸) تدوین طرح حفاظت و دفاع از اماکن (این امر با احصاء آسیب پذیری ها و با تعیین وظایف هر یک از اجزا و استقرار سامانه های پدافند عامل و غیرعامل صورت می گیرد)؛

(۹) شناسایی دائمی حوزه های سرزمینی و استمرار اشراف اطلاعاتی (با اجرای گشت های اطلاعاتی مستمر و نیز کسب اخبار و اطلاعات لازم از مجاری ممکن انجام می گیرد).

(۱۰) سازماندهی و به کارگیری عوامل انسانی با استعداد لازم در قالب طرح های حفاظت و دفاع از اماکن (در این مقوله کیفیت و کمیت نیروی انسانی برای افزایش کارآیی و نیز افزایش اثربخشی در راستای ممانعت از نفوذ و... حائز اهمیت می باشد)؛

(۱۱) مدیریت مناسب و متمر موادی که آسیب پذیری اماکن را بالا می برد (مانند مواد منفجره، مواد اشتعالزا و...).

۸- تبیین وظایف عملیاتی گردان در راستای محافظت از اماکن

(۱) کسب اشراف اطلاعاتی لازم بر محدوده‌ی سرزمینی (بدون اشراف اطلاعاتی بر محدوده‌ی سرزمینی و شناسایی میدانی اماکن قابل حفاظت، تأمین امنیت و حفاظت از آنها در صحنه‌ی عملیات مقابله با اغتشاشات شهری و ناآرامی‌های اجتماعی ممکن نمی‌باشد. ای بسا فرمانده صحنه‌ی عملیاتی به دلیل فقدان اطلاعات و آگاهی لازم اغتشاش گران را در صحنه‌ی عملیاتی به سمت یک مکان قابل حفاظتی مانند پمپ بنزین کیش دهد و یا به دلیل عدم آشنایی جغرافیایی و نیز فقدان اطلاعات علی‌رغم امکان دسترسی، گردانی نتواند به کمک نیروهای محافظت و مدافع از یک مکان قابل حفاظت در صحنه‌ی عملیاتی بستابد و آن مقر و مکان محاصره‌شده و در آستانه‌ی سقوط و آسیب قرار گیرد؛)

(۲) داشتن طرح مناسب بر اساس طرح‌ها و استاد بالادستی (حسب مورد داشتن و تدوین طرح مناسب عملیاتی با به‌روزرسانی برآوردها، تعیین سازمان رزم مناسب، تبیین تاکتیک‌های عملیاتی، تعیین سلاح و تجهیزات لازم، پیش‌بینی پشتیبانی‌های گردان و... در کمک به محافظت از اماکن حیاتی و حساس حائز اهمیت بسیار می‌باشد و توجه به این مهم اجتناب‌ناپذیر است؛)

(۳) تأمین امکانات، سلاح، تجهیزات و مهمات مورد نیاز برابر طرح‌های دفاعی (پشتیبانی سخت‌افزاری از عملیات گردان و تأمین ملزومات فیزیکی عملیات مانند سلاح‌های متناسب، مهمات مورد نیاز مانند اشک آور و... قطعاً بر سرنوشت عملیات دفاعی و مقابله با مهاجمین تأثیری حیاتی خواهد داشت؛)

(۴) اجرای تمرین تاکتیکی بر اساس طرح‌های مصوب (اجرای تمرین‌های تاکتیکی در محیط، جغرافیا و سرزمین اصلی و یا مشابه ضمن حفظ و تقویت ارتباط مستمر با مسئولین مربوطه، آشنایی و تسلط نیروها بر محیط عملیات را افزایش خواهد داد؛)

(۵) اتخاذ تاکتیک‌های عملیاتی مناسب مناسب با تغییرات صحنه‌های عملیاتی (باتوجه به تغییر مکرر شرایط و ویژگی‌های صحنه‌های عملیاتی، اتخاذ تاکتیک مناسب در راستای مقابله یا اغتشاش گران با مدنظر قرار دادن امنیت اماکن حائز اهمیت می‌باشد؛)

(۶) پیشینی نیروی احتیاط و تأمین مناسب متناسب با تغییرات صحنه‌های عملیاتی (با توجه به تغییر مکرر شرایط و ویژگی‌های صحنه‌های عملیاتی، پیشینی تأمین مناسب در حفاظت از اماکن در راستای اجتناب از غافلگیری، محاصره شدن نیروها و نیز پشتیبانی به موقع عملیاتی نیروها دارای اهمیت ذاتی است)؛

(۷) تعیین اولویت اقدامات متناسب با تغییرات صحنه‌های عملیاتی (با توجه به تغییر مکرر شرایط و ویژگی‌های صحنه‌های عملیاتی، تعیین اولویت در برخورد با اغتشاش گران، اقدامات عملیاتی و حفاظت از اماکن و در ادامه اتخاذ تاکتیک مناسب در راستای مقابله با اغتشاش گران با مدنظر قرار دادن امنیت اماکن حائز اهمیت می‌باشد)؛

(۸) مستندسازی وضعیت عملیاتی (با توجه به اهمیت حمله‌ی اغتشاش گران به اماکن و تأثیر آن بر روند عملیات مقابله، فرمانده صحنه حتماً باید نسبت به گماردن عنصر مناسب برای مستندسازی تصویری وقایع اقدام نماید).

۹- تبیین زمینه‌های آسیب‌پذیری اماکن و تأسیسات

(۱۱) فقدان اشراف اطلاعاتی متولیان دفاع و حفاظت از اماکن نسبت به شعاع مطمئنه‌ی پیرامونی؛

(۱۲) فقدان طرح عملیاتی دفاعی مناسب و به‌روز شده برای دفاع و حفاظت از اماکن؛

(۱۳) کمبود و نیز فقدان امکانات تأخیری و سد و موانع در راستای حفاظت از اماکن؛

(۱۴) کمبود و نیز فقدان امکانات پدافندی (مانند مهمات بازدارنده و اشک‌آور) در راستای حفاظت از اماکن؛

(۱۵) استقرار نامناسب عوامل و امکانات و جانمایی نامناسب ابینه‌ی حساس.

۱۰- اقدام‌های عملیاتی گردان برای حفاظت از اماکن در صحنه‌ی عملیات مقابله با اغتشاشات شهری

(۱) برقراری گشت‌های اطلاعاتی و عملیاتی (برای افزایش ضریب حفاظتی اماکن و کسب اشراف اطلاعاتی از آخرین وضعیت تهدیدات متصور برعلیه اماکن، برقراری گشت‌های اطلاعاتی و نیز عملیاتی با پوشش مناسب مورد تأکید می‌باشد)؛

(۲) به‌روزرسانی طرح حفاظتی (تدوین و یا حداقل طراحی ذهنی طرح‌های دفاعی و حفاظتی برای حفاظت از اماکن مهم و قابل حفاظت در حوزه‌ی سرزمینی، محدوده‌ی عمل و صحنه‌ی عملیات و نیز توجیه نیروهای مؤثر گردان نسبت به آن، کمک شایانی به کاهش آسیب‌پذیری‌های اماکن خواهد نمود)؛

(۳) تاکتیک سد و موانع کلاسیک (منظور انسداد یا کانالیزه کردن مسیرهای دسترسی به مکان موردنظر با به‌کارگیری موانع مصنوعی مانند نرده‌ها و شبکه‌های فلزی، انواع سیم‌های خاردار و... می‌باشد)؛

(۴) تاکتیک سد و موانع ابداعی (منظور انسداد یا کانالیزه کردن مسیرهای دسترسی به مکان موردنظر با به‌کارگیری موانع در دسترس مانند پارک کردن اتوبوس، کامیون و... در ورودی به محوطه‌ی اماکن خاص و یا مثلاً آتش زدن چند سطل زباله و... در مسیر متهی به یک مکان قابل حفاظت می‌باشد)؛

(۵) گماردن نگهبان و انسداد انسانی (منظور انسداد یا کانالیزه کردن مسیرهای دسترسی به مکان مورد نظر با گماردن نگهبان با استعداد لازم و حسب مورد تشکیل لایه های حفاظتی متعدد در قالب چیدمان عوامل انسانی می باشد)؛

(۶) تاکتیک فریب (منظور انحراف ذهنی و تغییر هدف اغتشاش گران از توجه به مکان خاص با روش های فریبکارانه می باشد)؛

(۷) گماردن تأمین مسلح (آشکار یا پنهان) در ساختمان ها و نقاط مشرف (منظور حسب مورد تقویت، تأمین و برقراری امنیت مکان مورد نظر به وسیله استقرار عوامل مسلح در ساختمان های مجاور و نقاط مشرف می باشد که این امر عملاً آسیب پذیری نیروهای خودی را به حداقل می رساند)؛

(۸) تغییر هدف اغتشاش گران از حمله به مکان خاص با اقدامات اطلاعاتی (منظور نفوذ در جمعیت اغتشاش گر، به دست گرفتن رهبری آنها در صحنه و انحراف هدف عملیاتی آنها از هجوم و آسیب به یک مکان خاص به سمت های کم خطر و کم اهمیت تر است)؛

(۹) تغییر هدف اغتشاش گران از حمله به مکان خاص با انجام عملیات روانی (منظور نفوذ در جمعیت اغتشاش گر، استفاده از تاکتیک های عملیات روانی (ترساندن و...) در صحنه و انصراف آنها از هجوم و آسیب به یک مکان خاص می باشد)؛

(۱۰) تعطیل نمودن و بتن مکان مورد نظر (هماهنگی با متولیان و مسئولین اماکن مورد نظر مانند بانک ها، جایگاه های سوخت، شرکت ها، فروشگاه ها، مغازه ها و... حسب مورد برای تعطیلی موقت فعالیت های آن و تقویت حفاظت فیزیکی مجموعه با به کارگیری کارکنان همان اماکن)؛

(۱۱) استقرار واحد آتش نشانی در محل (هماهنگی با واحد آتش نشانی محدودهی عملیات و استقرار تیم آتش نشانی به همراه خودرو و امکانات لازم در راستای مقابله با آتش سوزی احتمالی اماکن)؛

(۱۲) پیش بینی کپسول اطفاء حریق (همراه داشتن کپسول اطفاء حریق در اماکن مورد نظر و ساختمان های گردان و نیز استفاده از امکانات اطفاء حریق موجود در اماکن مورد نظر و ساختمان های هم جوار در راستای مقابله با آتش سوزی احتمالی اماکن)؛

(۱۳) تخلیه و یا جابه جایی اسناد، مدارک و... (در صورت احتمال بالای حمله، انتقال اسناد، مدارک و اموال کم حجم بارزش به مکان امن از آسیب پذیری آنها می کاهد)؛

(۱۴) تقویت درب های ورودی (در صورت احتمال بالای حمله، با قرار دادن اجسام سنگین پشت درب های ورودی می توان نسبت به تقویت آنها کمک نمود مثلاً در زمان حمله اغتشاش گران به حوزه ی ۱۱۷ تهران و زمانی که اغتشاش گران قصد داشتند با شکستن درب ورودی وارد حوزه شده و آن را تصرف نمایند، فرمانده حوزه با قرار دادن و تکیه دادن خودروی توبوتا به پشت درب خودرویی حوزه، ضمن افزایش مقاومت درب، از شکستن آن و ورود اغتشاش گران جلوگیری نمود)؛

(۱۵) به کارگیری نماینده اماکن (در صورت احتمال حمله، به ویژه زمانی که احتمال همکاری کارکنان اماکن مورد تهدید با اغتشاش گران وجود دارد، می توان با احضار، مسئول و...، این اماکن ضمن اتمام حجت و گوشزد کردن مسئولیت آنها در حفاظت از اماکن شان، با توجه به اینکه هیچ کس بهتر از کارکنان آن مکان از آسیب پذیری های این اماکن آگاهی ندارند، کارکنان را در راستای تقویت حفاظت از مکانشان به کارگیری نمود؛ مانند آتش زدن برنامه ریزی شده ی جایگاه سوخت ورداورد در زمان اغتشاشات توسط کارکنان آنجا، برای دریافت غرامت از بیمه)؛

(۱۶) استقرار نیروی تأمین در نقاط سرکوب اماکن (در صورت احتمال حمله، حتی الامکان باید با مستقر نمودن نیروی ورزیده ی با توجه به وضعیت ساختمان و تهدیدات متصور، نسبت به برقراری تأمین اقدام نمود)؛

(۱۷) استقرار عکاس و فیلم بردار در نقاط سرکوب اماکن (در صورت احتمال حمله، با مستقر نمودن عکاس و فیلم بردار گردان، نسبت به مستند سازی اقدام نمود که این امر به نوبه ی خود دارای خاصیت بازدارندگی خواهد بود).

فصل چهارمگشت شهری در اغتشاشات

A photograph showing a large group of people riding motorcycles and scooters on a road, likely participating in a protest or demonstration. The riders are densely packed, and some are raising their hands. The road appears to be blocked or congested.

۱- هدف

آشنا نمودن فرماندهان یگانهای رزم با اصول و روشهای به کارگیری گشت شهری در عملیات آرامسازی و برنامه ریزی برای آموزش، طرح ریزی، تمرین و استفادهی به جا و مناسب از گشتی شهری می باشد.

این جزوه راهنمایی کلی، برای به کارگیری گشتی در شهر برای آن دسته از یگان‌های امنیتی است که در منطقه تحت مسئولیت خود، عملیات آرام‌سازی را به منظور کنترل و مهار اغتشاش و آشوب‌های شهری به مورد اجرا می‌گذارند.

۲- منظور

۳- حدود و شمول

مطالب این جزوه نحوه‌ی به کارگیری و استفاده از گشتی را در شهر برای یگان‌های امنیتی تشریح می‌کند. این جزوه حاوی نکات مهمی در مورد انواع گشتی، مقدورات و محدودیت‌ها، سازمان، تجهیزات، فرماندهی، طرح‌ریزی، به کارگیری و هدایت آن در عملیات آرام‌سازی است.

مطالب این جزوه در همه‌ی مراحل مقابله با خشونت‌های جمعی و شهری که به صورت اغتشاش و آشوب‌های خیابانی بروز می‌کند، قابل طرح‌ریزی و اجرا است. از آموزه‌های این جزوه در مقابله با آن دسته از آشوب‌های شهری که بر اثر افزایش حجم خشونت به جنگ مسلحانه تبدیل می‌شوند نیز می‌توان استفاده کرد.

جمع‌آوری اخبار و اطلاعات است، دارای استعداد سازمانی کوچک بوده و از تماس و درگیری با جمعیت اغتشاش گر پرهیز می‌کنند. در صورت نیاز و موافقت فرمانده، می‌توان با استفاده از لباس‌های مبدل غیرمتعارف و انواع پوشش‌ها از قبیل: پوشش افراد خدماتی، امدادی، فرهنگی و...، مأموریت گشتی اطلاعاتی را به صورت نامحسوس به اجرا گذاشت. عناصر گشتی اطلاعاتی فقط در صورت اجبار و برای حفظ جان خود و یا همکارانشان با جمعیت درگیر شده و برای دفاع از خود، از سلاح‌های ناتوان کننده استفاده می‌نمایند.

۲-۲-۴ گشت عملیاتی: مأموریت‌های گشت عملیاتی عبارت است از: حمله و هجوم؛

دستگیری و بازداشت؛ تأمین و حفاظت؛ مراقبت و نگهبانی و ایجاد پوشش و مراقبت، برای انجام اقدامات امدادی، خدماتی و اطفاء حریق توسط متصدیان امر و در صورت امکان کمک به تخلیه مجروحین و کشته‌شدگان.

(۱) حمله و هجوم: یکی از مأموریت‌های گشت عملیاتی، حمله و هجوم به دسته‌جات کوچک اغتشاش‌گران به منظور متفرق ساختن و جلوگیری از تجمع و سازمان‌یابی آنان می‌باشد. این وظیفه در دو وضعیت متفاوت به اجرا گذاشته می‌شود.

• وضعیت اول: یا توجه به اطلاعات به دست‌آمده از سوی مبادی ذی‌صلاح، چنانچه شرایط اجتماعی و سیاسی یک منطقه، مستعد و آماده‌ی اغتشاش تشخیص داده شود، اعزام گشت عملیاتی به این گونه مناطق و محلات می‌تواند از تشکیل و انعقاد هسته و کانون‌های اولیه‌ی اجتماعات غیرقانونی مخرب جلوگیری نموده و آن‌ها را پراکنده سازد.

• وضعیت دوم: در مناطقی که جمعیت اصلی اغتشاش‌گران توسط عمده قوای یگان ضد اغتشاش متلاشی و پراکنده می‌شوند، گروه و دسته‌جات کوچک و پراکنده‌ای از عناصر اخلاقگر سعی می‌کنند، حضور خود را در منطقه‌ی آشوب‌زده حفظ نموده و اقدامات غیرقانونی را ادامه دهند. در این شرایط نیز اعزام گشت عملیاتی موجب پراکنده شدن تجمعات و دسته‌جات کوچک و آرام شدن کامل منطقه‌ی اغتشاش شود.

(۲) دستگیری و بازداشت: اقدام‌های خشونت‌آمیز جمعیت اغتشاش‌گر مخل نظم و امنیت عمومی بوده و از اعمال مجرمانه محسوب می‌شود، از سوی مراجع انتظامی و قضایی پیگرد قانونی دارد. بنابراین دستگیری و بازداشت افراد قانون‌شکن در برخی

مواقع الزامی و ضروری می باشد. در این گونه موارد می توان از گشت های عملیاتی به منظور دستگیری و بازداشت قانون شکنان استفاده نمود. این مأموریت ممکن است در دو حالت متفاوت انجام گیرد:

• حالت اول: هنگام حمله و هجوم به گروه و دسته جات کوچک اغتشاش گران که اقدامات غیرقانونی خود را به صورت پراکنده در سطح منطقه‌ای آشوب‌زده ادامه می دهند، اقدام به دستگیری و بازداشت تعدادی از آنان می نمایند.

• حالت دوم: پس از دریافت گزارش از محل تجمع یا اختلاف عوامل آشوب طلب، به محل مورد نظر اعزام و مبادرت به دستگیری و بازداشت آنان می نمایند.

(۳) تأمین و حفاظت: منظور از تأمین و حفاظت، پشتیبانی واحد گشت عملیاتی از عمده قوای یگان کنترل کننده در برابر حملات غافلگیرانه به آن در حین اجرای عملیات ضد اغتشاش می باشد.

در آغاز عملیات آرام سازی، گشت عملیاتی موظف به اجرای تأمین و حفاظت، براساس طرح از پیش ریخته شده در مسیر میان پادگان تا منطقه آشوب‌زده می شود. به عبارتی زمانی که یگان ضد اغتشاش برای مأموریت اعزام می شود، گشت عملیاتی این ستون را همراهی نموده تا چنانچه نیروهای یگان ضد اغتشاش در بین مسیر با حملات ایذایی تعدادی از عوامل اغتشاش گر روبه رو شدند، با اقدام به موقع و مناسب، با عوامل اخلاقگر مقابله نموده تا عمده قوای خودی به دور از درگیری‌های فرسایشی و فرعی حرکت خود را برای رسیدن به منطقه اصلی اغتشاش ادامه دهد. پس از وارد عمل شدن عمده قوا در کانون اصلی اغتشاش و پراکنده شدن جمعیت نیز، گشت عملیاتی باید با ایجاد چتر تأمینی و حفاظتی این نیروها از حملات غیرمتظره محافظت نماید. داشتن تأمین و حفاظت به وسیله گشت عملیاتی، از یک سو از نظر روانی، توانایی مضاعفی را به منظور اجرای عملیات ضد اغتشاش برای نیروهای یگان کنترل کننده فراهم می آورد و از سوی دیگر تهدیداتی که می تواند برای یگان خطر ساز باشد را به نحو چشمگیری کاهش می دهد.

(۴) مراقبت و نگهبانی: در آشوب‌های خیابانی، عده‌ای از اغتشاش گران خشمگین به دنبال رفتارهای غیرعقلانی خود، معمولاً اماکن و اشخاص ویژه‌ای را مورد حمله و

تعرض قرار می‌دهند. در چنین شرایطی، بهره‌جویی از گشت عملیاتی به منظور مراقبت و نگهبانی از این اهداف، مانع از این خواهد بود که اغتشاش گران به راحتی بتوانند به این اهداف حمله نمایند. مراقبت و نگهداری از اماکن، تأسیسات ویژه و... می‌تواند خسارات مادی و انسانی این نوع حملات را به میزان قابل توجه‌ای کاهش داده و همچنین مانع غارت، آتش‌سوزی و سایر صدمات و خسارات در مراکز تجاری، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و... شود.

(۵) ایجاد پوشش و مراقبت، برای انجام اقدامات امدادی و خدماتی: در اغتشاش‌ها و آشوب‌های خیابانی، ممکن است اقدامات خشونت‌آمیز، به مصدومیت و مجروحیت افرادی بیانجامد و یا در وضعیت حادتر باعث کشته‌شدن افراد شود. کشته‌شدگان و مجروحین احتمالی ممکن است افرادی از جمعیت آشوب‌طلب، عناصری از نیروهای انتظامی و امنیتی و یا افرادی که کاملاً به طور اتفاقی در مهلکه قرار گرفته‌اند را شامل شود. در چنین شرایطی، سازمان‌ها و نهادهای امدادی و درمانی به دو دلیل نمی‌توانند به خوبی وظیفه تخلیه مجروحین و کشته‌شدگان را به خوبی انجام دهند:

با توجه به موارد فوق گشت عملیاتی به دو منظور مأموریت تخلیه مجروحین و کشته‌شدگان را در عملیات آرام‌سازی به اجرا می‌گذارد:

- باقی ماندن پیکر مجروحین و کشته‌شدگان در منطقه آشوب‌زده تأثیرات روانی نامطلوبی را به دنبال خواهد داشت. این تأثیرات ممکن است روال منطقی عملیات آرام‌سازی را مختل نموده زمان و شدت آن را نیز افزایش دهد.

تصور میزان خشم و نفرت مردمی که پیکر غرق به خون کشته یا مجروحی را بر روی دست تظاهرکنندگان می‌بینند، چندان مشکل نیست و افزایش خشم و حتی ترس از دیدن چنین صحنه‌هایی باعث تولید خشم فزاینده شده و اقدامات خشونت‌بار را تشدید می‌نماید.

از سوی دیگر مشاهده‌ی تلفات انسانی خون‌بار موجب تضعیف روحیه نیروهای ضد اغتشاش شده و روند موفقیت‌آمیز عملیات آرام‌سازی را برای یگان‌های ضد اغتشاش با مشکل روبه‌رو می‌سازد. از این رو ضروری است واحدهای گشت عملیاتی در چنین وضعیت‌هایی با رعایت دقیق نکات تأمینی و حفاظتی اقدام به تخلیه سریع مجروحین و کشته‌شدگان از صحنه و انتقال آنان به مراکز امدادی و درمانی نمایند.

۵- مشخصات و ویژگی‌های افراد گشت

۶- گشت عملیاتی از نظر زمان

۷- گشت عملیاتی از لحاظ شکل زمین

۷-۱- گشت عملیاتی نقطه ای

۷-۱-۱- قبل از بحران: با توجه به اینکه در هر شهری نقاطی وجود دارد که دارای

ویژگی های خاصی می باشند و مورد توجه گروه های مختلف نیز می باشد، بنابراین این گونه اماکن به صورت بالقوه به عنوان کانون های اولیه شکل گیری اغتشاش به حساب می آیند. در این صورت برای تأمین امنیت و جلوگیری از تشکیل هسته اولیه ناامنی می توان از گشتی عملیاتی استفاده کرد و وظیفه گشتی عملیاتی در این زمان برقراری امنیت آن نقطه و جلوگیری از تشکیل هسته اولیه اغتشاش و دستگیری افراد مشکوک و مراقبت و نگهبانی می باشد.

به طور مثال در فتنه سال ۱۳۸۸ با اعلام اینکه در فلان نقطه، ساعت حاضر شوید برای اغتشاش، نیروهای عملیاتی قبل از آن ساعت، در آن نقطه مستقر بودند و از شکل گیری اغتشاش جلوگیری می نمودند و با مراقبت و دستگیری افراد مشکوک و لیدرها باعث شدند تا کسی نتواند اخلال کند.

۷-۱-۲- حین بحران: در این وضعیت یک نقطه از شهر دچار اغتشاش شده و اخلاگران مشغول برهم زدن نظم جامعه در آن نقطه هستند در این صورت گشت عملیاتی با اتخاذ تدابیر لازم به آن نقطه رسیده در صورت داشتن توان با آن نقطه درگیر شده و پاکسازی می نماید، در غیر این صورت در اطراف آن نقطه مشغول گشت زنی

می نماید تا از سرایت آن به جاهای دیگر جلوگیری نماید و یا از ورود بعضی از عناصر یا لیدرها به آن نقطه جلوگیری نموده تا نیروهای ضد اغتشاش بتوانند راحت تر مأموریت خود را انجام داده و اغتشاش را مهار کنند و در این میان دستگیری افراد مشکوک و خارجی و لیدرها و آن هایی که با رنگ نشانه گذاری شده اند از مأموریت های گشت عملیاتی محسوب می شود، همچنین برقراری تأمین منطقه و پوشش آن هم از مأموریت های گشت عملیاتی محسوب می شود.

٣-١-٧- بعد از بحران: در این وضعیت اخلاقگران پراکنده شده و نیروهای ضد اغتشاش توانسته اند امنیت را برقرار کنند. تیم های گشتی در این وضعیت با گشت زنی حول آن نقطه و دستگیری و بازداشت اخلاقگران فراری و یا ایجاد پوشش برای انجام اقدامات خدماتی شامل: اطفاء حریق، تخلیه مجروحین و کشته شدگان، مراقبت و نگهبانی آن منطقه، انجام مأموریت نموده تا وضعیت آن نقطه کاملاً عادی شود.

٢-٧- گشت عملیاتی خطی

١-٧-٢- قبل از بحران: گشت عملیاتی خطی غالباً منطبق بر مسیر خطی و طولی خیابانی و بزرگراه های داخل شهر می باشد. حرکت و جابه جایی به صورت طولی امکان پذیر بوده ولی مانور عرضی در آن با محدودیت مواجه می شود میزان تهدید پذیری گشتی در عرض افزایش می یابد.

معمولاً در همه شهرها، وجود یک خیابان مهم و حساس، موجب می شود تا همه نگاهها جلب آن خیابان شود و یا آن خیابان یک نماد باشد و اغتشاش و اخلال در آن خیابان بیشترین ضربه را وارد می کند. مثل خیابان انقلاب و آزادی که تمام راهپیمایی های مهم کشور نیز در آن انجام می شود و میدان آزادی هم سنبل تهران و ایران است. بنابراین بهترین جا برای اغتشاش می باشد در این صورت ما تیم های عملیاتی خود را در این خیابان به مأموریت فرستاده تا با توجه به مأموریت هایی که دارد از جمله: دستگیری، پوشش، مراقبت و... از تشکیل هسته های اولیه اغتشاش جلوگیری نموده و با حضور به موقع باعث امنیت آن خیابان شوند.

۷-۲-۲- حین بحران: در این وضعیت در خیابان اغتشاش صورت گرفته، تیم‌های گشتی در این مرحله در صورت داشتن توان برای برخورد با اغتشاش گران وارد عمل می‌شوند و در صورت نداشتن توان لازم، در اطراف خیابان مشغول گشت‌زنی می‌شوند و با ورود افراد لیدر و خارجی‌ها به آن خیابان برخورد کرده و یا افراد فراری که در حین عملیات ضد اغتشاش از خیابان فرار کرده برخورد لازم را صورت می‌دهند. فقط باید دقت کند که در عملیات خطی از عرض دچار ضعف هستند و زود آسیب می‌بینند، مثل روز عاشورا که یک گروهان موتورسوار وقتی از داخل خط ویژه حرکت می‌کرد در سر خیابان خوش راه آن‌ها را با موانع بستند و سپس از اطراف چون نرده داشت به‌راحتی نزدیک آن‌ها شدند و با سنگ و چوب به آن‌ها حمله کرده و تعدادی را زخمی و موتورها را آتش زدند.

۷-۲-۳- بعد از بحران: در این وضعیت نیروهای ضد اغتشاش کار خود را تمام کرده و امنیت نسبی را به خیابان بازگردانده، ولی تعدادی از اخاللگران به خیابان‌ها اطراف فرار کرده و قصد تشکیل هسته اولیه برای اغتشاش دیگری را دارند. در این وضعیت نیروهای گشتی با حضور به‌موقع و انجام وظایف خود، جلوگیری از این کار را کرده و یا با ایجاد پوشش مناسب برای انجام امور خدماتی مثل اطفاء حریق، تخلیه مجروحین و یا تأمین منطقه اقدام به انجام مأموریت نموده.

۷-۳- گشت عملیاتی منطقه‌ای

۷-۳-۱- قبل از بحران: منظور از منطقه‌ای یعنی منطقه اغتشاش تشکیل‌شده از چندین نقطه حساس و خیابان‌های مهم و دارای وسعت زیادی می‌باشد. در این صورت گشت عملیاتی باید از چندین تیم تشکیل‌شده تا بتوانند در کل منطقه مشغول گشت‌زنی باشند و با هرگونه افراد مشکوک و اخاللگر برخورد لازم را نمایند. در این وضعیت تیم‌های گشتی از خیابان‌های مختلف حرکت کرده و یکدیگر را پوشش می‌دهند و هماهنگی بین یکدیگر نیز امری ضروری است. در این صورت می‌توان یک نقطه را به‌عنوان پاسگاه و مقر کمکی در نظر گرفت که تیم‌های گشتی بعد از گشت‌زنی به آنجا رفته و گزارش کار خود را ارائه نموده و از طرفی اگر در قسمتی از منطقه شلوغ شده سریع می‌توانند به آن منطقه رسیده و اوضاع را کنترل نمود.

۲-۳-۷- حین بحران: در این زمان اغتشاش وسعت پیدا نموده و اخلاقگران مشغول برهم زدن منطقه می باشند، تیم های عملیاتی به دو صورت وارد عمل می شوند:

(۱) در حاشیه منطقه اغتشاش: در این وضعیت تیم های گشتی در حاشیه منطقه شروع به گشت زنی نموده و از گسترش آن به جاهای دیگر جلوگیری نموده و از ورود و خروج افراد مشکوک جلوگیری نموده و با دستگیری آنها به مأموریت خود ادامه می دهند.

(۲) در داخل منطقه: که از حساسیت مضاعفی برخوردار است و در داخل و میان افراد قرار دارند که این گروهها دو مأموریت اطلاعاتی و عملیاتی را بنا بر نیاز انجام می دهند. معمولاً بیشترین مأموریت آنها اطلاعاتی است، ولی با حضور در کنار لیدرها و محرکها و شناسایی آنها در زمان حمله، آنها را دستگیر نموده و به سمت نیروهای خودی برده و یا با شناسایی آنها و گرفتن عکس و فیلم از آنها بعد از خاتمه پیدا کردن اغتشاش سراغ آنها رفته و آنها را دستگیر نموده.

۲-۳-۷- بعد از بحران: در این وضعیت اغتشاش گران در کوچه پس کوچه ها پراکنده شده و امنیت نسبی در منطقه حاکم است. در این موقع تیم های گشتی در داخل منطقه شروع به انجام مأموریت نموده و گشت زنی در تمام نقاط نسبت به دستگیری افراد مشکوک و یا برخورد با تجمعات کوچک در حال شکل گیری و یا با مراقبت و نگهبانی از نقاط مختلف و یا پوشش به عملیات امدادی و خدماتی به وظایف خود عمل نموده و از بین رفتن توان عمده قوا جلوگیری نموده.

۸- وظایف فرماندهی و ستاد در عملیات گشت شهری

تعیین خط مشی کلی عملیات گشت زنی در منطقه تحت مسئولیت هر یگان به عهده فرمانده یگان مربوطه بوده و ممکن است به یکی از افسران ستاد یا فرمانده گردان مربوطه تفویض شود.

۸-۱- وظایف فرمانده گردان و گروهان در ارتباط با گشتی ها

فرمانده گردان، مأموریت و وظایف گشتی ها از قبیل، مسیر رفت و برگشت، محدودیت های خاص، نحوه پشتیبانی و... که در مأموریت واحدهای گشتی مؤثر می باشد را مشخص نموده و به فرماندهان گروهان ابلاغ می نماید. این موضوع معمولاً با هماهنگی فرماندهان گروهانها انجام می پذیرد. در صورت ضرورت فرمانده گردان، افسر عملیات و افسر اطلاعات می توانند به منظور مشخص کردن محل هدف، تعیین محل گروه و تیم های گشتی، روش اجرای مأموریت و... منطقه موردنظر را شناسایی نمایند.

در اجرای مأموریت گشتی ها، وظایف گشتی های شناسایی توسط افسر اطلاعات و وظایف گشتی های عملیاتی توسط افسر عملیات تعیین می شود. بدیهی است پس از تعیین مأموریت گشتی از سوی افسران اطلاعات و عملیات، این مأموریت باید به تصویب فرمانده گردان رسیده و سپس برای اجرا به گروهانها ابلاغ شود.

۸-۲- وظایف افسر اطلاعات در ارتباط با گشت اطلاعاتی

(۶) تهیه و تنظیم برنامه و جدول زمان بندی اعزام گشتی های اطلاعاتی؛
(۷) هماهنگی و ارتباط مستمر با افسر عملیات؛
(۸) آموزش اطلاعاتی عناصر گشتی؛
(۹) تهیه و تنظیم گزارش های نوبه ای اطلاعاتی از فعالیت گشتی ها و ارسال به مبادی ذی ربط.

۳-۸- وظایف افسر عملیات در ارتباط با گشت عملیاتی

(۱) توجیه و تعیین محدوده عمل گشتی های عملیاتی؛
(۲) تهیه نقشه وضعیت؛
(۳) تهیه و تنظیم گزارش های نوبه ای عملیاتی از فعالیت گشتی ها و ارسال آن به مبادی ذی ربط؛
(۴) هماهنگی با گشتی های محلی و یگان های هم جوار؛
(۵) هماهنگی و ارتباط مستمر با افسر اطلاعات؛
(۶) آموزش عملیاتی عناصر گشتی؛
(۷) تهیه و تنظیم برنامه و جدول زمان بندی اعزام گشتی های عملیاتی.

فرمانده گردان ممکن است به منظور ارتقا و نظارت دقیق بر کیفیت اجرای مأموریت گشتی ها، قرارگاه گشت تاکتیکی در محدوده تحت مسئولیت خود ایجاد نموده و مسئولیت آن را به یکی از افسران عملیات و یا حتی یکی از فرماندهان گروهان ها و اگذار نماید. در این صورت تمام امور و فعالیت های مربوط به گشتی ها در این قرارگاه متمرکز خواهد شد.

۹- مواردی که گشتی را تهدید می کند

(۱) شناسایی شدن افراد گشت اطلاعاتی؛
(۲) اسیر شدن نیروهای گشتی؛

۱۰- روش های برای بهتر انجام دادن مأموریت گشتی

(۱۰) تعیین جداول کد و رمز دقیق و مطمئن؛
(۱۱) برقراری تأمین محسوس و نامحسوس در هنگام استقرار؛
(۱۲) عدم استفاده از خودروهایی که شناخته شده‌اند؛
(۱۳) رعایت اصول حفاظت اطلاعاتی و حفاظت گفتاری؛
(۱۴) پیگیری و گرفتن اطلاعات داخل منطقه از وضعیت منطقه و جمعیت؛
(۱۵) تعیین مسیرهای کمکی و یکی و اصلی تا در بروز حادثه بتوان از آنها کمک گرفت؛
(۱۶) آشنایی کامل با منطقه مأموریت و کوچه و خیابان‌های آن؛
(۱۷) همراه داشتن نقشه منطقه، محله و مشخص کردن کوچه‌های بنیست؛
(۱۸) هماهنگی با یگان‌های هم‌جوار برای تهیه مهمات، آب، غذا و امکانات جانبی؛
(۱۹) عدم حرکت در مسیرهای ویژه و شاخص؛
(۲۰) آماده به کار بردن تجهیزات و بازدید منظم آن؛
(۲۱) دقت در سوخت خودروها و پر بودن باک آنها و چگونگی تهیه سوخت در منطقه؛
(۲۲) بررسی مسیرهای حرکت عمده نیرو قبل از حرکت آنها و امنیت آن و اطلاع به یگان؛
(۲۳) حرکت چند تیم گشتی جهت پوشش همدیگر در خیابان‌های پر خطر؛
(۲۴) عدم حرکت در خیابان‌های پر خطر با تعداد افراد کم؛
(۲۵) همراه داشتن تجهیزات لازم و ضروری همراه گشتی.

۱۱- بیان برخی از تجارب

(۱) در فتنه ۱۳۸۸ تیم‌های گشتی اطلاعاتی تیپ امنیتی در سطح شهر و در بین اغتشاش گران بودند؛ اما با ظاهری مناسب و با پوششی هم‌شکل با اغتشاش گران که شناسایی نشوند و در این میان با فعالیت در بین اغتشاش گران خود را به لیدرها و

سردسته‌ها نزدیک کرده و آن را شناسایی نموده و بعد از پایان اغتشاش نیز آن‌ها را تعقیب کرده و محل آن را شناسایی نموده و به یگان گزارش کرده و سپس تیم گشت عملیاتی به آن محل رفته و آن لیدر را دستگیر نموده و یا نیروهای اطلاعاتی که در حال شناسایی لیدرها بودند، با مشاهده زمان مناسب و یا حمله نیروهای خودی سریع آن لیدر را دستگیر کرده و به سمت نیروهای خودی انتقال داده.

(۲) در روزهای اغتشاش چند تیم عملیاتی در میدان کاج مستقر بودند و چون مدت طولانی شد، نیاز به آب و غذا پیدا کردند که برای انتقال آب و غذا از پادگان تا میدان کاج و با توجه به احتمال اینکه شاید ماشین به‌دست اغتشاش‌گران بیافتد، آب و غذا را داخل ماشین حمل مرغ قرار داده و به بهانه حمل مرغ غذا و آب را به‌راحتی تا میدان کاج برده و آن را بین نیروها تقسیم نمودند.

(۳) در روز عاشورای سال ۱۳۸۸ یکی از تیم‌های گشتی در محاصره دشمن قرار گرفت که با توجه به نزدیک بودن یک تیم گشتی دیگر در منطقه، سریع خودش را به آن‌ها رسانده و با پوشش همدیگر و حمله به سمت نقطه ضعیف‌تر اغتشاش‌گران توانستند از محاصره خارج شوند.

(۴) در روز عاشورا دو نفر از موتورسواران گشتی از نیروها جامانده و با دیدن اغتشاش‌گران سریع موتور را در جایی پارک و مخفی نموده و با لباس شخصی و هم‌شکل با اغتشاش‌گران توانستند از آن منطقه خارج شوند.

(۵) در یکی از روزهای اغتشاش یکی از تیم‌های گشتی با اغتشاش‌گران برخورد نموده و باهم درگیر شدند که با کمک چند تیم دیگر توانستند اغتشاش‌گران را فراری دهند، ولی مهمات خود را تمام کردند که برای شارژ مهمات از پیک موتوری استفاده شد به این شکل که در پشت یک موتور شخصی، جعبه حمل غذا بسته و در آن مهمات حمل شد و به منطقه برده و تحويل تیم گشتی داده شد.

فصل پنجمنمایش اقتدار

۱۸- رابطه عملیات روانی و نمایش قدرت یگان
۱۹- مصادیق خاص نمایش قدرت در مأموریت‌های پس از انتخابات
سال ۱۳۸۸
۲۰- ملاحظات فرمانده در نمایش اقتدار یگان
۲۱- موانع و مشکلات در اجرای نمایش قدرت در سطح شهر
۲۲- نمایش قدرت نیروهای ضد شورش در سایر کشورها
۲۳- نتیجه گیری

A group of police officers on motorcycles, wearing helmets and uniforms, riding in formation on a road.

۱- سؤال‌های تحقیق

(۶) تأثیر تکنیک‌های فردی بر تاکتیک‌های گروهی به ویژه نمایش اقتدار را بیان نماید.

(۷) عوامل مؤثر در تأثیرگذاری نمایش قدرت در مأموریت‌های امامی را بیان فرماید.

(۸) رابطه نمایش قدرت و نظم و انضباط یگان امنیتی را بیان نماید.

(۹) اجرای نمایش قدرت توسط گروه‌های ساده، نفوذ و تأثیرپذیری و جدایگانه به چه روش‌هایی می‌تواند اجرا شود؟

(۱۰) رابطه تاکتیک نمایش قدرت و عملیات روانی چیست؟

(۱۱) وضعیت ظاهری، جنبه نیرو، نوع تجهیزات، وحدت فرماندهی و روحیه شهادت‌طلبی چه تأثیراتی بر نمایش اقتدار یگان خواهد داشت؟

(۱۲) مشکلات و موانع احتمالی در اجرای تاکتیک نمایش قدرت در مأموریت‌های کنترل اغتشاش را بیان نمایید.

۲- هدف

تبیین ویژگی‌ها، اهمیت و چگونگی اجرای نمایش قدرت توسط یگان‌های امنیتی و گردان‌های امام علیه (ع) در مأموریت‌های کنترل اغتشاشات شهری.

۳- منظور

آشنایی فرماندهان یگان‌های امنیتی و گردان‌های امنیتی امام علیه (ع) با تاکتیک‌های نمایش اقتدار در کنترل اغتشاشات شهری.

۴- اهمیت و ضرورت

اهمیت اجرای تاکتیک نمایش اقتدار در کنترل اغتشاشات و تأرامی‌های شهری گاهی از تاکتیک‌های اصلی مقابله با اغتشاشات مهم‌تر می‌باشد. در سال ۱۳۸۸ در

جربان افشانشانات پس از انتخابات تجربه شده که معمولاً اجرای تاکتیک نمایش قدرت توسط یک یگان موجب جلوگیری از بروز تجمع و افشانش در یک نقطه شده است. به دلیل اینکه نمایش قدرت توسط یک یگان و گردان امنیتی باعث جلوگیری از بروز افشانش با کمترین هزینه و برخورد فیزیکی صورت می‌گیرد این تاکتیک از اهمیت بالایی برخوردار است.

بر این اساس آشنایی فرماندهان یگان‌های امنیتی و گردان‌های امنیتی امام علی (ع) با تاکتیک نمایش افتخار در کنترل افشانشات یکی از تاکتیک‌های مؤثر در این گونه مأموریت‌ها نلقی می‌شود.

۵- نمایش قدرت از دیدگاه قرآن

خداوند در قرآن کریم در آیه ۶۰ از سوره انفال می‌فرماید: «و اعدوا لهم ما استطعتم من قوة و من رباط الخيل ترهبون به عدو الله و عدوكم و آخرين من دونهم لاتعلمونهم الله يعلمهم»؛ و تا می‌توانید در برابر آن‌ها نیرو و اسب‌های آماده بسیج کنید تا با آن، دشمن خدا و دشمن خودتان و دیگر دشمنان که آن‌ها را نمی‌شناسید و خدا می‌شناسد بترسانید.

۶- نمایش قدرت در صدر اسلام

یکی از تاکتیک‌های نمایش قدرت در جنگ‌های اعراب خصوصاً صدر اسلام، رجزخوانی بود.

از اهداف مهم رجزخوانی، تقویت روحیه خود و پاران خویش و نیز تضعیف روحی لشکر مقابل بود.

۷- تعاریف

۷-۱- تعریف قدرت

(۱) قدرت یعنی توانایی تأثیرگذاری بر رفتار دیگران به گونه‌ای که موجب اتفاق افتادن آن چیزی باشد که ما می‌خواهیم.

(۲) قابلیت نفوذ در رفتار دیگران به منظور حصول نتایج دلخواه.

۷-۲- تعاریف نمایش قدرت

(۱) به سلسله اقدامات منجم، هماهنگ و مقدرانه برای ایجاد هماهنگی در نیروهای خودی، سلب روحیه تهاجمی و پرخاشگری اغتشاش گران با هدف بازدارندگی در قبل، حین و یا بعد از بروز اغتشاش را نمایش قدرت می‌گویند.

(۲) نمایش توانمندی‌های تجهیزاتی و استعداد نیروهای خودی در راستای افزایش روحیه نیروهای عمل کننده و اثربخشی روی اغتشاش گران به منظور جلوگیری از بروز هرگونه اغتشاش را نمایش اقتدار می‌نامند.

(۳) به مجموعه اقداماتی که یکان با به نمایش گذاشتن قدرت خود، برای ایجاد رعب و وحشت میان اغتشاش گران بدون هرگونه تماس فیزیکی انجام می‌دهد که در نهایت منجر به جلوگیری از بروز تجمع و اغتشاش و یا تفکیک جمعیت‌های غیرفعال (بی انگیزه) از فعال (بانگیزه) می‌شود را نمایش قدرت می‌نامند.

۸- انواع قدرت

۸-۱- قدرت سخت

بهره‌گیری از زور (توان نظامی و جز آن) برای تحمیل اراده خویش به دیگران است.

۸-۲- قدرت نیمه سخت

شامل قدرت اقتصادی است، کشور برخوردار از آن با سازوکارهایی نظیر محاصره اقتصادی، تطبیع، رشوه دادن، انعقاد قرارداد و امثال آن، اراده خود را به دیگران تحمیل می نمایند.

۸-۳- قدرت نرم

شامل تحمیل اراده خود بر دیگران از طریق «جاذبه» و «قابلیت شکل دادن به علائق دیگران» است.

قدرت نرم عبارت است از کسب مطلوب از طریق جاذبه؛ نه از طریق اجبار یا تطبیع.

۹- اهمیت نمایش قدرت

نوع قدرت	عناصر اولیه	سیاست های حکومت	رفتارها
نظامی	اجبار، ارعاب تهدید	تهدیدات، نیروی نظامی	دیپلماسی تهدید- اجبار جنگ، پیمان رابطه
اقتصادی	انگیزه، اجبار	پرداخت پول، تحریم	کمک، رشوه، تحریم
نرم	جذب و تنظیم اولویت ها	ارزش ها، فرهنگ سیاست ها، نهادها	دیپلماسی عمومی، دیپلماسی دوجانبه و چندجانبه

۱۰- ارتباط نمایش قدرت (قدرت نرم) و تاکتیک‌های مقابله
(قدرت سخت)

(۱) قدرت سخت و نرم با یکدیگر در ارتباط می‌باشند؛ زیرا هر دو، جنبه‌هایی از قابلیت دست‌یابی به هدف، به وسیله تأثیرگذاری در رفتار دیگران می‌باشند. تمایز آن‌ها در ماهیت رفتار و در غیر محسوس بودن منابع قدرت می‌باشند.

(۲) گاهی اوقات منابع قدرت نرم می‌توانند بر طیف وسیعی از رفتارها از اعمال زور تا جذب، مؤثر باشند. هنگامی که قدرت نظامی و اقتصادی کشوری کاهش می‌یابد در واقع آن کشور نه‌تنها منابع قدرت سخت خود را از دست می‌دهد، بلکه قابلیت‌های شکل‌دهی به اولویت‌های بین‌المللی و برخی جذابیت‌هایش را نیز از دست می‌دهد.

(۳) نمایش قدرت می‌تواند تاکتیک‌های مقابله با اغتشاشات را تقویت نماید.

(۴) نمایش قدرت بدون اجرای تاکتیک‌های مقابله نیز می‌تواند اجراشده و مؤثر نیز باشد؛ اما اجرای تاکتیک‌های مقابله بدون در نظر گرفتن نمایش قدرت ممکن است تأثیر کمتری داشته باشد.

۱۱- کنش متقابل نمایش قدرت (قدرت نرم) و تاکتیک‌های مقابله
(قدرت سخت)

قدرت نرم و قدرت سخت گاهی اوقات یکدیگر را تقویت می‌کنند و گاهی هم در تعارض با یکدیگر قرار می‌گیرند. یگان کنترل اغتشاش می‌تواند بدون هیچ‌گونه دغدغه‌ای قدرت نرمش را در مورد اغتشاش‌گران به کار گیرد، در حالی که برای به کارگیری قدرت سختش ممکن است موانعی بر سر راه باشد. قدرت سخت همچنین می‌تواند باعث به وجود آمدن اسطوره شکست‌ناپذیری (قدرت نرم) شود که در جذب دیگران مؤثر است.

۱۲- سطوح مختلف نمایش اقتدار (قدرت)

به طور کلی نمایش قدرت در عملیات کنترل اغتشاشات در دو سطح قابل اجرا و برنامه ریزی می باشد:

۱۲-۱- نمایش قدرت در سطح یکان ها و گردان های امنیتی

به طور کلی، هدف اصلی از ارائه موضوع نمایش قدرت در دوره های آموزشی گردان های امنیتی، نمایش اقتدار نیروهای کنترل کننده اغتشاش در سطح گردان در مأموریت ها به منظور کاهش و یا پیشگیری از هرگونه اغتشاش می باشد.

نمایش قدرت در سطح گردان می تواند توسط نیروهای ذیل انجام گیرد:

البته با توجه به اینکه گردان های امنیتی امام علی (علیه السلام) تقریباً همگی موتورسوار هستند، موضوع را حول محور نمایش اقتدار نیروهای موتورسوار معطوف نموده و به سایر جنبه ها به طور اجمالی می پردازیم:

۱۲-۱-۱- نمایش قدرت نیروهای موتورسوار: روش های مختلف نمایش قدرت نیروهای

رژه موتوری در سطح معاصر و خیابان ها: در مأموریت های کنترل اغتشاشات در سال های ۱۳۸۸ به بعد، یکان های موتورسوار به منظور جلوگیری از بروز تجمع و اغتشاش در سطح شهر اقدام به ستون کشی موتوری می نمودند. همان طور که اشاره شد، این رژه بیشتر قبل از بروز هرگونه ناآرامی انجام می شود که نوعی عامل بازدارنده می باشد.

لازم به ذکر است عزیمت گردان از محل استقرار تا محل مأموریت و یا دپوی نیرویی در شهر نیز خود یک نمایش قدرت محسوب می‌شود. نکات قابل توجه در خصوص انجام این تاکتیک به شرح ذیل می‌باشد:

(۱) سرعت موتورسیکلت‌ها: در هنگام انجام رژه موتوری باید همه موتورسیکلت‌ها با سرعت یکسان حرکت نمایند. در این تاکتیک باید سرعت حرکت ستون کم باشد تا زمان بیشتری ستون در معرض دید عموم قرار گیرد. سرعت بالا در ستون کشی باعث به هم ریختن ستون، احتمال تصادف موتورسیکلت‌ها و کاهش زمان نمایش قدرت در سطح معاصر می‌شود.

(۲) آرایش حرکت موتورسیکلت‌ها: بهترین آرایش در هنگام رژه موتوری برای نمایش اقتدار گردان، آرایش دو ستونی می‌باشد. هرقدر طول ستون بیشتر باشد، حجم نیرویی گردان بیشتر نشان داده شده و نظم ستون نیز بهتر خواهد بود. البته در این حالت ممکن است بستگی به شرایط ترافیکی، بین ستون فاصله افتاده و در اصطلاح ستون بریده شود.

A group of motorcyclists, likely police or security forces, riding in formation on a wet road at night. Their headlights are on, and they are moving away from the camera.

(۳) کمیت رژه موتوری: در انجام تاکتیک رژه موتوری، نباید بیش از اندازه در یک مکان خاص نسبت به انجام رژه موتوری اقدام نمود. در این حالت تاکتیک فوق لوث شده و ممکن است با رخ دادن حادثه‌ای، در انجام رژه خللی ایجاد شود.

(۴) مدت زمان انجام رژه: مدت زمان انجام رژه موتوری نباید زیاد باشد. این امر باعث ایجاد خستگی در نیروها، احتمال معیوب شدن موتورسیکلت‌ها و به هم ریختن نظم ستون خواهد شد.

(۵) روشن نمودن چراغ‌ها در هنگام حرکت: یکی از روش‌هایی که در بالا بردن اقتدار گردان در هنگام رژه موتوری نقش دارد، روشن کردن چراغ‌های موتورسیکلت‌ها بوده که ایجاد جنگ روانی در بین اغتشاش‌گران می‌کند.

(۶) استعداد: هرچه تعداد افراد گردان رژه رونده بیشتر باشد مسلماً، اقتدار گردان بالاتر می‌رود؛ اما باید به این نکته توجه نمود در صورتی که استعداد گردان بیش از اندازه باشد، ممکن است ستون بریده شده و دچار بی‌نظمی شود که این امر باعث ایجاد خلل در این مأموریت خواهد شد.

در مأموریت‌های سال‌های اخیر نمایش قدرت یک گردان در چند نقطه و چند گردان در یک نقطه یکی از روش‌های مؤثر در اجرای مأموریت‌ها بود که خود سیالیت، سرعت عمل و قدرت عمل گردان‌ها را نیز به رخ می‌کشید.

(۷) تأمین و یا جلو‌دار: به منظور حرکت ستون در سطح معاصر، باید یک یا دو دستگاه موتورسیکلت با پوشش به عنوان جلو‌دار و تأمین جلوتر از گردان حرکت نموده و با حفظ ارتباط با فرمانده گردان به صورت مداوم شرایط را به ایشان گزارش نماید. در این حالت از گرفتار شدن گردان در ترافیک‌های سنگین و مواجهه شدن ناگهانی با اغتشاش‌گران جلوگیری به عمل می‌آید.

(۸) طریقه حمل تجهیزات توسط ترک‌سوارها: در برخی موارد نیاز است که ترک‌سوارها با به نمایش گذاشتن تجهیزات موجود مثل لانچر، پینت بال، سلاح ساچمه‌زن و حتی باتوم و تونفا، قدرت خود و یگان خود را به نمایش بگذارند. البته هماهنگی در طریقه دست گرفتن این تجهیزات نیز بسیار اهمیت دارد.

(۹) مسیر حرکت: در انجام این تاکتیک باید قبلاً مسیر انجام راه مشخص شده و تغییر مسیر ناگهانی در حین رژه خودداری شود. عدم رعایت این موضوع ممکن است مشکلات ذیل را به وجود آورد:

Figure 5-3: Aerial view of a column of motorcycles moving in formation on a road, illustrating the movement of a single column of motorcycles.

شکل ۵-۳- نمونه‌ای از یک ستون کشی نامنظم با موتور و لباس شخصی

(۱۰) استقرار گردان‌های موتورسوار در میدان‌ها: یکی دیگر از روش‌های نمایش اقتدار توسط گردان‌های موتورسوار، استقرار در نقاط و پایگاه‌های می‌باشد. در این حالت در نقاطی که احتمال بروز تجمع و اغتشاش وجود دارد، با استقرار موتورسپکلت‌ها در آنجا و ایجاد نمایش قدرت، احتمال بروز هرگونه اغتشاش را تا حد زیادی کاهش خواهد داد.

در اجرای این تاکتیک موارد ذیل باید مورد توجه قرار گیرد:

موتورسیکلت‌ها باید طوری باشد که در صورت افتادن یک دستگاه موتورسیکلت باعث آسیب رسیدن به بقیه موتورسیکلت‌ها نشده و در هنگام سوار شدن نیز راکبین بتوانند در کمترین زمان ممکن محل را ترک نمایند.

A photograph showing a large group of people, likely rioters or protesters, facing a line of police or security forces in riot gear. Several white cars are visible in the foreground, some appearing damaged or overturned.

• نحوه ایستادن راکبین و ترک سوارها: بستگی به نوع وضعیت و شرایط متفاوت می‌باشد. به طور مثال:

- راکب پشت فرمان و ترک نشین کنار موتور بایستند.

- راکب و ترک نشین هر دو در کنار موتور بایستند.

«در حوادث سال ۱۳۸۸ در یک مورد در میدان ونک یک گردان از بسیج و یک گروهان از یگان ویژه ناجا مستقر شده بودند. نیروهای ناجا در آن زمان بیش از ۱/۵ ساعت با نظم خاصی در کنار موتورسیکلت‌هایشان مستقر بودند که این نظم هیچ‌گاه از نیروهای بسیج در آن زمان دیده نشد.» البته بیش از اندازه سخت‌گیری در این موارد باعث تضعیف روحیه و ایجاد خستگی در نیروها خواهد شد.

• دور اقتدار قبل از استقرار در میدان‌ها: معمولاً با ورود گردانی موتورسوار به یک میدان قبل از استقرار، بستگی به شرایط و وضعیت محل با در نظر گرفتن اوضاع

ترافیکی، یک یا دو مرتبه با نظم و انضباط در میدان دور اقتدار زده سپس در محل مورد نظر مستقر می شوند.

A line of several motorcycles, likely police or security vehicles, parked side-by-side on a paved surface, with a hill in the background.

(۱۱) ایجاد سرو صدا توسط موتورسیکلت: یکی از عواملی که می توان توسط موتورسیکلت برای ایجاد جنگ روانی انجام داد ایجاد سرو صدا توسط موتورسیکلت می باشد:

• گاز دادن های درجا توسط موتورسیکلت ها به صورت هماهنگ؛

A close-up image of a red and white dirt bike (motocross motorcycle) viewed from the side.

• ایجاد صدای مصنوعی (شبیه صدای اسلایک) پشت پنال و پیا قسمت توسط موتورسیکلت‌های موجود در پنگان ویژه ناحیه:

• به کارگیری موتورسیکلت‌هایی که توانایی صدای پیشرفته می‌کنند از عوامل مؤثر در نمایش اقتدار گردان می‌باشد. به طور مثال در فته سال ۱۳۸۸، گردان‌های پنگان ویژه صابرین سپاه با به کارگیری موتورسیکلت‌هایی یکی هشت هوندا ۲۵۰۸۴ و صدای سایر زیادتری نسبت به سایر موتورسیکلت‌های موجود از جمله هوندا ۱۲۵، هوندا ۱۵۰ ناجا و ... داشتند، ابهت و قدرت پیشرفته را به نمایش می‌گذاشتند.

A red and black motorcycle, likely a Honda model, shown in profile.

(۱۲) مهارت در رانندگی: مهارت رانگین موتورسیکلت‌ها در رانندگی یکی از عوامل مهم در نمایش قدرت می‌باشد. در صورتی که موتورسوارها از مهارت کافی در رانندگی برخوردار نباشند، ممکن است در هنگام اجرای سنون کلی هم برای خود و هم برای سایر موتورسواران مشکل ایجاد نموده و در اجرای مأموریت خلل ایجاد نمایند.

۲-۱۲- نمایش قدرت نیروهای پیاده: پیشرین و بهترین زمان برای نمایش نیروهای پیاده دقیقه قبل از درگیری آن‌هم با استفاده از آرایش‌های مناسب به ویژه خط و زنجیر می‌باشد. ایجاد سرو صدای هماهنگ با استفاده از ضربه‌های چپه، بیان خطابه توسط

فرمانده و اذکار حیدر و ... ضربه باتوم به کف دست و یا سپر باعث ایجاد عملیات روانی و نمایش اقتدار گردان خواهد شد.

A group of armed security forces, wearing helmets and tactical gear, marching in formation. One officer in the center is holding a megaphone.

۳-۱-۱۲- نمایش قدرت خودرویی: نمایش قدرت توسط خودروهای ضد شورش، بیشتر در هنگام استقرار گردان در یک نقطه کارایی دارد. البته این خودروها در هنگام ستون کشی ها می تواند با استفاده از آژیر خود ایجاد جنگ روانی نماید. با توجه به عدم کارایی خودرو در کنترل اغتشاشات در شهرهای بزرگ و پرترافیک به ویژه در تهران، خودروهای کنترل اغتشاش عملاً به تنهایی نمی توانند نسبت به اجرای نمایش قدرت اقدام نماید.

۴-۱-۱۲- نمایش قدرت ترکیبی: منظور از این نوع نمایش قدرت، استفاده از موتورسیکلت و خودرو به طور همزمان می باشد. با توجه به مطالبی که در قسمت نمایش قدرت خودرویی بیان شد، این نوع تاکتیک بیشتر هنگام عزیمت گردان از محل استقرار (پادگان) به محل دیو و مأموریت در شهر مفید می باشد.

A black and white photograph showing a military vehicle (likely an armored personnel carrier or tank) parked on a dirt road, with several soldiers standing nearby. Construction or excavation work is visible in the background.

۲-۱۲- نمایش قدرت در سطح کلان و ملی

در سطح کلان و ملی، نمایش قدرت از روش‌های زیر قابل اجرا می‌باشد:

(۲) نمایش قدرت مردمی در غالب راهپیمایی‌ها و ...؛

(۳) از طریق رزمایش‌های کنترل اغتشاشات و رژه‌های سراسری؛

(۴) از طریق به کارگیری یگان‌های کنترل اغتشاش زرهی.

نظام برای به رخ کشیدن قدرت خود در راستای کنترل اغتشاشات شهری از طریق رسانه‌ها، مطبوعات و فضای مجازی، اقداماتی انجام می‌دهد که توده‌های مردم (جمعیت غیرفعال) را از اغتشاش گران و معاندین با نظام (جمعیت فعال) جدا می‌نماید. این اقدامات علاوه بر این جداسازی اغتشاش گران از مردم عادی و تماشاچیان، گاهاً باعث ایجاد رعب و وحشت در اغتشاش گران شده و تجمعات را تحت الشعاع قرار می‌دهد. حضور قشرهای مختلف مردم در غالب انجام راهپیمایی‌ها مثل ۹ دی سال ۱۳۸۸، ۲۲ بهمن هر سال و ... نیز نوعی نمایش قدرت می‌باشد که تأثیرات بسزایی در وضعیت آتی در کشور داشته و خواهد داشت.

همچنین انجام رزمایش‌های مختلف کنترل اغتشاش و رژه‌های سراسری مثل

۱۳ شهریور و ۲۹ فروردین خود یکی از روش‌های به رخ کشیدن قدرت نیروها در سطح کلان و ملی می‌باشد.

به کارگیری یگان‌های زرهی کنترل اغتشاش در تاکتیک نمایش قدرت کنترل اغتشاشات شهری: منظور از به کارگیری زرهی در برخی صحنه‌های کنترل اغتشاشات شهری به ویژه نمایش قدرت در سطح کلان و ملی، به کارگیری تانک و یا خودروهای زرهی عظیم الجثه مدنظر نیست؛ بلکه به کارگیری نفربرهای چرخ‌دار فوق سبک برای کاربردهای خاص در چنین مأموریت‌هایی موردنظر می‌باشد.

استفاده زودهنگام و نابه‌جا از یگان‌های زرهی کنترل اغتشاش نه تنها موجب نمایش قدرت نمی‌شود، بلکه در سطح کلان و ملی بازتاب منفی ایجاد می‌کند؛ اما حضور به‌جای این یگان‌ها در زمان بحران، مؤید این مطلب است که نظام در صدد برخورد جدی با اغتشاشگران و پایان دادن به هرگونه ناامنی در کمترین زمان ممکن می‌باشد؛ که خود نمونه‌ای از نمایش اقتدار در سطح کلان محسوب می‌شود.

حضور خودروی زرهی در شهر علاوه بر سردرگمی اغتشاش‌گران در نحوه مقابله با آن باعث تضعیف روحیه آنان شده و افراد بی‌انگیزه را از جمعیت فعال و بانگیزه جدا می‌کند. به‌هرحال معایب نمایش قدرت در این سطح و استفاده از خودروهای خاص زرهی کنترل اغتشاش از محاسن آن بسیار بیشتر است.

۱۳- نمایش قدرت از نظر زمان

نمایش قدرت یگان‌ها و گردان‌های امنیتی از نظر زمان را می‌توان در سه بخش زیر مورد بررسی قرار داد:

۱- قبل از بروز اغتشاش

با توجه به اینکه نمایش قدرت یک تاکتیک بازدارنده می‌باشد، بهترین زمان برای به کارگیری نمایش قدرت، قبل از بروز هرگونه تجمع و اغتشاش می‌باشد.

با توجه به تجربیات سال ۱۳۸۸ در خصوص دفع فتنه و مقابله با اغتشاش در سطح شهر تهران، زمانی که موج فتنه برای تجمع در نقطه‌ای از شهر پیانیه می‌دادند، در برخی مأموریت‌ها یگان‌های امنیتی بنا به دستور به دو روش زیر برای پیشگیری از بروز تجمع و اغتشاش، نسبت به نمایش قدرت اقدام می‌نمودند:

(۱) نمایش قدرت در غالب رژه موتوری در سطح شهر، به ویژه نقاط از پیش تعیین شده توسط موج فتنه؛

(۲) نمایش قدرت به صورت استقرار یک یا چند گردان در میدان‌ها اصلی و یا نقاط از پیش تعیین شده.

دو روش فوق در بسیاری از موارد باعث جلوگیری از بروز تجمع و هرگونه اغتشاش در سطح شهر شده که در نهایت موجب حفظ امنیت و آرامش در سطح جامعه می‌شود. البته در مواردی نیروهای یگان ویژه ناجا چند روز قبل از برخی مأموریت‌های خاص مثل ۲۲ بهمن، روز قدس و ... اقدام به نمایش قدرت در سطح شهر با انجام ستون کشی‌های موتوری می‌نمایند.

معایب نمایش قدرت در دو روش فوق: باید به این نکته مهم توجه نمود که ممکن است در برخی موارد، استقرار گردان‌ها در میدان‌ها شهر و یا سایر نقاط و ستون کشی‌های موتوری در سطح شهر، خود باعث بر هم زدن نظم عمومی، ایجاد ترافیک در معاصر و ایجاد دلهره در شهروندان از بروز مجدد اغتشاش می‌شود.

یکی از معایب دیگر این تاکتیک، این است که رسانه‌های پیگانه با هر بار حضور نیروها به صورت آشکار در شهر، آماده‌اند تا علیه نظام جوسازی نموده و شهر را در شرایط امنیتی جلوه دهند.

استفاده پیش از اندازه از یک تاکتیک خاص در مأموریت‌ها بدون رعایت اصول و طرح ریزی‌های مناسب، باعث لوث شدن آن شده و اغتشاش گران ممکن است در برابر آن تاکتیک مقاومت نمایند.

۲-۱۳- حین درگیری و اغتشاش

در زمان شروع درگیری‌ها و اغتشاش در سطح شهر، توجه یگان امنیتی بیشتر معطوف به کنترل اغتشاش با تاکتیک‌های خاص خود بوده و زیاد قادر به نمایش قدرت نمی‌باشد. البته نظم و انضباط، سرعت عمل، نوع پوشش و تاکتیک‌های به کارگیری شده توسط یگان امنیتی هنگام عملیات مقابله با اغتشاشات خود به گونه‌ای نمایش اقتدار گردان می‌باشد.

A photograph showing a large group of police officers on motorcycles moving down a busy street, likely during a riot or protest.

۳-۱۳- بعد از بروز اغتشاش

در اینجا شاید این نکته به ذهن خطور نماید که چه لزومی دارد، هنگامی که اغتشاشات در سطح شهر کنترل شده و فضا آرام می‌باشد، یگان امنیتی نسبت به نمایش قدرت اقدام نماید؟

پاسخ این است: در موارد بسیاری در اغتشاشات سال‌های گذشته مشاهده شده است که آرام شدن اغتشاشات در برخی نقاط موقتی بوده و ممکن است ساعتی بعد، اغتشاش گران با پیدا کردن عوامل خود، نسبت به سازمان‌دهی مجدد نیروها و ایجاد اغتشاش در نقاطی دیگر از شهر اقدام نمایند.

البته می توان این حالت را جزء نمایش قدرت قبل از بروز اغتشاش نیز لحاظ نمود. به هر حال نمایش قدرت عاملی است بازدارنده که با ایجاد عملیات روانی و اضطراب در بین اغتشاشگران، باعث جلوگیری از تجمع و ناآرامی خواهد شد.

۱۴- عوامل ظاهری و نظم و انضباط

۱-۱۴- عوامل ظاهری و تأثیر آن در

نمایش قدرت

یکی از عوامل مهم در نشان دادن قدرت یگان‌های امنیتی از لحاظ روانی عوامل ظاهری می‌باشد. این عوامل شامل:

۱-۱۴- جثه و هیکل نیروها: جثه و

هیکل نیروهای عمل کننده در یگان امنیتی نقش بسزایی در بالا بردن قدرت دارد. در فتنه سال ۱۳۸۸ به کارگیری برخی بسیجیان با جثه‌ای بسیار ریز و سن و سال پایین تأثیر خوبی در گردان عمل کننده نداشت.

A black and white image showing a person wearing a dark, heavy, tactical uniform or armor, standing with arms slightly outstretched.

گردان امنیتی یکدست با اندام‌های ورزیده مسلماً هم روحیه نیروهای گردان را بالا برده هم روحیه حریف را تخریب می‌نماید.

همان طور که در شکل (۵-۱۱) مشاهده می‌کنید برخی تجهیزات کنترل اغتشاشات خود باعث قوی هیکل نشان دادن نیروها می‌شود.

۲-۱۴- نوع تجهیزات:

نوع تجهیزاتی که در یک یگان کنترل اغتشاش به کار گرفته می‌شود از اهمیت بالایی برخوردار است. به طور مثال در فتنه ۱۳۸۸، گردان‌هایی از بسیج با توجه به کمبود تجهیزات ضد شورش، از موتورسیکلت‌های شخصی، چوب، زنجیر و ... استفاده می‌نمودند. این وسایل و تجهیزات علاوه بر اینکه جلوه خوبی در

بین مردم نداشت، باعث می‌شود گردان از انسجام خوبی برخوردار نباشد. امروز با تجهیز گردان‌های امنیتی امام علی (ع) به موتورسیکلت‌های تریل، خودروهای ضد شورش با قابلیت‌های مختلف، تجهیزات مناسب کنترل اغتشاش، ضمن بالا بردن انسجام گردان، باعث افزایش اقتدار شده و بسیجیان با استفاده از این تجهیزات و با روحیه شهادت طلبانه، قدرتی وصف نشدنی را در مأموریت‌های امنیتی به نمایش می‌گذارند.

A person in full black tactical gear, including a helmet and goggles, is pushing a large black bag or container.

۳-۱۴-۱- رنگ تجهیزات: رنگ تجهیزات یکی از عوامل روانی است که نقش بسزایی در تضعیف روحیه فتنه‌گران و نمایش اقتدار یک یگان دارد. اکثر نیروهای ضد شورش در دنیا از تجهیزاتی با رنگ مشکی استفاده می‌نمایند. رنگ مشکی از رنگ‌های خشن بوده و استفاده آن در تجهیزات نیروهای ضد شورش به‌وفور مشاهده شده است. یگان ویژه پاسداران نیروی انتظامی با استفاده از تجهیزات و خودرو و موتورسیکلت‌های مشکی نسبت به سایر یگان‌های ناجا از جمله یگان امداد و کلانتری‌ها از قدرت و ابهت بیشتری برخوردار است.

Two armored military vehicles (likely Toyota Land Cruiser based on the grille) parked side-by-side, possibly equipped with anti-mine rollers or similar protective gear.

۴-۱۴-۱- یک دست بودن تجهیزات گردان: یک دست بودن و هماهنگ بودن تجهیزات از دیگر عوامل بالا بردن انسجام و در نهایت اقتدار یگان می باشد.

به طور مثال استفاده گردان از موتورسیکلت های هم نوع، تجهیزات متناسب و یک دست نیروها، لباس های هماهنگ و یک دست و سایر تجهیزات، تأثیر بالایی در نمایش اقتدار گردان دارد.

۵-۱۴-۱- نوع پوشش نیروهای گردان: پوشش از مهم ترین عوامل در بالا بردن روحیه نیروهای خودی، انسجام و اقتدار گردان می باشد. در گردان های عمل کننده در سال ۱۳۸۸ و بعد از آن به وفور استفاده بسیجیان از لباس های شخصی، کفش، دمپایی و ... مشاهده می شد؛ که جلوه مناسبی در اذهان عمومی نداشت. این نیروها هرچند از تجهیزات یک دست، جثه و هیکل مناسب برخوردار باشند؛ اما این بی نظمی در پوشش هیچ تأثیری در نمایش قدرت یگان نخواهد داشت.

A group of men, likely security personnel or police, sitting on the ground outdoors, wearing light-colored uniforms and caps.

۱۴-۲- رابطه نظم و انضباط و نمایش قدرت

به طور کلی می‌توان نمایش قدرت نیروهای کنترل اغتشاش را در نظم و انضباط خلاصه نمود. یگانی که از نظم و انضباط بالایی در اجرای مأموریت‌ها برخوردار است، خود به خود تاکتیک قدرت را به نمایش می‌گذارد. شاید در اینجا به این نکته بیندیشیم که گردان‌های بسیج را می‌توان با نظم و انضباط وارد میدان نمود؟ آری، چرا ما هرگاه حرف از گردان‌های امنیتی بسیج می‌زنیم، نظم را از آن مجزا می‌دانیم؟ گردان‌های امنیتی بسیج در صورتی که با نظم و انضباط وارد میدان شوند، با به رخ کشیدن قدرت خود، کارایی بیشتری در کنترل صحنه خواهند داشت.

مصادر: هم‌اکنون تیپ امنیتی آل محمد (ص) در سپاه تهران بزرگ پس از فتنه سال ۱۳۸۸ با تشکیل ۱۳ گردان امام علی (ع) از یگان‌های پیشرو در این خصوص می‌باشد. گردان‌های امام علی (ع) این تیپ در هنگام مأموریت‌ها از نظم و انضباط بسیار بالایی برخوردار هستند که همین امر، این یگان را در بین نیروهای خودی و چه در بین معاندین نظام زبان زد مقابله با تهدیدات امنیتی در سطح تهران بزرگ نموده است.

A group of men, likely prisoners or detainees, walking in a line outdoors, possibly in a detention center or during a transfer.

۱۵- تأثیر تکنیک‌های فردی بر تاکتیک‌های گروهی در نمایش قدرت

نیروهای حاضر در یک گردان، باید از مهارت‌های کافی و آموزش‌های مناسب با مأموریت برخوردار باشند. عدم فراگیری برخی آموزش‌ها توسط نیروها، ممکن است در هنگام اجرای مأموریت و نمایش قدرت گردان تأثیر منفی ایجاد نموده و موجب ایجاد خلل و مشکلات اساسی در مأموریت‌ها شود.

برخی تکنیک‌های فردی مؤثر بر تاکتیک‌های گروهی عبارت است از:

۱۶- رابطه سرعت عمل و نمایش اقتدار یگان

۱-۱۶- سرعت عمل در فراخوان نیروها

به طور کلی یکی از جنبه‌های نمایش قدرت یگان‌های کنترل اغتشاشات به ویژه در سال ۱۳۸۸ در جریان فتنه، سرعت عمل فراخوان، سازمان‌دهی و به کارگیری نیروهای بسیج در کنترل ناآرامی‌ها بود.

A line of riot police officers in full riot gear (helmets, shields, and tactical vests) marching in formation on a street. Small debris is visible on the ground.

۲-۱۶- سرعت عمل در اجرای مأموریت‌های محوله

با توجه به گستردگی اغتشاشات سال ۱۳۸۸ در تهران بزرگ، سرعت عمل یگان‌های کنترل اغتشاش از اهمیت بالایی برخوردار بود. سرعت عمل در اجرای مأموریت‌های محوله خود یک نمایش قدرت نه‌تنها در سطح گردان بلکه در سطح کلان و ملی می‌باشد. در فتنه سال ۱۳۸۸ در تهران، ۷۵ نقطه به صورت همزمان دچار اغتشاش

و ناآرامی بود. بنابراین در این شرایط سرعت عمل گردانهای امام علی (ع) از اهمیت بالایی برخوردار بود.

۱۷- جنبه‌های معنوی نمایش اقتدار

۱۸- رابطه عملیات روانی و نمایش قدرت یگان

در یک جمله می‌توان گفت نمایش قدرت خود یک عملیات روانی می‌باشد.

۱۹- مصادیق خاص نمایش قدرت در مأموریت‌های پس از انتخابات

(۱) در اکثر مأموریت‌های مقابله با اغتشاشات در سال‌های اخیر، اعزام گردان‌های موتورسوار برای گشت‌زنی و یا استقرار در میدان‌ها، هنگامی که احتمال ملتهب شدن منطقه وجود داشت، بسیار مفید و کارآمد بود. بیشترین استقرار نیروها در میدان‌ها هفت‌تیر، ولی‌عصر، ونک، چهارراه ولی‌عصر، انقلاب، جمهوری و امام حسین (ع) بود. مسیر گشت‌زنی‌ها توسط گردان‌ها طوری انتخاب می‌شد که چندین گردان همزمان در چندین نقطه بدون هرگونه تداخلی اجرای مأموریت کنند.

(۲) در مأموریت ۱۳ آبان ۱۳۸۸، بیش از ۱۵۰۰ نفر از دانشجویان دانشگاه امام حسین (ع) با لباس شخصی در کنترل عملیاتی قرارگاه آل محمد (ص) قرار گرفته بودند. در آن روز

میدان هفت تیر ملتهب شده بود. با تدبیر فرمانده محترم قرارگاه، دانشجویان در غالب نیروهای مردمی با انجام یک راهپیمایی از محل ده‌و (ورزشگاه شهید شیرودی) به سمت میدان هفت تیر حرکت نموده و در میدان هفت تیر نماز ظهر و عصر را اقامه نمودند. همین حضور که مسلماً برای اغتشاش‌گران محرز بود که سازمان یافته می‌باشند، باعث آرام شدن میدان و در اختیار قرار گرفتن جو توسط نیروهای امنیتی شد. در این مأموریت ایجاد عملیات روانی با نمایش قدرت در پوشش مردم عادی به صورت ایجابی یکی از موارد منحصربه‌فرد در مأموریت‌های سال‌های گذشته بود.

(۳) یکی از عوامل وقوع حادثه عاشورای سال ۱۳۸۸، عدم حضور به موقع نیروهای امنیتی به صورت مقتدرانه در سطح شهر بود. اغتشاش‌گران از همین خلل موجود استفاده نموده و توانستند با بی‌حرمتی به مقدسات، تخریب اموال عمومی و اغتشاش و ناآرامی حادثه در دناک عاشورا را رقم زنند.

۲۰- ملاحظات فرمانده در نمایش اقتدار یگان

۱- ۲۰- در نظر گرفتن شرایط و وضعیت منطقه اجرای مأموریت

فرمانده باید قبل از اجرای تاکتیک نمایش قدرت در یک منطقه، وضعیت مکان و مسیرهای موردنظر را مورد بررسی قرار داده و سپس اجرای مأموریت نماید. اطلاع از شرایط معاصر، راه‌های مواصلاتی و مسیرهای یکی از اهمیت بالایی برخوردار است.

۲- ۲۰- در نظر گرفتن روحیه و توان نیروهای خودی

یکی از آثار نمایش قدرت، تقویت روحیه نیروهای خودی می‌باشد. البته در شرایطی که توان جسمی نیروها کاهش یافته است، ممکن است به کارگیری آن‌ها در اجرای تاکتیک‌هایی که شاید ضرورت خاصی ندارد تأثیر منفی در آن‌ها ایجاد نموده و حتی باعث اختلال در مأموریت‌های آتی شود.

۲۰۰۴- آگاهی از شرایط ترافیکی

یکی از مهم‌ترین ملاحظاتی یک فرمانده قبل از ستون‌کشی‌های موتوری و یا استقرار در نقاط باید بدان توجه ویژه داشته باشد، آگاهی از شرایط ترافیکی می‌باشد. گرفتار شدن ستون در ترافیک از معضلاتی بود که در سال‌های گذشته نیز بگان‌ها امنیتی با آن مواجه می‌شدند.

پریده شدن ستون، بهم ریختن نظم، جا ماندن نیروها از ستون، درگیری‌های نقطی و حتی غیریکی با رانندگان خودروها، به خطر افتادن جان راكین و ... همگی از عواقب ناشی از گرفتار شدن در ترافیک می‌باشد.

۲۰۰۴- آگاهی از وضعیت اماده به کار بودن تجهیزات گردان

آماده به کار بودن تجهیزات به ویژه موتورسیکلت‌ها و خودروها قبل از اجرای این گونه مأموریت‌ها اهمیت بالایی دارد. در این مأموریت‌ها آگاهی از وضعیت سوخت خودروها و موتورسیکلت‌ها نیز باید در نظر گرفته شود.

۲۰۰۵- در نظر گرفتن وضعیت اغتشاشات در ساعات اتی

اجرای نمایش قدرت نباید در اجرای مأموریت‌های اتی کنترل اغتشاش تأثیر منفی ایجاد نموده و باعث گاهش قدرت و روحیه نیروها شود. در صورتی که یک گردان بنا به دستور قبل از بروز اغتشاشات اقدام به نمایش قدرت می‌نماید، باید آمادگی خود را برای مقابله با اغتشاشات احتمالی در هر نقطه مسئولیتی حفظ نماید.

۲۰۰۶- پیش بینی انتقال موتورهای اسباب‌دیده در طول مسیر

در طول اجرای ستون‌کشی‌ها ممکن است موتورسیکلت‌ها دچار نقص فنی شده و از ستون جا بمانند. فرمانده باید از قبل تدابیری را برای انتقال موتورسیکلت‌ها و یا تعمیر در محل انعطاف نماید.

A white pickup truck with a cargo bed, used for specialized transport, parked in a desert environment.

۷-۲۰- پیش بینی و ایجاد آمادگی در گردان برای اجرای نمایش قدرت در غالب

فرمانده باید آمادگی تقسیم گردان به واحدهای کوچکتر به ویژه در غالب گروهان

برای اجرای نمایش قدرت و سایر مأموریت ها در گردان ایجاد نماید. انتخاب فرماندهان

گروهان زیده و توجیه، سازماندهی منسجم از اصول مهم در این شرایط می باشد.

A truck displaying a banner reading 'آلیه تخصصی موتورسیکلت' (Specialized Motorcycle Protocol) and 'ماموریت های اغتشاشات شهری' (Urban Disturbance Tasks).

۲۱- موانع و مشکلات در اجرای نمایش قدرت در سطح شهر

(۱) ایجاد ترافیک در هنگام ستون کشی های موتوری و استقرار در سطح شهر؛
(۲) احتمال فیلم برداری و عکس برداری توسط مردم از نیروهای عمل کننده و انتشار در فضای مجازی اینترنت و بروز مشکل برای آنها؛
(۳) احتمال بهم ریختن جو منطقه با حضور ستون در هنگام نمایش قدرت و نتیجه معکوس دادن تاکتیک؛
(۴) احتمال ایجاد سد و موانع عمده توسط اغتشاش گران در مسیر حرکت ستون (ریختن میخ، شیشه، بستن خیابان با استفاده از گاردربیل و نرددها، بستن طناب در مسیر حرکت برای زمین زدن موتورسیکلت ها، آتش زدن سطل زباله و ... )؛

A photograph showing a large crowd of people, many on motorcycles, gathered in a street, likely during a demonstration or protest.

۲۲- نمایش قدرت نیروهای ضد شورش در سایر کشورها

در برخی کشورها نیروهای ضد شورش به منظور نمایش قدرت خود و تاثیر روانی بیشتر روی اغتشاش گران از ابزارها و تجهیزات زیر استفاده می کنند:

۲۲-۱- استفاده از اسبهای قوی و بکل (توسط پليس ضد شورش انگليس)

(۴) اشرافیت بیشتر راکب اسب در کنترل اختناقات و درگیری ها

(۵) عدم ایجاد نقص فنی در مقابله با استفاده از انواع خودرو.

Two photographs illustrating the use of horses by police against rioters. The left photo shows a mounted police officer on a dark horse, with a person crouching on the ground nearby. The right photo shows a crowd of people, some holding flags, being controlled by mounted police officers.

شکل ۲۰-۵- استفاده اسب توسط پليس ضد شورش انگليس

۲۲-۲- استفاده از سگهای آموزش دیده (توسط پليس ضد شورش انگليس)

سگهای آموزش دیده در اختناقات علاوه بر ایجاد ترس در مردم، قادرند

یکسوزه خاص را به سرعت مورد حمله قرار داده و دستگیری آن را آسان نماید.

A black and white photograph showing a soldier in camouflage gear walking alongside a German Shepherd dog, likely a military working dog.

۳-۲۲- استفاده از شتر (در نارامی ها و در جریان انقلاب اخیر مصر)
استفاده از شتر فقط در مصر و در جریان انقلاب اخیر آن توسط مرد وران حسنی مبارک در مقاطعی به کارگیری شد.

A black and white photograph showing a crowded scene, likely a market or street, with several people and two camels (shetar) in the foreground.

۴-۲۲- خودروهای زرهی ضد شورش چرخ‌دار و شنی دار (برخی کشورها)
برخی کشورها از خودروهای زرهی چرخ‌دار سبک و گاه‌شنی دار در صحنه استفاده نموده و حتی واحدهای زرهی کترل اغتشاش نیز در سازمان نیروهای آنها تعریف شده است.

۵-۲۲- تانک‌ها و نفربرهای رزمی (توسط رژیم اشغالگر قدس علیه مردم بی دفاع فلسطین)
رژیم اشغالگر قدس برای مقابله با مردم بی دفاع فلسطین پا را فراتر گذاشته و از تانک‌های مركاول، خودروهای سنگین زرهی با تغییرات اعمال شده برای استفاده در شهر بهره می‌برد.

۶-۲۲- خودروهای آب‌پاش و رنگ‌پاش (اکثر کشورها)
در سازمان نیروهای ضد شورش اکثر کشورها، استفاده از خودروهای آب‌پاش و رنگ‌پاش موجود می‌باشد.

۷-۲۲- خودروهای مولد الکترو مغناطیسی (توسط امریکا)
در برخی کشورها مثل امریکا، از خودروهای مولد و امواج الکترو مغناطیسی آزاردهنده برای مقابله استفاده می‌شود.

A military vehicle, likely a Humvee or similar platform, equipped with a large, octagonal, dark-colored device mounted on the roof, identified as a mobile electromagnetic generator.

شکل ۲۳-۵- خودروی مولد و امواج الکترو مغناطیسی آزاردهنده

بهترین روش نمایش قدرت یگان‌های موتورسوار، رژه موتوری در سطح معمول و استقرار در میدان‌ها و نقاط می‌باشد که در ایجاد بازدیدگی و حمله‌گیری از بروز هرگونه تجمع کارایی بالایی دارند.

نمایش قدرت یگان‌های امنیتی در سال‌های گذشته با به رخ کشیدن توان مقابله سازمان‌دهی نیروها به ویژه سازمان‌دهی بسیجیان در غالب گردانندگان امام علی (ع) باعث کاهش چشمگیر حضور معاندین نظام در فراخوان‌های دوره‌ای ضد انقلاب شده است.

امید است با استعانت از الطاف الهی و حضرت بقیه الله الاعظم (عج) و در سایه پربرکت رهبر فرزانه انقلاب، هرگونه فتنه و فتنه‌گری در نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران خنثی شود (انشاء الله).

فصل ششم

موانع و سد موانع در مقابله

با اغتشاشات

A black and white photograph showing a line of riot police or security forces in riot gear (helmets and shields) standing behind a metal barrier. A person in the foreground is holding a long stick or baton, seemingly confronting the barrier.

۱- کلیات

۱-۱- اهمیت و ضرورت

بررسی عملکرد نیروهای خودی و تجارب اغتشاشات گذشته به ویژه فتنه‌ی سال ۱۳۷۸ و نیز فتنه‌ی عمیق سال ۱۳۸۸ و ۱۳۸۹، بیانگر آن است که، هرقدر توجه فرماندهان سطوح تاکتیکی و کف خیابانی به استفاده از ابزار و تجهیزات سد و موانع در صحنه‌های مقابله با اغتشاشات شهری بیشتر باشد، میزان، شدت و دوام زمانی اغتشاشات نیز قابل کنترل می‌گردد. به عبارت دیگر، با توجه به ضرورت برخورد پلیس و نیروهای امنیتی با اغتشاش گران، عملاً یگان عملیاتی را به سمت پرهیز از تلفات انسانی سوق داده و این امر نیز به شکلی در بهبود وجهه‌ی نیروها و ممانعت از شناخته شدن به عنوان نیروهای خشونت طلب، مؤثر خواهد بود و این مهم به مدیریت صحنه با به کار

بردن حداقل خشونت کمک خواهد کرد. بر این اساس، آشنایی با ابزار و تجهیزات سد و موانع، ارائه‌ی روش‌های به کارگیری آن، تبیین محاسن و معایب، احصاء و بهبود دیدگاه فرماندهان صحنه در راستای فرهنگ‌سازی مناسب و تدوین و ابلاغ اسناد بالادستی لازم، اهمیت ذاتی داشته و ضرورتی اجتناب‌ناپذیر خواهد بود.

۱-۲- هدف

تبیین چیستی، چرایی استفاده، محاسن و معایب و انواع تجهیزات سد و موانع در راستای مقابله با اغتشاشات شهری.

۱-۳- منظور

آشنایی فرماندهان گردان‌های امنیتی با چیستی، چرایی استفاده و انواع تجهیزات سد و موانع در راستای مقابله با اغتشاشات شهری.

۱-۴- طرح تحقیق

در قالب این طرح ضمن ارائه‌ی تعریف مشخص و عملیاتی از ابزار و تجهیزات سد و موانع و تاکتیک‌های سد در کنترل اغتشاشات، تبیین اهمیت و ضرورت موضوع، نسبت به شناسایی انواع ابزار و تجهیزات سد و موانع اقدام و در ادامه به تبیین و ارائه‌ی ابزار و تاکتیک‌های مورد استفاده در گردان‌های عملیاتی و امنیتی پرداخته و در نهایت با تبیین دیدگاه فرماندهان سطوح تاکتیکی در خصوص ابزار و تجهیزات سد و موانع، پیشنهادها عملیاتی ارائه خواهد شد.

۱-۵- سؤال‌های پژوهشی

(۱) تعریف رایج در یگان شما از ابزار و تجهیزات سد و موانع در عملیات مقابله با اغتشاشات چیست؟

(۲) آیا پیشینه‌ای در خصوص استفاده از موانع در عملیات مقابله با اغتشاشات در یگان شما وجود دارد؟

(۳) به نظر شما چه از ابزار و امکاناتی برای ناتوان کردن رهبران اغتشاش‌گران و نیز عوامل کف خیابانی آن‌ها می‌توان استفاده کرد؟

(۴) به نظر جنابعالی محاسن و معایب موانع موجود چیست؟

(۵) به نظر جنابعالی تاکتیک‌های به کارگیری موانع چیست؟

(۶) نمونه‌ای از موانع را که جنابعالی در سنوات گذشته در مقابله با اغتشاش‌گران به کار برده‌اید، تبیین فرماید.

(۷) مشکلات به کارگیری موانع چیست (مربوط به یگان) و چه راه‌حلی را پیشنهاد می‌کنید؟

(۸) محدودیت‌های به کارگیری موانع چیست (مربوط به ابزار و محیط)؟

(۹) به نظر شما از این ابزار استفاده نمایم بهتر است یا برخورد خشن و سخت؟

(۱۰) چه پیشنهادهایی در راستای استفاده‌ی بهینه، مناسب و به موقع از موانع دارید؟

۶-۱- تعاریف

۱-۶-۱- تعریف سد موانع: عبارت است از به کارگیری موانع طبیعی و مصنوعی به منظور کانالیزه کردن، متوقف کردن و کند کردن حرکت‌ها در مقابله با اغتشاشات سیاسی و اجتماعی.

۲-۶-۱- سپرهاى محافظ: این سپرها عموماً از جنس طلق شیشه‌ای بوده و در برابر ضربه بسیار مقاوم می‌باشند، از سپر برای حفاظت بدن در مقابله با پرتاب اشیا استفاده می‌شود.

۳-۶-۱- نارنجک اشک‌آور: با ایجاد سوزش و آبریزش در چشم‌ها و اختلال در دید و ایجاد حالت تهوع اغتشاش‌گران را متفرق می‌کند.

۴-۶-۱- افشانه اشک‌آور: این افشانه‌ها حاوی مواد اشک‌آور بوده و در درگیری‌های نزدیک به ویژه هنگام دستگیری علیه اغتشاش‌گران استفاده می‌شود.

۵-۶-۱- تفنگ‌های ساچمه‌زنی: سلاحی است که در برابر حملات عناصر اغتشاشی و در هم شکستن صفوف آن‌ها، استفاده می‌شود. که یک نمونه آن سلاح وینچستر می‌باشد که به جای یک نقطه یک صفحه را مورد اصابت قرار می‌دهد.

۶-۶-۱- موانع متحرک: موانعی که برای متوقف کردن، کانالیزه کردن و کند کردن حرکات به کار می‌رود و عبارت است از: موانع نرده‌ای شکل، خرک، میخ فرش، نیوجرسی پلاستیکی و...

۷-۱- منظور از ایجاد موانع

منظور از ایجاد موانع عبارت است از به‌دست آوردن زمان و شرایط مساعد به منظور زیر:

۸-۱- عوامل مؤثر در عملیات موانع و سد موانع

Four photographs illustrating crowd control measures during protests. Top left: Police officers in riot gear and yellow vests standing in formation. Top right: Protesters pushing against a barrier or police line. Bottom left: Police officers using riot shields and batons against a crowd. Bottom right: A large crowd of protesters behind metal barriers.

(۳) زمین؛
(۴) آرایش، مقدورات و محدودیت‌های اغتشاش گران؛
(۵) محدودیت‌ها و مقدورات خودی؛
(۶) زمان، حمل و نقل، تجهیزات و امکانات.

(۵) در برابر ضربات و هجوم اغتشاش گران مقاوم و بادوام باشد.

(۶) غیرقابل نفوذ باشد (به راحتی نتوان از آن عبور کرد).

Four photographs illustrating riot control and crowd management. Top left: A line of riot police in riot gear facing a crowd. Top right: Police officers pushing back a crowd, with some officers climbing over a barrier. Bottom left: A riot police officer using a shield and a metal grate to control a crowd. Bottom right: A riot police officer using a shield to block a crowd, with a person lying on the ground near the shield.

(۷) مشخصات مطلوب یک مانع طبیعی: آن است که بتواند در زمان کوتاه با حداقل تلاش و مصالح، آن را با یک مانع مؤثر مقاوم و غیرقابل نفوذ تبدیل کرد.

Figure 4-6: A photograph showing a confrontation between a crowd of protesters and police officers on motorcycles. The protesters are gathered behind a barrier, and the police are positioned in the foreground.

Figure 5-6: A photograph showing two motorcycles stopped on a road, blocking traffic. A white car is visible behind them, and other vehicles are in the background.

Figure 6-6: A photograph showing a large group of motorcyclists riding in formation on a road, possibly participating in a rally or protest.

۲- آشنایی با موانع شهری

سد و موانع را به عنوان یک مانع فیزیکی برای جلوگیری از ورود و خروج عابرین و خودروها در منطقه آشوب‌زده به کار می‌برند. موانع را در خیابان‌ها می‌توان به گونه‌ای به کار برد که کاملاً جلوی رفت‌وآمد سواره و پیاده را سد نموده و یا اینکه تردد افراد و خودروهای مجاز امکان‌پذیر باشد. البته نباید از نظر دور داشت که در بیشتر مواقع به دلیل شرایط مکانی، مسدود کردن منطقه به وسیله موانع امکان‌پذیر نیست؛ مانند محوطه دانشگاه‌ها و ... .

۱-۲- انواع موانع و ملاحظات ساخت و به کار گیری آن‌ها

موانع خیابانی را می‌توان با ابزار و وسایل موجود از قبیل اتوبوس، کامیون و سایر خودروها، خاک، کیسه‌شن، تنه درخت، گالن آب، سیم‌های معمولی و خاردار و وسایل از این قبیل ساخته و مورد بهره‌برداری قرار دارد.

۱-۱-۲- موانع کنترل نفر: در موقع برنامه‌ریزی برای مقابله با اغتشاش داخلی باید موانع قابل حمل را که برای مسدود کردن تردد عابرین می‌باشد در نظر گرفت. استفاده از موانع قابل حمل و سیم‌های خاردار تاشونده در این مواقع مناسب است. اگرچه از طناب و سایر ابزاری که به فوریت تهیه می‌شوند نیز می‌توان استفاده کرد...هر مانع سیم‌خاردار باید حداقل در حدود ۱۲ تا ۱۵ متر طول داشته باشد. برای پوشاندن عرض یک خیابان ۲۵ تا ۳۰ متری با به کارگیری ۲ یا ۳ عدد از آن‌ها سد جاده‌ای را عملی می‌کنیم. می‌توان برای بیشتر نمودن ارتفاع سد جاده ۲ یا ۳ طبقه سیم‌خاردار حلقوی را بر روی هر قرارداد در حدود ۲۵ الی ۳۰ متر (البته به موقعیت) جلوی سد جاده تهیه شده باید یک رشته سیم در سراسر عرض خیابان کشیده و تابلویی برای اعلام خطر به آن نصب شود و در هنگام شب تابلوی اعلام خطر باید با استفاده از وسایلی روشن گردد.

Two photographs showing riot control scenes. The left photo shows a line of riot police behind a barrier, with one officer in the foreground holding a long stick. The right photo shows riot police behind a barrier, with several individuals sitting on the ground in front of the barrier.

بکار گیری موانع قابل حمل

Barrier Configurations:

FENCE OPEN POSITION UNHOOKED
FENCE OPEN POSITION READY
SOLID BLOCK CONSTRUCTION

Deployment Layout:

Zone	Details
TROOPS	Security forces area
ROAD	Includes WARNING SIGN and distance marker 75 TO 100
MOB	Crowd area
Infrastructure	SIDEWALK and SOLID BLOCK CONSTRUCTION along the perimeter

Diagram titled 'بکار گیری موانع قابل حمل' (Deployment of portable barriers). The diagram illustrates the setup of a portable barrier system, showing the 'FENCE OPEN POSITION UNHOOKED' and 'FENCE OPEN POSITION READY' states. It also shows the barrier deployed in a 'SOLID BLOCK CONSTRUCTION' configuration, separating a 'TROOPS' area from a 'ROAD' and 'MOB' area. Dimensions like '75 TO 100' are indicated.

۲-۱-۲- موانع کنترل خودرو: بر پا کردن موانع در خیابانها به طوری که به آسانی نشود به وسیله خودروها در آن نفوذ کرد احتیاج به مصالح زیاد و سنگینی دارد. گالن های پر از آب، موانع آهنی غیرقابل عبور توسط خودرو، کیسه‌ی شن، تپه‌های خاک، درخت یا خودروهای سنگین از جمله اقلامی هستند که برای این منظور به کار می‌روند. مواد سازنده سنگرها بر روی کامیونهای مستقر در پایگاه، برای جایگزینی سریع بارگیری می‌شوند. یکی از موانعی که به سرعت علم می‌شود از طریق پارک سپر به سپر خودروها ایجاد می‌شود. با این وجود ممکن است خودروها به وسیله گروه متخاصم خراب شوند. موانعی که بر روی خودروها سوار می‌شوند هم به عنوان مانع و هم به عنوان بخشی از یک آرایش نظامی مؤثرند. مانع می‌تواند در محل ساخته شود بدین ترتیب که چوب پوشیده شده با سیم و یا چهارچوب آهنی را بر روی سپر خودرو نصب می‌کنند. موانع دائمی تر می‌توانند از گالن‌های استوانه‌ای شکل پر شده از آب و خاک پر شوند. به علاوه کیسه‌های شن،

خاکریزها و درختان به منظور مسدود کردن راه‌ها استفاده شده‌اند. وجود چنین مانع جاده‌ای باعث می‌شوند که به وسیله خودروهای سنگین یا با سرعت بالا شکسته نشوند.

Figure 8-6 showing four images related to road safety measures. Top left: A road barrier (bollard) and a stop sign. Top right: A car stopped at a barrier. Bottom left: A damaged barrier lying on the road. Bottom right: A person walking away from a barrier.

علائم باید در جلوی محل گذاشته شود تا به افراد غیرقانونی هشدار داده شود که نزدیک نشوند. برای متوقف ساختن خودروهایی که با سرعت زیاد حرکت می‌کنند می‌توان از چند موانع به فواصل ۱۰ تا ۱۵ متر از یکدیگر استفاده نمود. گشت‌های اطراف که برای جلوگیری از ورود افراد و گروه‌هایی که سعی دارند با دور زدن سنگرها و موانع جاده‌ای به محل اغتشاش وارد یا از آن خارج شوند، مؤثر است. این گشت‌ها که در طول مرزهای بیرونی محل اغتشاش عمل می‌کنند مسیرشان می‌تواند با مسیرهای گشت‌زنی که در داخل محل اغتشاش است، یکی شود.

۲-۲- موانع تأمین و حفاظت از ساختمان‌ها، اماکن حساس، حیاتی و مهم

در اکثر شورش‌های داخلی، پلیس شهری مجری قوانین محل اغتشاش به‌شمار می‌رود و نیروهای نظامی از هدف‌های احتمالی محافظت می‌کنند. ساختمان‌های مهم، بخش خدمات شهری و سرویس‌هایی که در عملکرد یک جامعه، حیاتی به‌شمار می‌رود باید حفظ شوند به‌علاوه افراد کلیدی و کارکنان بسیار مهم می‌توانند هدف شورشیانی واقع شوند که از سیاست دولت به خشم آمده‌اند.

A collage of four images showing scenes related to urban services and security. Top left: A crowd gathered near a burning structure. Top right: People standing near a large fire. Bottom left: A busy street scene with people and vehicles near a building entrance. Bottom right: A line of uniformed security personnel standing guard.

ساختمان‌ها به‌ویژه ساختمان‌های وابسته به ادارات دولتی، سرویس‌های خدمات شهری و شرکت‌ها و سازمان‌هایی که عهده‌دار تهیه امکانات رفاهی عام می‌باشند حائز

اهمیت بوده و برای جلوگیری از انهدام باید توسط عناصر تأمینی تحت حفاظت قرار گیرند. به علاوه ساختمان‌های ویژه‌ای وجود دارند که هدف‌های اصلی و سمبلیک و منحصربه‌فرد برای اغتشاش‌گران می‌باشند و برای حفاظت باید در ارجعیت قرار گیرند. با توجه به علت بروز اغتشاش و شدت بروز آن این هدف‌ها متفاوت می‌باشند. از جمله هدف‌های احتمالی اغتشاش‌گران می‌تواند پست فرماندهی نیروهای کنترل کننده، اماکن استقرار عناصر انتظامی، محل اقامت عناصر کنترل اغتشاش، پارک‌های موتوری و ... را نام برد.

ممکن است کارکنان در سرکار، خانه و یا محل‌های عمومی در معرض خطر قرار بگیرند. احتمال می‌رود اعضای نیروی کنترل که در مرخصی به سر می‌برند، مشغول انجام وظیفه نباشند. در صورت شناسایی به وسیله تظاهرات کنندگان که با آن‌ها در ستیزاند مورد هدف واقع شوند.

۳-۲-۳ درجه و مقدار ایجاد سد و موانع

درجه و مقدار موردنیاز ایجاد سد و موانع برای تأسیسات و اماکن به موارد زیر بستگی دارد:

۱-۳-۲-۳ میزان اهمیت اماکن و تأسیسات: تأسیسات از این لحاظ تأسیساتی که

احتیاجات ضروری مردم را برطرف می‌کنند. دارای درجه اهمیت بیشتری هستند. مثلاً قطع آب و برق و تلفن یا مرکز کنترل مترو باعث مختل شدن بسیاری از امور جامعه شده و ترس و اضطراب را بر عامه مردم مستولی می‌سازد. همچنین تخریب ساختمان‌های دولتی باعث وقفه در کار مجریان دولت می‌شود.

۲-۳-۲-۳ میزان آسیب‌پذیری در مقابل اغتشاش: این موضوع در مورد میزان ظرافت و

حساسیت وسایل و موارد موجود در تأسیسات در مقابل آسیب‌پذیری است. برای مثال مخازن آب، سوخت و مواد منفجره از حساسیت بالایی برخوردار است.

۳-۳-۲-۳ هدف و مقدورات اغتشاش‌گران: این امر شامل تجزیه‌وتحلیل هدف‌های

مخرب و مقدورات و امکاناتی است که اغتشاش‌گران برای نیل به اهداف مذکور در اختیار دارند.

۴-۲- روش‌های برقراری سد و موانع در عملیات کنترل اغتشاشات:

۱-۴-۲- استفاده از نیروی انسانی: این روش شامل استفاده از نگهبان ثابت، نگهبان متحرک و نقاط بازرسی می‌باشد. در صورتی که تأسیسات مذکور خود دارای عناصر تأمینی باشند در این صورت عناصر کنترل کننده اغتشاش با آن‌ها همکاری نموده و از وجود آن‌ها برای تقویت بیشتر امنیت و حفاظت استفاده خواهد کرد. تعداد افراد تیم‌های برقراری تأمین باید به‌حدی باشند که بتوانند مأموریت را انجام داده و تا رسیدن نیروهای کمکی تاب مقاومت در برابر هجوم اغتشاش گران را داشته باشند. به‌دلیل اینکه احتمال وقوع حوادث غیرمترقبه می‌باشد. بنابراین نیروهای ذخیره را هم برای این امر باید در نظر گرفت. مثال: صداوسیما. خودش نیروی حراست دارد + مجموعه فرماندهی دفاعی ولیعصر (عج) + حضور نیروهای گردان‌های رزم، عاشورا و امام علی (ع) در صداوسیما برای تأمین امنیت آنجا.

Aerial view of a large crowd of people gathered in a paved area, possibly a square or street, with many individuals lying on the ground, suggesting a scene of conflict or aftermath of a riot.

Two smaller images showing security forces in riot gear. The left image shows several individuals wearing helmets and holding shields, standing behind a barrier. The right image shows a group of individuals in uniform, possibly security or police, standing in formation.

برخی مواقع برای ساخت موانع دائمی ابتدا از نیروی انسانی برای ایجاد مانع استفاده می‌نمایند تا مانع شکل گرفته و مقدمات ساخت موانع دائمی برپا شود. وقتی از نیروی انسانی که مرز دفاعی می‌سازند برای جداسازی منطقه استفاده می‌شود نیروهای کنترل کننده سرحد درونی و بیرونی را می‌سازند. سربازانی که سرحدهای دفاعی درونی را می‌سازند ناحیه آشوب‌زده را محاصره می‌کنند و از گسترش بی‌نظمی جلوگیری می‌کنند و آنان که مرز بیرونی را می‌سازند از ورود افراد بیرونی به محل آشوب جلوگیری می‌کنند.

سربازان سازنده مرزهای دفاعی با فاصله زیاد	سربازان سازنده مرزهای دفاعی با فاصله زیاد با استفاده از باتوم
سربازان سازنده مرزهای دفاعی با فاصله کم

سربازان سازنده مرزهای دفاعی با فاصله زیاد

به کارگیری دو ردیف نیروی انسانی که هرکدام از آن‌ها در یک خط قرار گرفته‌اند و از پشت حمایت می‌شوند فضای بازی را ایجاد می‌کند که امکان توقف مردمی را که با شکستن یکی از این خطوط، قصد ورود به محدوده موردنظر را دارند از بین می‌برد. اگر انبوه عظیمی از مردم وجود داشته باشند نیروهای کنترل شانه به شانه می‌ایستند و اگر

تعداد آنها کم باشد نیروها به فاصله دو برابر عرض سرشانه از یکدیگر قرار می گیرند. اگر نیاز شود که سربازان به فاصله کمی از یکدیگر قرار بگیرند می توانند خودشان را به یکدیگر از طریق باتونهایی که علیه شورش گران به کار می برند، متصل کنند.

۲-۴-۲- استفاده از وسایل و امکانات مکانیکی: این روش شامل استفاده از موانع دور تا

دوری که دستیابی اغتشاش گران را به تأسیسات مشکل می کند، می شود. موانعی از قبیل سنگرها و یا موانع جادهای می توانند برای متوقف کردن عبور و مرور افراد و خودروها به داخل محوطه و یا خروج از آن مورد استفاده قرار گیرد. یا آنکه آنها باید ساخته شوند تا افراد و خودروهای خاصی به محوطه عبور و مرور داشته باشند. اغلب مسدود کردن یک محوطه با توجه به محدودیتهای فیزیکی و جغرافیایی آن به نظر غیر عملی می رسد. برای مثال محوطههای دانشگاه و نواحی حومه که اغلب زمینهای باز و بیشهزار دارند. کار بستن آنها را مشکل می سازد.

Two images showing portable road barriers (spikes). The left image shows a barrier labeled 'FIRE PORTABLE ROAD BARRIER' with spikes extended. The right image shows a barrier with spikes retracted, being handled by a person.

Two images showing portable road barriers deployed on a road surface. The top image shows the barrier deployed, blocking the road. The bottom image shows the barrier deployed, possibly near a vehicle.

۳- عملیات رفع موانع توسط نیروهای کنترل اغتشاش

تجهیزات رفع موانع توسط نیروهای کنترل اغتشاش عبارت است از: به کارگیری خودروهای رفع موانع، به کارگیری تجهیزات رفع موانع سبک.

۳-۱- به کارگیری خودروهای رفع موانع

خودروهایی که قابلیت نصب تجهیزات بر روی سطح جانبی آن‌ها برای رفع موانع را دارا می‌باشند و انواع آن کمپرسورهای تک و دو محور و سایر خودروهای سبک و سنگین عملیاتی، جرثقیل و... می‌باشد.

Two images showing specialized vehicles used for clearing obstacles. The top image shows a black armored vehicle (likely a mine-clearing vehicle) on a construction site. The bottom image shows a white and green specialized vehicle (possibly a barrier clearing or recovery vehicle) on a city street.

۳-۲- به کارگیری تجهیزات رفع موانع سبک

استفاده از این تجهیزات در گردان‌های رزم و یا گردان‌های امام علی (علیه السلام) که دارای سیالیت و تحرک بالا می‌باشند و برای رفع موانع احتمالی از جمله لاستیک‌های آتش زده، سطل‌های زباله و سایر موانع سبک به کار گرفته می‌شود.

لازم به ذکر است این تجهیزات توسط رزمندگان تیپ امنیتی آل محمد (ص) طراحی و در مأموریت‌های فتنه سال‌های ۱۳۸۸ و ۱۳۸۹ مورد استفاده قرار گرفت. از جمله ویژگی‌های این تجهیزات سبک و قابل حمل بودن توسط موتورسیکلت می‌باشد و شامل موارد ذیل می‌باشد:

(۱) یک زنجیر به طول تقریبی سه متر که در یک سر آن یک قلاب چهار شاخه نصب شده است.

(۲) دیلم که از آن برای اهرم نمودن و جابه‌جایی موانع استفاده می‌شود.

Four images illustrating the components of the light-duty lifting equipment. Top left: A long metal rod (dilim) with a chain attached. Top right: A coiled chain. Bottom left: A metal rod with a hook attached to a bundle of chain. Bottom right: A metal rod with a hook attached to a large bundle of chain.

۴- اقدام‌های عناصر آشوب‌گر در ایجاد موانع

۱-۴- مقابله با موتورسواران

A large group of motorcyclists, likely rioters, riding in formation on a road.

(۱) ریختن روغن موتور یا روغن سوخته ماشین بر روی سطح آسفالت خیابان باعث لیز شدن خیابان شده و این موتورسواران هنگام عبور از این سطح لیز کنترل خود را از دست می‌دهند و بدین ترتیب احتمال زمین خورده.

(۲) ترکیب مقداری روغن با بنزین یا گازوئیل و سپس ریختن آن بر کف خیابان و سپس آتش زدن آن.

(۳) بستن عرض خیابان با زنجیر یا طناب مقاوم و بالا آوردن آن هنگام نزدیکی موتورسواران باعث واژگونی آن‌ها خواهد شد.

(۴) وارد کردن ضربه محکم و برق‌آسا با کف دست و سپس حمله گروهی.

(۵) حمله از پشت سر و قلاب کردن دست در زیر گلوی فرد دوم و کشیدن آن به سمت زمین به‌طور معکوس.

(۶) تور! انداختن (شبیه تور ماهی گیری) بر روی آنها.

(۸) مؤثرترین راه برای از کار انداختن موتورسیکلت‌ها استفاده از میخ لاستیکی است. آسان‌ترین راه برای میخکوب کردن لاستیک‌های استفاده از دستگاه میخ لاستیکی ساده‌ای است که خار آهنی Iron Caltrop نامیده می‌شود. این ابزار ساده می‌تواند در چند دقیقه با استفاده از پیچیدن دو قطعه میخ به یکدیگر با زاویه ۶۵ درجه درست شود. میخ‌ها از وسط به دور همدیگر حلقه می‌خورند. با ریختن مشتی از خارهای آهنی روی زمین، می‌توانید باد لاستیک موتورسیکلت را در چند دقیقه خالی کرد.

Figure showing two views of an Iron Caltrop (Iron Caltrop). The left image shows the device in a closed, star-like shape. The right image shows the device in an open, cross-like shape, demonstrating how the spikes are bent outwards.

و به سادگی می‌شود تمام وسایل موتوری را از کار انداخت.

۲-۴- لوازم موردنیاز

(۱) میخ‌های ۶ یا ۷ سانتی‌متری که ترجیحاً قسمت تخت میخ‌ها با انبر بریده شود تا دو سر آن‌ها تیز باشند؛

(۲) درب بطری نوشابه یا شیلنگ یا لوله پلاستیکی؛

Figure 17-6 shows two images related to the use of a star-shaped tool (likely a star pick or similar device). The left image shows the tool resting on a surface. The right image shows a hand holding the tool, which has several pins attached to its arms.

درست نمودن با میخ فرش با درب بطری نوشابه، البته اگر قسمت تخت میخها را با انبر ببرید تا دو سر آنها تیز باشند بهتر است.

درست نمودن میخ فرش با شیلنگ، البته اگر قسمت تخت میخها را با انبر ببرید تا دو سر آنها تیز باشند بهتر است.

درست نمودن با لوله پلاستیکی، البته اگر قسمت تخت میخها را با انبر ببرید تا دو سر آنها تیز باشند بهتر است.

Figure 18-6 shows a close-up of a star-shaped tool (likely a star pick) with several pins attached to its arms, resting on a surface. A label 'D' is visible near the base.

Figure 18-7 shows a diagram illustrating various tools and techniques, labeled A through H. A, B, and C show curved tools. D shows a star pick. E shows a long, thin tool. F shows a small red object. H shows a star pick.

فصل هفتم

تأمین و پشتیبانی یگان امنیتی
در عملیات مقابله با اغتشاشات

۱- تأمین تجهیزات مورد نیاز

Aerial view of a large crowd gathered in a stadium or open area, with a red line indicating a path or queue formation. Several individuals in uniform (possibly security or military) are visible in the center.

۱-۱- روش تأمین تجهیزات قبل از بحران

با توجه به اینکه وجود تجهیزات در هر عملیات، یکی از مؤلفه‌های برتری به حساب می‌آید یک فرمانده باید قبل از هرکاری نسبت به تأمین تجهیزات اتمام لازم را داشته باشد و از سلامت و کارآیی آن تجهیزات اطمینان کافی داشته باشد و همچنین نیروها با روش بهکارگیری تجهیزات آشنایی کافی را داشته باشند و سپس وارد مأموریت شوند. در این راستا تهدیداتی که ممکن است باعث عدم استفاده مطلوب از تجهیزات در اجرای مأموریت شود شامل:

در مقابل باید با این روش‌ها تجهیزات را حفظ کرد:

۱-۲- در حین بحران

در هر مأموریتی و یا عملیاتی احتمال از بین رفتن امکانات و تجهیزات در حین عمل وجود دارد و یک فرمانده باید دقت کافی را در حفظ امکانات در حین درگیری را داشته باشد. از این رو تهدیداتی که در حین درگیری می‌تواند باعث آسیب رساندن به امکانات ما شود شامل:

در مقابل این تهدیدات یک فرمانده باید روش هایی را برای تأمین امکانات مدنظر داشته باشد که شامل:

۳-۱- بعد از بحران

بعد از هر درگیری و عملیات تعدادی از امکانات و تجهیزات از بین رفته و یک فرمانده باید تدابیری برای جایگزینی این تجهیزات داشته باشند و لازمه آن این است که فرمانده بداند علت کسری تجهیزات چیست که علت آن یکی از دلایل زیر می تواند باشد:

در مقابل باید چه تدابیری داشته باشند که نیروها تجهیزاتشان مهیا و آماده باشد تا در مأموریت های دیگر شرکت کنند که می توان به:

(۵) پیگیری از رده بالا برای گرفتن تجهیزات؛
(۶) بازدید از تجهیزات و آمادگی آن.

۲- تأمین مهمات موردنیاز

هر فرماندهی قبل از اینکه حرکتی را آغاز نماید باید یکسری امکاناتی را فراهم نموده و با توجه به آن تصمیم لازم را اتخاذ نماید که یکی از آن امکانات مهمات موردنیاز است که باید قبل از هرکاری آنها را بنابر نوع نیاز تهیه نمود و از سلامت آن و نوع کارآیی آن اطمینان حاصل نموده و باید بداند که این مهمات دارای یکسری تهدیدات می باشد که شامل:

برای برطرف کردن خطرات و موانع موجود باید راهکارهای مناسبی را مدنظر قرار دهد که شامل:

با توجه به اینکه یک فرمانده باید از ابزار و تجهیزات و مهمات خود به نحو احسن استفاده برده و از آنها در زمان مناسب استفاده نماید، از بین رفتن مهمات و یا اتمام آن نیمی از توانایی فرمانده را از بین برده و لازم است که فرماندهان در تمام

شرایط، مهمات خود را کامل و دقیق حفظ نموده چه در حین درگیری و چه در بعد از درگیری که در این رابطه تهدیدات زیر را می‌توان ذکر کرد:

با توجه به اینکه نیروها باید همیشه آماده مقابله با تهدیدات باشند تا مهمات خود را بتوانند حفظ کنند و از آن در مواقع لزوم استفاده کنند می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

(۱۳) تجویز دادن مهمات به افراد و یکی کردن آنها؛

۳- نامین خوراک و تغذیه

یکی از موارد مهمی که باید فرماندهان قبل از حرکت موردنظر و توجه خود قرار دهند، بحث خوراک و تغذیه مناسب نیروهاست. به طوری که اگر در این امر دقت لازم را انجام ندهند، صدمات زیادی به نیروهای نظامی وارد می‌شود؛ چون تمام فعالیت‌های نیروهای نظامی که انجام می‌گیرد لازمه آن داشتن انرژی کافی برای افراد می‌باشد. هر نوع تغذیه باید با نظارت پزشک و یا یک فرد متخصص علوم تغذیه صورت بگیرد تا مشخص شود که با توجه به فعالیت زیاد نیروها از چه نوع غذاهایی استفاده کنند و بهتر است در این میان تهدیدات کرد و این حوزه می‌باشد شامل:

(۵) نامتناسب بودن غذای تهیه شده با شرایط فعلی؛

در مقابل این تهدیدات باید نیروها نسبت به موارد زیر توجه شوند تا کمترین آسیب و خطری متوجه نیرو شود و نیرو بتواند مأموریت خود را به طور کامل به انجام رساند که می‌توان موارد زیر را اشاره کرد:

(۱) نظارت بهداشت بر تهیه مواد اولیه و طبخ غذا؛

(۲) نظارت مسئول آشپزخانه بر نحوه طبخ و توزیع غذا؛

(۴) پیگیری از آمادگی برای دریافت آذوقه در وقت مناسب؛

(۶) استفاده از مواد اولیه نازه و مرغوب در غذا؛

(۹) استفاده از آب‌های معدنی پلیپ شده برای نیروها؛

(۱۰) بسته‌بندی غذا در شرایط مناسب و تحویل به نیرو.

بعد از اینکه نیروها از مکان خود خارج شدند و در محل مأموریت حاضر شدند و به علت طولانی شدن مأموریت و کار جسمی سخت و دشوار انجام شده نیاز به تجدید انرژی دارند و این میسر نمی شود مگر با انجام تغذیه مناسب و کافی و باید این نکته را دقت کرد که تغذیه در زمان مأموریت امری است بسیار مهم و حساس که دارای تهدیدات فراوانی از جمله:

(۲) به دام افتادن ماشین غذا توسط اغتشاش گران؛

(۶) نامناسب بودن غذای تهیه شده با شرایط حاضر؛

(۹) نامناسب بودن غذای تهیه شده از لحاظ کیفیت و کالری.

فرماندهان و نیروها باید دقت لازم را برای خنثی نمودن این تهدیدات انجام دهند؛ چون دشمن در حال ضربه زدن به نیروها است و می‌خواهد هر طوری نیروها را از صحنه خارج نماید و برای مقابله با این تهدیدات می‌توان موارد زیر را لحاظ کرد:

(۱) استفاده از آب و غذای بسته‌بندی شده با تاریخ مصرف بالا؛

(۳) خرید از مغازه های مطمئن در صحنه؛
(۴) هماهنگی با رستوران های نزدیک به صحنه برای تهیه غذا؛
(۵) استفاده از خودروی پوششی برای حمل غذا با استفاده از تاکتیک های فریب؛
(۶) عدم استفاده از غذاهای تاریخ گذشته و یا با بوی بد و تاریخ گذشته؛
(۷) جوشاندن غذاهای کنسروی؛
(۸) عدم استفاده از غذاهایی که توسط مردم در صحنه بین نیروها توزیع می شود؛
(۹) تهیه غذا به مقدار بیشتر از آمار موجود؛
(۱۰) نظارت بر تهیه مواد و پخت آن؛
(۱۱) پیگیری از آماد برای دریافت غذا در وقت مقرر؛
(۱۲) هماهنگی با آماد برای دریافت غذا و ارسال آمار نیروها؛
(۱۳) عدم استفاده از غذاهای مانده از روزهای قبل؛
(۱۴) نظارت بر بهداشت بر طبخ و توزیع غذا؛
(۱۵) نظارت بر توزیع غذا از لحاظ کمی و کیفی؛
(۱۶) دپو کردن غذاهای کنسرو با تاریخ مصرف بالا در محل گردان.

۴- تأمین سوخت موردنیاز

یکی دیگر از مواردی که باید فرماندهان مدنظر خود قرار دهند سوخت است. چراکه امروزه تمام مسائل به این بستگی دارد که نیروها در وقت لازم در جای لازم باشد؛ یعنی ترابری نیروها امری مهم می باشد. چه این ترابری موتوری باشد، چه خودرویی و اینکه خیلی از خودروهای لازم در منطقه هستند مثل خودروی آب پاش، آمبولانس، آتش نشان، پرتاب گاز و ... که اگر سوخت این خودروها تأمین نشود، این خودروها در صحنه دیگر کارآیی لازم را ندارند و از طرفی این سوخت خود دارای یک سری خطرات می باشد که باید مدنظر قرار داد که شامل:

یک فرمانده موفق چه در قبل، چه در حین و چه در بعد از درگیری به فکر سوخت برای امکانات خودش می باشد و یک برنامه ریزی دقیق برای شارژ سوخت در نظر دارد و همچنین با توجه به تهدیدات پیش رو باید دقت لازم را داشته باشد و با روش های مختلف بتواند تهدیدات را از بین ببرد که می توان روش های ذیر را مدنظر قرار داد:

(۲) برآورد میزان لازم سوخت برای انجام مأموریت؛

(۶) ایجاد سامانه اطفای حریق مناسب در محل دپوی سوخت؛

(۸) پیگیری از آماد برای دریافت سوخت موردنیاز مأموریت؛

(۹) جلوگیری از حرکت بی مورد و سایل نقلیه قبل از رفتن به مأموریت؛

(۱۰) گماردن نگهبان برای جلوگیری از تخلیه سوخت خودروها؛

(۱۱) جداسازی دپوی سوخت از تجهیزات دیگر دپوی سوخت در نزدیکترین محل مأموریت؛

(۱۲) استفاده از تاکتیک فریب و پوشش برای محل سوخت؛
(۱۳) استفاده از تاکتیک فریب و پوشش برای دپوی سوخت؛
(۱۴) در صورت امکان استفاده از پمپ‌بنزین‌های سالم منطقه؛
(۱۵) استفاده از پمپ‌بنزین سیار همراه با پوشش؛
(۱۶) هماهنگی با یگان‌های هم‌جوار برای دریافت سوخت (رفتن به نواحی مقاومت هم‌جوار)؛
(۱۷) ارسال فهرست مقدار مصرفی و مقدار موردنیاز گردان؛
(۱۸) پیش‌بینی تانکر سیار در صورتی که برق پمپ‌بنزین قطع باشد؛
(۱۹) هماهنگی با نزدیک‌ترین پمپ‌بنزین محل برای سوخت‌رسانی؛
(۲۰) درخواست سوخت از آماد و پیگیری آن؛
(۲۱) برقراری تأمین در محل سوخت و سوخت‌گیری.

۵- برقراری ارتباط مناسب

ارتباطات در هر مأموریت‌ها یکی از عوامل بسیار مهم در پیروزی است. یک فرمانده قبل از هر تصمیمی باید اطلاعات دقیقی از اوضاع و شرایط داشته و همچنین باید با دیگر رده‌های اطراف هماهنگ باشند و این امر میسر نمی‌شود، مگر با داشتن یک ارتباط خوب و قوی و یک فرمانده باید قبل از حرکت دستگاه ارتباطی خود را با رده بالا و پایین چک نماید. هر ارتباطی یک سری تهدیدات دارد که شامل:

یک فرمانده باید برای از بین بردن این تهدیدات از روش‌های زیر استفاده کند:

در حین درگیری کار ارتباطات حرف اول و آخر را می‌زند و عدم ارتباط یعنی عدم اطلاع از اوضاع و شرایط در درگیری، اگر ما اطلاع کافی از شرایط و امکانات و رده‌های دیگر نداشته باشیم، نمی‌توانیم تصمیم درست گرفته و همچنین نمی‌توانیم خود را با دیگران هماهنگ کنیم و از طرفی به علت شلوغی کار و درگیری‌های زیاد و علاقه دشمن به مختل کردن ارتباط ما دست به اقدام‌هایی می‌زند که شامل:

یک فرمایندۀ باید در همه حال مواظب ارتباط خود با دیگران باشد و برای حفظ ارتباط باید موارد زیر را رعایت و انجام دهد:

۶- امدادرسانی

یکی دیگر از موضوعاتی که باید از قبل برای آن طرح و برنامه ریزی مناسب کرد امدادرسانی است. با توجه به وجود اتفاقات فراوانی که در صحنه به وجود می آید امدادرسانی و کمک به مجروحان امری ضروری است؛ چون از طرفی وجود مجروحان در صحنه باعث تضعیف روحیه نیروها و از طرفی باعث تبلیغات سوء دشمن می شود.

پس باید برای امدادرسانی چه قبل از درگیری و چه حین درگیری برنامه ریزی مناسبی انجام داد و از طرفی تهدیداتی را می توان برای امدادرسانی مدنظر قرار داد که شامل:

برای اینکه به نیروهای حاضر و مجروحان داخل منطقه کمک نمود و هرچه سریع تر به وضعیت آنها رسیدگی نمود باید طرح و برنامه مناسبی را پیش بینی نمود که می توان از راهکارهای زیر استفاده های لازم را برد:

(۲) اطلاع به فرمانده در مورد وضعیت انتقال مجروحین به مراکز درمانی؛
(۳) ارائه آمار مجروحین و کشته‌شدگان احتمالی به رده بالا؛
(۴) درخواست دارو و تجهیزات از رده بالا؛
(۵) ارسال آمار مجروحین به ایثارگران؛
(۶) تجهیز کیف امداد نیروها؛
(۷) تجهیز کوله امداد گردانی؛
(۸) رسیدگی به مجروحان سرپایی حاضر؛
(۹) مشخص کردن محلی نزدیک درگیری و انتقال مجروحان و کشته‌شدگان به آن محل برای انتقال به عقب؛
(۱۰) مشخص کردن بیمارستان برای انتقال مجروحین اغتشاشی در یک بیمارستان تحت مراقبت؛
(۱۱) جلوگیری از استفاده از غذاها و یا نوشیدنی‌هایی که مردم هدیه می‌دهند؛
(۱۲) نظارت بر نوع غذا و سلامت آن؛
(۱۳) داشتن یک نفر ناظر در بیمارستان برای نظارت بر روند رسیدگی به مجروحین؛
(۱۴) وجود نیروی امدادگر به تعداد کافی؛
(۱۵) استفاده از موتورسیکلت‌های حمل مجروح؛
(۱۶) رسیدگی به مجروحین بر اساس شدت جراحت؛
(۱۷) استفاده از خودروهای شخصی؛
(۱۸) استفاده از آمبولانس هلال احمر؛
(۱۹) کنترل دقیق افراد در برای عدم فیلم‌برداری و عکاسی؛
(۲۰) هماهنگی قبلی با مراکز مختلف برای انتقال سریع اجساد و مجروحین؛
(۲۱) مشخص کردن افرادی برای شناسایی اموات؛
(۲۲) حفاظت از مصدومین در برابر اغتشاش گران درخواست پزشک از بهداری رده بالا؛
(۲۳) دپو کردن دارو به مقدار کافی و تجهیزات پزشکی در یگان؛

(۲۴) هماهنگی با مراکز درمانی هم جوار با نقطه درگیری؛
(۲۵) کنترل کردن داروها از لحاظ تاریخ مصرف؛
(۲۶) کنترل تجهیزات پزشکی گردان ها کوله امداد گردانی؛
(۲۷) بازدید آمبولانس قبل از مأموریت؛
(۲۸) آموزش نیروها برای خود امدادی؛
(۲۹) نظارت بر کیفیت غذا تا باعث مسمومیت نشود؛
(۳۰) برگزاری کلاس های توجیهی روحی روانی و از بین بردن استرس نیروها؛
(۳۱) چکاب نیروها و اطمینان از سلامتی آنها در طی سال.

۷- اقدام های روحی روانی

هر فرمانده باید بداند که شرایط روحی روانی نیروهایش چه طور است و تا چه میزان توان استقامت دارد. چون هر چه روحیه نیروها بالاتر باشد توان تحمل سختی کار و مشکلات را بیشتر دارد و با توان بالاتری مقابله می کند. به طور مثال هر وقت مسئله ای پیش آمده و آقا بعد از آن سخنرانی نموده، نیروهای حزب الله با توان چند برابر در مقابل دشمن ایستاده و دشمن را به زانو کشانده.

بحث روحی روانی یکی از بحث های مهمی است که فرمانده باید در نظر داشته باشد و همیشه در حال افزایش روحیه نیروها باشد و باید بداند که چه تهدیداتی می تواند این روحیه را از بین ببرد و یا کم رنگ کند که می توان به تهدیدات زیر اشاره کرد:

(۶) ایجاد حس نامیدی و ناتوانی در بین نیروها؛
(۷) پایین آمدن روحیه نیروها از شایعات متناقض که در منطقه پراکنده است؛
(۸) به علت کم بصیرتی و همدردی نشان دادن با فتنه گران؛
(۹) مرعوب تبلیغات دشمن شدن.

در مقابل باید فرماندهان دست به تداهیری بزنند تا اینکه روحیه نیروهای خودی بالا بر رفته و تقویت شود و در مقابل روحیه و انگیزه دشمن ضعیف شود و از بین رود که می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

(۱۹) سرکشی به وضعیت مخروجان و شهدا احتمالی؛
(۲۰) بردن نیروها به سفرهای زیارتی تفریحی؛
(۲۱) تقدیر و تشکر و ابراز خرسندی فرمانده از نیروها؛
(۲۲) انتخاب نیروهای نمونه و سخت کوش در مأموریت و تشویق آنها.

۸- اقدام های لازم برای خروج از پادگان

در مرحله قبل از حرکت، در خصوص پشتیبانی لازم و امکانات و تجهیزات لازم و تهیه امکانات در هنگام خروج از پادگان باید دقت لازم را داشته باشند، چون در هنگام خارج شدن و یا حرکت در مسیر تا رسیدن به صحنه تهدیداتی در رابطه با نیروها وجود دارد که شامل:

با توجه به تهدیدات ذکر شده یک فرمانده باید اقدام های لازم را برای این تهدیدات پیشینی نماید تا بتواند نیروهای خود را سالم از منطقه عبور داده، بنابراین می توان اقدام های زیر را مدنظر قرار داد:

(۳) حرکت به صورت استگاهی به منظور جانماندن نیروها در طی مسیر
(۴) ستون کشی موتوری (حداقل به صورت دو ستون) با رعایت فاصله عرضی و
طولی مناسب:

(۵) برقراری ارتباط بین سر ستون و آخر ستون و افراد داخل ستون:
(۶) حضور نیروهای اطلاعاتی با پوشش مناسب همراه ستون:
(۷) به کار بردن تأمین در هنگام جابه جایی ستون:
(۸) وجود تعمیرکار در بین ستون:
(۹) توجیه نیروها و تقسیم آنها برای مقابله با هرگونه تهدید احتمالی در حین حرکت:
(۱۰) توجیه روانی نیروها و حفظ آرامش در حین حرکت:
(۱۱) توجیه نیروها برای اجتناب از حرکات مخاطره‌آمیز و نمایشی در داخل ستون:
(۱۲) پیشینی وسیله‌ای برای حمل موتورهای معیوب و خراب شده:
(۱۳) در صورت امکان از حرکت در کوچه‌های با عرض کم خودداری شود:
(۱۴) هماهنگی با راهور برای سبز نمودن چراغ‌ها و استفاده از مانیتورینگ خیابان‌ها:
(۱۵) تمرین نیروها برای حرکت در شرایط مختلف از قبیل یخ‌زدگی سطح خیابان،
ریختن میخ چند پر و گازونیل:
(۱۶) بازدید از وسایل نقلیه و اطمینان از باکپری قبل از حرکت:
(۱۷) اعزام تیم‌های گشتی در مسیر قبل از حرکت.

۹- اقدام‌های گردان حین درگیری

یک فرمانده باید بداند که در حین درگیری برای نیروهایش چه تهدیداتی وجود دارد و
چه اقدام‌هایی باید انجام داد تا بتواند نیروهایش را در صحنه حفظ کند. این تهدیدات شامل:
(۱) پرتاب اشیا از ساختمان‌های مشرف:
(۲) در محاصره قرار گرفتن نیروها:
(۳) انجام حملات انتحاری توسط برخی عناصر فریب‌خورده:

(۵) حمله تعدادی از اراذل و اوپیاش یا سلاح سرد (قمه و چوب)؛

(۶) گروگان گرفته شدن نیروها توسط اغتشاش گران؛

(۷) مرعوب شدن نیروها به علت تعداد زیاد اغتشاش گران؛

(۱۲) ریختن روغن و یا میخ برای جلوگیری حرکت موتورسواران؛

(۱۹) پرتاب کوکل و آتش گرفتن خودروها و موتورسیکلت ها؛

(۲۳) تمام شدن مهمات، سوخت و مواد غذایی نیروها؛

در مقابل این تهدیدات که در حین درگیری نیروها را تهدید می کند باید اقدام های زیر را فرماندهان انجام دهد:

(۱) تمرین صورت بندی و آرایشات با نبردهای گردان؛

(۵) استفاده از تجهیزات مناسب (لباس، کلاه، سپر، تونفا)؛
(۶) مرحله‌بندی کردن عملیات و اجرای عملیات گام به گام؛
(۷) صدور دستور از یک فرمانده واحد؛
(۸) همراه داشتن دسته چک و خنثی؛
(۹) تمرین نیروهای موتورسوار برای بالا بردن توانایی رانندگی؛
(۱۰) همراه داشتن یک کش برای حمل موتورهای معیوب؛
(۱۱) جلوگیری از ورود نیروها به کوچه‌های فرعی و خلوت؛
(۱۲) برقراری تأمین مناطق پاک‌سازی شده؛
(۱۳) هماهنگی با رده‌های هم‌جوار در حال مأموریت؛
(۱۴) مستقر شدن تیم‌های ویژه بر روی ساختمان‌های مشرف به منطقه درگیری؛
(۱۵) تخلیه سریع شهدا و یا مجروحین و استفاده از ناوگان‌های عمومی؛
(۱۶) دستگیری لیدرهای اغتشاش‌گران برای از بین بردن سازمان آن‌ها؛
(۱۷) استفاده از تجهیزات مناسب اطفا حريق همراه نیروها؛
(۱۸) استفاده از آتش‌نشان‌های داخل منطقه؛
(۱۹) توجیه نیروها برای پوشش دادن به همدیگر در زمان حمله؛
(۲۰) استفاده از آب‌پاش و گاز اشک‌آور برای بر هم زدن انسجام اغتشاش‌گران؛
(۲۱) فیلم‌برداری کردن از صحنه برای شناسایی لیدرها و مستندسازی؛
(۲۲) همراه داشتن نیروی کافی برای جایگزینی؛
(۲۳) استفاده از روش‌های غیر برخوردی برای متفرق کردن زنان و کودکان؛
(۲۴) برقراری تأمین در جهات مختلف؛
(۲۵) جلوگیری از اقدام‌های انفرادی و یا به تعداد کم؛
(۲۶) اجرای عملیات روانی علیه اغتشاش‌گران؛
(۲۷) مستقر شدن در منطقه و توجیه نسبت به مأموریت و منطقه؛
(۲۸) توجیه عملیاتی و نسبت به منطقه نیروها؛
(۲۹) قرائت اعلامیه و دادن هشدار به اغتشاش‌گران برای انجام اعمال ناشایست؛

(۳۰) پخش اعلامیه و عملیات روانی برای تضعیف روحیه اغتشاش گران؛

(۳۲) اجرای نمایش قدرت، باصلابت نیروها برای تضعیف روحیه اغتشاش گران؛

(۳۳) سازماندهی نیروها و چک کردن نهایی تجهیزات برای مأموریت؛

(۳۴) فرستادن تیم‌های اطلاعاتی در داخل اغتشاش گران با پوشش مناسب برای شناسایی و دستگیری لیدرها در زمان حمله یا هجوم؛

(۳۵) تعیین کردن نقاطی برای پست امداد، بازداشت شدگان و نقطه آمادی؛

(۳۶) قرار دادن نیروها در نقطه‌ای نزدیک به مأموریت که از امکانات رفاهی مناسبی برخوردار باشد؛

(۳۷) اتخاذ آرایش مناسب برای اجرای هجوم یا حمله؛

(۳۸) فرق کردن منطقه تا از ورود و خروج لیدرها و افراد جلوگیری شود؛

(۳۹) دریافت آخرین اطلاعات از وضعیت اغتشاش گران در صحنه؛

(۴۰) هماهنگی با یگان‌های هم‌جوار برای اجرای مأموریت؛

(۴۱) استفاده از تجهیزات مناسب شهری (سپر، لباس ضدضربه و... )؛

(۴۲) همراه داشتن تجهیزات مناسب برای اطفای حریق؛

(۴۳) بررسی سازمان گردان و جایگزینی نیروها و تکمیل سازمان؛

(۴۵) جایگزینی تجهیزات سالم به جای تجهیزات از بین رفته؛

(۴۷) استفاده از گشت‌های عملیاتی در منطقه برای دستگیری لیدرها و جلوگیری از تشکیل هسته اولیه اغتشاش؛

(۴۸) جایگزینی نیروهای تازه‌نفس به جای نیروهای خسته؛

(۴۹) رساندن آب و غذا به نیروها برای تقویت جسمی و برگشت انرژی مجدد؛

(۵۰) پاک‌سازی کامل منطقه از لوث اغتشاش گران؛

(۵۲) بررسی وضعیت مجموعین و نظارت بر روند درمان آن‌ها؛

(۵۴) استفاده از نیروهای تأمین برای تأمین منطقه استقرار گردان.

۱۰- اقدام‌های گردان حین محاصره

یکی از شرایطی که معمولاً براثر بی‌توجهی و بی‌دقتی پیش می‌آید محاصره شدن نیروها در بین جمعیت است که این وضعیت پیار خطرناک است و می‌تواند باعث تلفات شدیدی گردد. بنابراین فرماندهان و نیروها باید در این خصوص دقت لازم را داشته باشد و از تمام توان خود برای خروج از محاصره استفاده کنند که در این زمینه می‌توان به تهدیداتی که در زمان محاصره وجود دارد به شرح زیر:

در مقابل باید فرماندهان با اتخاذ تدابیر زیر خود و نیروها را از محاصره خارج کنند:

(۱) اتخاذ آرایش دایره برای پوشش همدیگر در تمام جهات؛

(۲) حمله به اغتشاش‌گران از سمتی که قدرت کمتری دارند؛

(۴) مراقبت شدید افراد از تجهیزات خود؛
(۵) بالا بردن روحیه نیروها برای توان مقابله؛
(۶) استفاده بهینه و مناسب از امکانات و تجهیزات و مهمات باقی مانده؛
(۷) استفاده سریع از نیروهای کمکی و احتیاط برای تأمین؛
(۸) حفظ آرامش و خونسردی؛
(۹) ایجاد عملیات روانی علیه دشمن؛
(۱۰) درخواست کمک از رده بالا؛
(۱۱) تمرکز تمام توان برای حمله به یک نقطه برای خروج از محاصره؛
(۱۲) استفاده از گازهای مختلف و آلوده کردن محیط برای خروج نیروها
از یک سو؛

۱۱- اقدام های گردان حین استقرار

یکی دیگر از مواردی که باید فرماندهان در حین مأموریت دقت نمایند در زمان استقرار گردان در یک نقطه است. در این زمان شاید به دلیل طولانی شدن زمان، نیروها دیگر آن هشیاری اولیه را نداشته باشند و بی توجه شوند. در این زمان احتمال بروز هر حادثه امکان دارد. بنابراین فرماندهان باید دقت و هوشیاری لازم را داشته و از انواع تهدیداتی که امکان دارد نیروها را تهدید نماید آگاه باشد که می توان به موارد زیر اشاره کرد:

(۱) بمب گذاری؛
(۲) عملیات انتحاری و یا تیراندازی به سوی نیروها؛
(۳) پرتاب مواد آتش زا به سوی محل استقرار؛
(۴) پرتاب سنگ و اشیا دیگر از روی ساختمان های مشرف بر محل استقرار؛
(۵) فیلم برداری از نیروها و پخش آن در سایت های مختلف؛
(۶) ایجاد ترافیک و نارضایتی مردم؛
(۷) کمبود امکانات (دست و شویی، آب و مواد غذایی)؛

(۱۰) خسته شدن و پایین آمدن روحیه نیروها به علت طولانی بودن استقرار.

بعد از اینکه فرماندهان آشنایی کامل به تهدیدات پیدا کردند باید برای امنیت و از بین بردن تهدیدات اقدام‌هایی را انجام دهند که شامل مورد زیر می‌باشد:

(۱) برقراری تأمین ساختمان‌های مشرف بر محل استقرار؛

(۲) انجام کارهای اطلاعاتی در پیرامون محل استقرار؛

(۳) استفاده از نیروها تأمین برای برقراری تأمین محل استقرار گردان؛

(۴) ممانعت از حضور افراد مشکوک در محل استقرار؛

(۵) جلوگیری از فیلم‌برداری نیروها توسط مردم؛

(۶) تقسیم‌بندی نیروها و استفاده بهینه از توان نیروها برای جلوگیری از خستگی نیروها؛

(۷) هماهنگی با مراکز دولتی و یا عمومی برای استفاده از سرویس‌های بهداشتی آب و ...؛

(۸) عدم استفاده از مواد غذایی و یا نوشیدنی که توسط مردم اهدا می‌شود؛

(۹) جلوگیری از تجمع نیروها در معارب و جاهای شلوغ؛

(۱۰) استفاده از فضاها مناسب که دارای امکانات رفاهی مناسب باشد برای استقرار گردان؛

(۱۱) هماهنگی با یگان‌های هم‌جوار و بررسی وضعیت منطقه؛

(۱۲) همراه داشتن کپسول اطفا حریق برای مقابله با هرگونه حادثه؛

(۱۳) پارک کردن موتورها و خودروها در محلی که بتوان در اسرع وقت از پارک خارج کرد؛

(۱۴) پذیرایی مناسب از نیروها برای حفظ توان جسمی؛

(۱۵) برقراری تأمین محل استقرار در خیابان‌های مختلف.

۱۲- اقدام‌های گردان در زمان شد استقرار

در این زمان مأموریت نیروها به انجام رسیده و نیروها آماده حرکت به سمت عقب می‌باشد در این زمان نیروها به علت خستگی و شوق برگشت با پی داشت کارها را انجام داده و احتمال بروز هر حادثه‌ای وجود دارد که می‌توان به مواره زیر اشاره کرد:

در مقابل این تهدیدات فرماندهان باید دقت لازم را به خرج داد و با صبر و شکیایی عملیات عقب‌روی را انجام داده و با رعایت نکات زیر از بروز حادثه جلوگیری نماید:

(۹) همراه داشتن یک نفر تعمیرکار در ستون؛
(۱۰) برقراری تأمین در ستون هنگام بازگشت؛
(۱۱) استفاده از افراد اطلاعاتی با پوشش در مسیر حرکت؛
(۱۲) توجیه نیروها و سازمان دادن آنها برای مقابله با هرگونه حادثه در زمان برگشت؛
(۱۳) عدم حرکت در مسیرهای خلاف و حرکت در مسیرهای مجاز؛
(۱۴) بازدید و پاکسازی منطقه استقرار نیروها؛
(۱۵) بازدید از میزان باکپری خودروها و توجه به سوخت؛
(۱۶) دادن روحیه و انگیزه به نیروها و حفظ روحیه شهادت‌طلبی آنها؛
(۱۷) پیش‌بینی راههای فرعی و یدکی برای حرکت به عقب؛
(۱۸) شارژ مهمات مصرفی در هنگام بازگشت.

۱۳- اقدام‌های گردان در مواجهه با بسته‌های مشکوک

در هر نقطه از شهر و مکانی امکان وجود بسته‌های مشکوک و خطرآفرین وجود دارد. دشمنان با بمب‌گذاری در پی ایجاد رعب و وحشت در بین مردم و نظامیان هستند، پس یک فرمانده باید در مرحله اول خودش، سپس نیروهایش را توجیه نماید و اقدام‌های لازم را نسبت به بسته‌های مشکوک را انجام دهد و خطراتی که می‌تواند شامل آن شود فراموش نکند که می‌توان به موارد ذیل اشاره کرد:

بعد از آشنایی با تهدیدات و توجیه نیروها باید اقدام‌های مفیدی در این خصوص انجام گیرد که شامل موارد زیر می‌باشد:

۱۴- اقدام های گردان در مواجه با تهدید مسلحانه

یکی دیگر از تهدیداتی که در حین مأموریت امکان دارد نیروها را تهدید کند و جان آنها را به خطر بیاندازد، تهدیدات مسلحانه است و باید تمام نیروها در این خصوص توجیه شوند و بدانند که باید چه اقدامهایی را انجام دهند. تهدیداتی که ممکن است بروز کند شامل:

در مقابل این تهدیدات نیروها باید دقت لازم را داشته باشند تا خطری آنها را تهدید نکند که میتوان به موارد زیر اشاره کرد:

۱۵- اقدام‌های گردان در راستای تخلیه اطلاعاتی

در تمام مأموریت‌ها حفظ اسرار در درجه اول است، نیروها باید بدانند که حفظ اسرار دارای چه اهمیتی است. بزرگ‌ترین عملیات‌های رزمی‌گان اسلام در هشت سال دفاع مقدس مدیون حفظ اسرار آن عملیات بوده، چرا که با این کار دشمن بی‌اطلاع و بی‌خبر بوده و نیروها می‌توانند ضربه نهایی را بر دشمن وارد کنند. یک فرمانده خوب باید بداند که چه طور در مقابل تخلیه اطلاعاتی دشمن نیروها را توجیه نموده تا می‌آید از سادگی نیروها، دشمن استفاده کرده و دست به تخلیه اطلاعاتی بزند. بنابراین باید به موارد زیر دقت لازم را داشته باشد:

(۶) درز اطلاعات زمان و مکان عملیات؛
(۷) آماده شدن فته گران برای مقابله؛
(۸) تهیه تجهیزات مناسب برای مقابله؛
(۹) به وجود آمدن فضای مناسب برای مانور دادن اخلال گران؛
(۱۰) احتمال غافلگیر شدن توسط اغتشاش گران.

بعد از آشنایی با تهدیدات اطلاعاتی باید نیروها را توجه نموده و برای جلوگیری از تخلیه اطلاعاتی نیروها اقدامهای امنیتی خاصی را انجام داد که می توان به موارد زیر اشاره کرد:

فصل هشتم

ناکتیکهای یکان امنیتی و گردان
امام علی (ع) در مقابله با اغتشاشات

A photograph showing a line of armed soldiers in camouflage uniforms standing behind a yellow metal barrier, facing a crowd of people. A man in a white shirt and red cap is visible in the foreground, holding a camera or binoculars.

۱- روش‌ها و تاکتیک‌های مورد استفاده در اغتشاشات

در زمانی که مأموریت مقابله با یک اغتشاش شهری به یگان‌های امنیتی واگذار می‌شود؛ فرمانده یگان امنیتی با توجه به مسائل زیر باید بهترین نوع تاکتیک را انتخاب می‌نماید:

بر همین مبنای تاکتیک‌های یگان امنیتی که با توجه به وضعیت ذکر شده می‌تواند اتخاذ نمایید عبارت است از:

* اقدامهای تاکتیک در جلوگیری از تجمع اختشاش گران

۲- تاکتیک سد، هجوم و تعقیب

در اجرای این تاکتیک نیاز به سه گروه از افراد می باشد: گروه سد، گروه هجوم و تعقیب. البته ممکن است کار هجوم و تعقیب را یک گروه انجام دهد.

۲-۱- سد نمودن

(۳) سد نمودن در مقابل اختشاش گران و جلوگیری از گسترش و نفوذ آنها به سمت جلو؛

شکل اول:

اجرای ماموریت فرق و جدا سازی توسط دسته های واکنش سریع

▪▪▪▪▪ ▪▪▪▪▪	.......	▪▪▪▪▪ ▪▪▪▪▪
● ● ● ● ● ● ● ● ● ● حرکت عمومی مردم در خیابان و انجام امور اطلاعاتی و دستگیری محدود
▪▪▪▪▪ ▪▪▪▪▪	.......	▪▪▪▪▪ ▪▪▪▪▪

شکل دوم:

اختشاشات شکل می گیرد و دسته های واکنش سریع اقدام به سد می کنند

آتش زدن سطل زباله ● ● ● ●	نیروهای سد ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

اختشاشگران ● ● ● ● ● ● ●

۲-۲- هجوم نمودن

			حرکت گردان هجوم از نقطه تجمع به طرف محل اغتشاش ←───────────────────	نقطه تجمع
اغتشاش و آتش زدن و پرتاب سنگ و اشیاء	\|\| ●●●● \|\| \|\| ●●●● \|\| \|\| ●●●● \|\|	\|\| ●●●● \|\| \|\| ●●●● \|\| \|\| ●●●● \|\|		●●●● ●●●● ●●●● ●●●● ●●●● ●●●●
				(موتور سوار گد هجوم)

پیاده شدن نفرات همراه گردان هجوم از موتور و موضع گرفتن پشت گردان سد و خواندن خطابه توسط فرمانده گردان، نفرات ۲ و ۳ اقدام به پرتاب اشک آور می‌کنند.

\|\| ●●●● \|\| \|\| ●●●● \|\| \|\| ●●●● \|\|	\|\| ●●●● \|\| \|\| ●●●● \|\| \|\| ●●●● \|\|	○○○○ ○○○○ ●●●● ●●●●	●●●● ●●●● ●●●● ●●●● ●●●● ●●●●
		(نفرات پیاده گد هجوم)	(موتور سوار گد هجوم)

۲-۳- تعقیب نمودن

شکل شماره ۱۵:

حرکت گردان سد از وسط به سمت داخل و اجازه دادن به گردان هجوم (زرهی و پیاده) جهت حمله به سمت اغتشاشگران

اجزای تاکتیکی: ایستادن، موتور سوار ضد هجوم، نفرات پیاده هجوم، اغتشاشگران پراکنده می شوند.

شکل شماره ۱۶:

هجوم نیروهای گردان هجوم به اغتشاشگران و متفرق نمودن آنها و حرکت موتورهای گردان هجوم به دنبال آنها و حرکت گردان سد به نقطه اغتشاش

اجزای تاکتیکی: نقطه تجمع، گردان تعقیب، موتورهای هجوم، نفرات پیاده هجوم، اغتشاشگران پراکنده می شوند.

شکل شماره ۱۷:

نفرات گردان هجوم اجازه عبور و ماشین گردان تعقیب (تعقیب) را جهت دستگیری و پاکسازی منطقه تا شعاع ۵۰۰ متر می دهند.

اجزای تاکتیکی: گردان تعقیب، موتورهای هجوم، اغتشاشگران پراکنده می شوند.

شکل شماره ۱۸:

پاکسازی منطقه و دستگیری اغتشاشگران و بازگشت گردان تعقیب به نقطه تجمع و اعزام گردان هجوم جهت نمایش اقتدار در سطح منطقه

اجزای تاکتیکی: موتورهای هجوم، گردان تعقیب.

حرکت گردان هجوم به طرف نقطه تجمع با اجرای نمایش اقتدار و حرکت گردان سد به جای گردان هجوم و کمک و پاکسازی منطقه توسط مهندسی رزمی

نقطه تجمع: نقطه هدف در سمت راست مسیر حرکت.
گردان هجوم: واحد اصلی در حال پیشروی در مرکز مسیر.
استقرار گردان سد: واحد پشتیبان مستقر در ابتدای مسیر (سمت چپ).
فلش‌های حرکت: نشان‌دهنده جهت پیشروی از چپ به راست در طول جاده با تقاطع‌ها.

اجرای گشت عملیاتی و کمک به عادی سازی منطقه توسط دسته های واکنش سریع

گشت عملیاتی: نشان‌دهنده استقرار و حرکت واحدهای کوچک در طول مسیر برای برقراری امنیت.
چیدمان نیروها: گروه‌های کوچک (نقاط سیاه) در فواصل مختلف جاده و تقاطع‌ها توزیع شده‌اند.

تور ایست و بازرسی: چیدمان نیروها برای کنترل تردد.
P: جعبه مستطیلی در سمت راست جاده، احتمالاً محل استقرار ثابت یا پارکینگ.
فلش‌های زیگزاگ: نشان‌دهنده مسیر اجباری و مارپیچ خودروها برای عبور از ایست بازرسی.
استقرار نیروها: واحدها به صورت متناوب در دو طرف جاده برای ایجاد مانع و بازرسی قرار گرفته‌اند.

نمودار نمایش تاکتیکی گردان‌ها:

شکل دوازدهم:

عنوان: اجرای نمایش اقتدار توسط گردان‌های هجوم و تامین
برچسب سمت چپ: نمایش اقتدار ل هجوم
برچسب سمت راست: نمایش اقتدار ل تامین
Layout: A road with two groups of personnel represented by dots positioned at intervals.

۴-۲- سایر اقدام‌ها

سایر اقدام‌های تکمیلی در اجرای این تاکتیک عبارت است از:

تصویری از یک تک‌تیرانداز در حال نشانه‌روی با سلاح در یک محیط باز عملیاتی.

A man driving a blue and red three-wheeled motorcycle (tuk-tuk) with a passenger, illustrating the concept of 'nakhtik' (three-wheeled vehicle) and 'nafud' (three-wheeled vehicle) in the text.

۳- تاکتیک سد و نفوذ

این تاکتیک در زمانی مورد استفاده قرار می گیرد که هجوم سریع مورد نظر نباشد. تاکتیک سد و نفوذ یکی از روش های مقابله با اغتشاشات سیاسی و اجتماعی با ماهیت غیر مسلحانه می باشد؛ تجربه ی غائله ی تیر ماه سال ۱۳۷۸ و ۱۳۸۸ در تهران؛ در خصوص چگونگی مقابله با این گونه اغتشاشات؛ درس های مهمی برای نیروهای توانمند جمهوری اسلامی ایران داشت که روش مقابله ی بالا بر اساس گوشه ای از تجارب فته شکل گرفته است.

ملاحظات اساسی در این تاکتیک شامل مسائل زیر می شود:

۳-۱- نیروهای عمل کننده

۳-۱-۱- نیروی سد

• مکان سد باید در جایی پیش‌بینی شود که نیروی اغتشاش گر نتواند آن را شکسته و از آن عبور نماید.

• در این مکان باید آنقدر گنجایش داشته باشد که نیروی سد بتواند به‌خوبی این معبر را بی‌پوشاند و غیرقابل عبور نماید.

• فاصله‌ی نیروی سد با نیروهای اغتشاش گر حداکثر باید در حدود ۱۰۰ تا ۲۰۰ متر باشد. فاصله‌ی طولانی‌تر از آن، تاکتیک را ناقص می‌کند.

• اگر نیروی اغتشاش گر در فاصله‌ی دورتری ایستاد؛ فرمانده صحنه باید نیروهای سد را (به‌نحوی که باعث فرار نیروهای اغتشاش گر نشود) به آرامی و کند به جلو آورده تا به فاصله‌ی مورد نظر برسد.

• مکان سد باید در جایی انتخاب شود که در موقع اجرای تاکتیک؛ نیروهای اغتشاش گر در محاصره‌ی کامل قرار نگیرند (محاصره‌ی کامل در این تاکتیک مورد نظر نیست؛ بلکه دستگیری افراد با نفوذ و رهبران مد نظر می‌باشد).

• زمان وارد عمل شدن (اجرای تاکتیک) باید دقیق و مناسب انتخاب شود. این زمان نه آنقدر طولانی (که نیروی اغتشاش گر صحنه را ترک و یا سد خودی را بشکند) و نه آنقدر سریع که نیروی نفوذ هنوز مستقر نشده باشد.

• زمان مناسب؛ زمانی است که نیروی نفوذ بتواند با محمل مناسب در جای سازمانی و مطلوب خود مستقر شده باشد. عناصر اصلی را شناسایی کرده و آماده اجرای عمل باشد.

• فرمانده صحنه نباید تابع احساسات بشود؛ در این صورت، زمان دستور اجرای تاکتیک به‌طور مناسبی انتخاب نمی‌شود.

• به مانند زمان جنگ، شاید لازم باشد فرمانده گردان یک ساعت در پشت سیم خاردار و میدان مین بماند؛ ولی دستور تک را ندهد (علی رغم اینکه زیر شدیدترین آتش دشمن نیز باشد).

• فرمانده صحنه باید نسبت به نیروی اغتشاش گر اطلاعات صحیح و به موقع داشته باشد.

• تظاهر کنندگان چه کسانی هستند؟ دانشجو، محصل، کارمند و بیکار؟

• علت تظاهرات چیست؟ آیا صنفی است؟ مثلاً به دلیل حقوق عقب افتاده یا مشکلات مالی و رتبه بندی در صنف مربوطه یا اینکه سیاسی است؟ اگر سیاسی است، مطالباتشان در چه حدی است؟

• ساختار سنی آنان به چه صورتی است؟ آیا اکثراً جوانند؟ یا اینکه در سنین میان سالی و یا ترکیبی از سنین مختلف چه نوع شعاری را سر می دهند؟ آیا همه این شعار را تکرار می کنند؟ آیا شعارهای انحرافی و خارج از تریبون اصلی نیز داده می شود؟

• رهبران تظاهرات چه کسانی هستند؟ نوع عمل آنها چگونه است؟ سایقه تظاهرات چیست؟

• افراد ذی نفوذ در تظاهرات چه کسانی هستند (اجرا کنندگان دستورهای رهبران)؟

• مسیر تظاهر کنندگان به کجا ختم می شود؛ از کجا شروع شده؟ چه اهدافی را

۲-۱-۳- نیروی نفوذ:

(۱) این نیروها باید از افراد پایور انتخاب گردند.

(۲) همه ی آموزش های مربوط به نیروهای سد کننده را فرا گرفته باشند.

(۳) آموزش رزم انفرادی، دستگیری و آشنایی کامل با فنون درگیری نزدیک را باید

کاملاً فرا گرفته و به طور مستمر تمرین نمایند.

(۴) هر تیم چهار نفره مأمور دستگیری یکی از افراد با نفوذ و یا رهبران

(۵) یک نفر از افراد بالا، فرمانده تیم نیز می باشد. او مشخص می کند که چه کسی باید دستگیر شود.

(۶) افراد هر تیم باید از نظر نوع لباس و پوشش ظاهری و وسایل همراه، خود را کاملاً هم رنگ کروههای اغتشاش گر نمایند.

(۷) به مانند افراد اغتشاش گر مبادرت به دادن شعار علیه و یا ... نمایند.

(۸) حضور این تیم ها باید کاملاً غیرمحسوس و به صورت انفرادی با دو نفره و از جهات مختلف باشد.

(۹) این تیم ها هیچ گونه سلاح سرد، دستبند، بی سیم، تلفن همراه (حتی الامکان) و ... نباید به همراه داشته باشند.

(۱۰) این تیم باید به صورت پراکنده و با ظاهری کاملاً همخوان با بقیه به فرد مورد نظر نزدیک و در طرفین او قرار گیرند.

(۱۱) به محض این که زمان هجوم شروع شد (طبق علامت قراردادی و پرتاب اولین گاز اشک آور) هر تیم به سرعت سوژهی مورد نظر را در بر می گیرند.

(۱۲) سه نفر از افراد هر تیم، فرد مورد را به سرعت به زمین زده و دستگیر می نمایند و نفر چهارم، نقش تأمین تیم را به عهده می گیرد.

(۱۳) افراد هر تیم (چهار نفره) فرد دستگیر شده را به افراد گروه سد تحویل می دهند.

(۱۴) افراد تیم های نفوذ به سرعت صحنه را ترک می کنند (برای ممانعت از شناسایی).

(۱۵) تیروهای نفوذ باید از قبل از نقطه ی سد، همراه با تظاهر کنندگان باشند و در کنار افراد سوژه به ارزیابی مورد نظر پیردازند.

(۱۶) تعدادی از افراد نفوذ می توانند در زمان شروع سد نمودن، به تظاهر کنندگان بپیوندند (برای ممانعت از شناسایی قبلی به توسط تظاهر کنندگان).

۳-۲- شرح تاکتیک سد و نفوذ

(۱) فرمانده صحنه مأموریت را دریافت و نیروهای موردنظر را در نقطه ی انتخابی برای سد، آرایش می دهد.

(۲) افراد اغتشاش گر در جلوی نیروهای سد؛ مجتمع و انباشته می‌شوند.

(۳) عملیات نفوذ به درون جمعیت به توسط افراد گروه نفوذ (که از مدتی قبل نیز شروع شده است) شدت می‌یابد.

(۴) فرمانده صحنه از استقرار نیروهای نفوذ در اطراف سوژه‌های اصلی مطمئن می‌شود.

(۵) با پرتاب اولین گاز اشک‌آور از طرف نیروهای سد؛ دستگیری افراد توسط تیم‌های نفوذ، اجرا می‌شود.

(۶) نیروهای سد به سرعت خود را به اغتشاش گران می‌رسانند و ضمن درگیری، افراد دستگیر شده را تحویل می‌گیرند (نیروهای نفوذ به سرعت منطقه را ترک می‌کنند).

(۷) نیمی از نیروهای هجوم به تعقیب مختصر پرداخته (برای به وجود آوردن فضای کافی برای انتقال دستگیر شدگان به عقب) و مابقی افراد دستگیر شده را به عقب انتقال می‌دهند.

(۸) تمامی افراد سد به سرعت سازماندهی مجدد شده و آماده می‌گردند تا بلافاصله در نزدیک‌ترین نقاط؛ اجرای تاکتیک نمایند.

(۹) افراد دستگیر شده؛ همراه با مدارک و برگه‌ها به عقب منتقل می‌گردند (برای بازجویی‌های تکمیلی).

(۱۰) فرمانده صحنه، محل اجرای تاکتیک بعدی را به فرمانده نیروهای نفوذ اعلام می‌نماید و نیروهای نفوذ آماده اجرای مأموریت بعدی می‌گردند و...

۴- اقدام‌های تاکتیکی در ممانعت از تجمع و اغتشاش

۴-۱- هدف

ارائه اقدام‌های تاکتیکی گردان در ممانعت از شکل‌گیری تجمع و اغتشاش در صحنه و خط حد مسئولیتی گردان به‌منظور پیشگیری، جلوگیری و خشی‌سازی تجمع اغتشاش گران.

۴-۲- منظور

شناخت فراگیران از اقدام‌های تاکتیکی گردان در ممانعت از شکل‌گیری تجمع و اغتشاش در صحنه به منظور به کارگیری این تاکتیک‌ها در شرایط اغتشاش و خنثی‌سازی بحران‌های متصور در منطقه مسئولیتی.

۴-۳- سؤال‌های قابل طرح به منظور جلوگیری از شکل‌گیری تجمع و اغتشاش

(۴) با چه آرایشی بهتر می‌تواند مانع از شکل‌گیری تجمع و اغتشاش شد؟

(۵) اقدام‌های تاکتیکی گردان در حفظ آرامش صحنه کدام است؟

(۶) اقدام‌های تاکتیکی گردان در پراکنده نمودن اغتشاش‌گران کدام است؟

۴-۴- اهمیت پیشگیری از اغتشاش

(۱۰) اجرای عملیات روانی به منظور سوق دادن جمعیت به محلی خاصی (فراخوان جمعیت به منظور اجرای برنامه در محلی خاص): در فتنه ۱۳۸۸ با پخش شایعه حضور آقای موسوی با تنش چند از همراهان خود در ساعت ۲۰۰۰ مقابل سازمان ملل عده‌ای در این محل تجمع می‌نمایند؛

(۱۳) آتش زدن سطل زباله، خودروهای پارک شده و...؛

(۱۵) سوء استفاده حریف از نقاط ضعف نیروهای خودی:

(۱۶) کشته‌سازی (کشته شدن ندا آقاسلطان و مسائل حاشیه‌ای آن)؛

۴-۷- اقدام‌های تاکتیکی گردان به منظور ممانعت از حضور اغتشاش گران

(۱) تصرف پیش‌دستانه: در شب عاشورای ۱۳۸۸ در حسینیه مکتب الزهراء (س) (اوین) با حضور پیش‌دستانه نیروهای بسیجی، نقشه اغتشاش گران و سران آن‌ها مبنی بر

حضور در محل مذکور و سخنرانی و موضع‌گیری علیه نظام شکست خورد. به‌طوری‌که مسئولین حسینیه از بازگشایی آن خودداری نموده و اعلام کردند امشب مراسمی در حسینیه برگزار نمی‌شود و نیروهای بسیجی تا پاسی از شب در خیابان‌های اطراف حسینیه به عزاداری پرداختند.

(۴) کنترل معاصر ورودی و خروجی (ایست و بازرسی و ... )؛

(۵) رسد اغتشاش‌گران و شناسایی رهبران آن‌ها و دستگیری هدفمند؛

(۶) حضور سازمان‌دهی شده به‌منظور بازدارندگی؛

۸-۴- اقدام‌های تاکتیکی گردان به‌منظور خنثی‌سازی اقدام‌های فتنه‌گران

(۲) هماهنگی با پلیس راهور و انجام پیش‌بینی‌های لازم به‌منظور حل مشکلات

(۵) دستگیری هدفمند و خروج سریع و بی‌سر و صدای آن‌ها از صحنه؛

(۶) خارج نمودن عوامل ایجاد ناآرامی (عواملی که با سروصدا و دعوا قصد ایجاد

آشوب دارند و یا افراد معلوم‌الحلال) از صحنه؛

(۷) پیش‌بین سناریوهای احتمالی دشمن به‌منظور ایجاد التهاب و آشوب؛

(۸) هماهنگی به منظور عدم اجرای هرگونه برنامه و نمایش در منطقه؛
(۹) هماهنگی به منظور رفع موانع احتمالی در پیاده‌روها؛
(۱۰) هماهنگی محلی به منظور تذکر و جمع‌آوری دست‌فروشان؛
(۱۱) رسد و کنترل مسیر ویژه اتوبوس رانی و همچنین هماهنگی با آن‌ها به منظور جلوگیری از هرگونه خراب‌کاری در تردد آن‌ها و رفع مشکلات احتمالی؛
(۱۲) هماهنگی و همکاری با مترو به منظور خنثی‌سازی توطئه‌های احتمالی در این محدوده؛
(۱۳) شناسایی نقاط حساس و مهم؛
(۱۴) رسد زمان تعطیلی مراکز و مدارس موجود در منطقه و اخذ تمهیدات لازم؛
(۱۵) توجیه نیروهای تحت امر به منظور جلوگیری از هرگونه اقدام ملتهب کننده شرایط؛
(۱۶) استقرار نیروها در محل‌هایی از پیش تعیین شده به منظور جلوگیری از مزاحمت عمومی برای مردم؛
(۱۷) در نظر گرفتن خودروهایی به منظور انتقال سریع دستگیرشدگان و خروج آن‌ها از محل؛
(۱۸) تعیین محل‌هایی در نزدیک به منطقه به منظور نگهداری دستگیرشدگان؛
(۱۹) استفاده از نیروهای آموزش دیده؛
(۲۰) خویشتن‌داری نیروهای عمل کننده؛
(۲۱) نشان ندادن رفتار خصمانه؛
(۲۲) هوشمندانه عمل کردن؛
(۲۳) مردم‌داری؛
(۲۴) اجرای عملیات روانی مقابله به مثل.

۹-۴- اقدام‌های تاکتیکی گردان در حفظ آرامش صحنه

(۱) جلوگیری از هرگونه اقدامی که موجب نارضایتی عمومی شود؛

(۲) دیو و یا آرایش نیروها در محل هایی که مزاحمتی برای عموم نداشته باشد؛

(۴) عدم تردد بی مورد نیروها در پیاده روها، مسیرهای ویژه، حرکت در خلاف جهت و... که موجب تارضایی و راهبندان می شود؛

(۵) اجرای عملیات روانی به منظور حفظ آرامش عمومی؛

(۷) انتقال سریع دستگیرشده گان به خارج از صحنه؛

(۸) انتقال سریع زخمی شدگان و ... به خارج از صحنه؛

۱۰-۴- اقدام های تاکتیکی گردان در پراکنده نمودن اغتشاش گران

(۱) هماهنگی با یگان های هم جوار در اجرای تاکتیک (تاکتیک کیش دادن یا محاصره و دستگیری)؛

(۳) شناخت جغرافیای شهری (در تاکتیک کیش دادن اغتشاش گران را باید به یک منطقه وسیع کیش داد)، در تجارب فتنه ۱۳۸۸ مواردی شاهد بودیم که یگان موتور سوار به دلیل عدم شناخت دقیق از منطقه از محلی وارد صحنه درگیری می شد که به دلیل وجود گاردربیل دچار مشکل ورود به صحنه می شد؛

(۴) دستگیری هدفمند (در تجارب فتنه ۱۳۸۸ شناسایی رهبران اغتشاش و دستگیری هدفمند آنها، یک از تجارب خوب و موفق در راستای به هم زدن انسجام اغتشاش گران و پراکنده نمودن آنها بوده است)؛

(۵) ایجاد عملیات روانی (عملیات روانی در ابعاد مختلف به منظور فریب اغتشاش گران و پراکنده و یا منحرف کردن مسیر جمعیت یکی از تاکتیک های موفق می باشد)؛

(۷) نمایش اقتدار (در تجارب فتنه ۱۳۸۸ نمایش اقتدار اعم از حضور مقتدرانه و پیش دستانه نیروهای خودی و اجرای رژه و گشت‌های عملیاتی یکی از تاکتیک‌های موفق در ممانعت از حضور اغتشاش‌گران و پراکنده نمودن آن‌ها بوده است)؛

(۸) جدا کردن مردم از اغتشاش‌گران (به منظور اجرای یک عملیات موفق لازم است مردم عادی از اغتشاش‌گران تفکیک و جداسازی شوند، بنابراین بر اساس تجارب فتنه ۱۳۸۸، به نظر می‌رسد که قبل از اجرای عملیات فرمانده میدان ضمن معرفی خود هدف از اجرای عملیات را مشخص نموده و از مردم عادی، خردسالان و کهن‌سالان بخواهد صحنه را در مدت زمانی مشخص ترک نمایند و سپس مبادرت به اجرای عملیات نماید) (دقیقه ۵۰، مصاحبه ۸)؛

(۹) ایجاد حلقه‌های حفاظتی (ایست و بازرسی در شعاع دور)؛

(۱۱) فیلم‌برداری (بر اساس تجارب فتنه ۱۳۸۸، بارها شاهد آن بودیم که با حرکت دوربین (حتی دوربین گوشی تلفن همراه) به سمت جمعیت اغتشاش‌گر موجب پراکنده شدن آن‌ها می‌شدیم)؛

(۱۲) مدیریت منسجم، یکپارچه و حساب‌شده (مدیریت‌های خودسر و بی‌تدبیری موجب گرفتار شدن نیروهای خودی و جسور شدن اغتشاش‌گران می‌شود. به‌طوری که در تجارب ۱۳۸۸، بارها شاهد نسنجیده عمل کردن نیروهای بسیجی و ورود آن‌ها به صفوف اغتشاش‌گران بوده‌ایم که این عمل موجب ضرب و شتم نیروهای بسیجی شده است)؛

۵- ناکتیک محاصره اغتشاش گران

۱- ملاحظات مر بوط به محاصره عناصر اغتشاش گران

(۱) کانالیزه نمودن اغتشاش گران با طرح های از پیش تعیین شده؛

(۲) شناسایی معاصر و مسیرهای متهمی به محل اغتشاش؛

(۳) مسدود کردن مسیرهای متهمی به محل اغتشاش و استقرار نیرو در نقطه مقابل

(۴) تدبیر برای خروج تماشاگران و رهگذران و سیاهی لشکر؛

(۶) پیش بینی خودروهای سنگین مانند اتوبوس، مینی بوس، ون و ... برای

(۷) پیش بینی دستبند، چشم بند، کیسه حمل وسایل متهم، فرم اولیه و ...؛

(۸) اقدام هم زمان و هجوم یکپارچه توأم با هماهنگی نیروهای عمل کننده، عناصر

(۹) انتقال سریع متهمان به خودروهای مخصوص حمل متهم؛

(۱۰) پیش بینی های لازم برای تعقیب عناصر فراری.

۲- روش های محاصره اغتشاش گر

حفظ و تقویت روحیه‌ی نیروهای
بسیجی در مأموریت‌های امنیتی

A photograph showing a large group of people riding motorcycles and scooters on a road, likely participating in a rally or demonstration. Many are holding green flags.

۱- کلیات

۱-۱- بیان اهمیت و ضرورت پرداختن به موضوع روحیه

یکی از عوامل مؤثر در موفقیت نیروهای عملیاتی در درگیری‌ها (اعم از سخت، نیمه سخت و نرم) مسئله روحیه می‌باشد که از دیرباز در اقوام مختلف مورد توجه قرار گرفته و در عملکرد پیشوایان دینی و حاکمان الهی نیز اهمیت آن مشهود و همواره مورد تأکید بوده است. بدیهی است که مقوله روحیه در موفقیت هر یگان، سازمان، گروه، جمعیت و ... تأثیر فراوان داشته و اثبات آن نیاز به استدلال پیچیده‌ای ندارد. همچنین در قواره‌های کلاسیک نظامی، بخشی از عوامل مؤثر در توان و

آمادگی رزم به مسائل غیر فیزیکی مربوط می‌شود که روحیه از مهم‌ترین ارکان آن بوده و در این بحث جایگاه خاصی دارد.

بالطبع در مأموریت‌های امنیتی و به ویژه مقابله با اغتشاشات که نمود بارز آن در فتنه سال ۱۳۸۸ می‌باشد عامل روحیه با توجه به ویژگی‌های خاص نیروهای خودی و پیچیدگی‌های صحنه‌ی درگیری از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. موضوع روحیه صرفاً مربوط به صحنه‌ی مقابله با اغتشاش‌گران نیست و در تمامی مراحل اجرای مأموریت گردان از هنگام فراخوانی تا زمان اعلام پایان مأموریت به صورت جمعی و فردی به منظور کسب موفقیت نقش اساسی و تأثیرگذار دارد که باید مورد توجه جدی فرمانده گردان باشد. بنابراین شناسایی عوامل مثبت و منفی مؤثر در روحیه‌ی نیروهای خودی و دشمن، به منظور حفظ و تقویت نقاط قوت و برطرف نمودن نقاط ضعف ضروری می‌باشد.

۲-۱- ارائه تعریف عملیاتی روحیه

عاملی درونی است که بر اساس اعتقادات، باورها و شناخت افراد از جریانات اطراف، به وجود آمده و موجب شکل‌گیری عزم و اراده‌ای برای انجام کاری در فرد و یا یگان می‌شود که معمولاً با نمودهای عینی از قبیل شور و نشاط، افزایش قدرت فکری و بدنی و همبستگی و تعاون و... ظهور و بروز یافته و در کسب موفقیت در انجام مأموریت یگان بسیار مؤثر است.

۳-۱- موارد موردانتظار در خصوص روحیه‌ی فرمانده و نیروهای گردان

فرمانده و اعضای گردان روحیه و انگیزه‌ی بالایی در تمامی مراحل اجرای مأموریت مقابله با اغتشاش (۲۱ گام اجرای مأموریت) داشته باشند. یعنی از هنگام فراخوانی تا زمان اعلام پایان مأموریت با اشتیاق و علاقه حضور مؤثر داشته باشند.

(۲) در مراحل مختلف اجرای مأموریت و هنگام مواجهه با عملیات روانی دشمن، روحیه فرمانده و اعضای گردان تضعیف نشود. درواقع تمهیدات لازم را برای خنثی سازی عملیات روانی دشمن پیش بینی و اجرا نمایند.

(۳) با عنایت به اینکه ممکن است مشکلات و موانع گوناگونی در طول زمان انجام مأموریت به وجود آید، انتظار می رود روحیه فرمانده و اعضای گردان حفظ و تضعیف نشود.

۴-۱- ارتباط موضوع روحیه با عملیات روانی

روحیه گردان در اجرای مأموریت، متأثر از میزان، چگونگی و کیفیت انجام عملیات روانی توسط نیروهای خودی و دشمن می باشد. در صورت موفقیت نیروهای خودی در انجام عملیات روانی به موقع و مناسب، روحیه گردان افزایش می یابد و در صورت عدم موفقیت نیروهای خودی در انجام عملیات روانی و یا تحت تأثیر قرار گرفتن در مقابل عملیات روانی دشمن باعث کاهش و یا از بین رفتن روحیه نیروهای گردان خواهد شد.

به طور کلی، عملیات روانی از دو جنبه بر وضعیت مطلوب روحیه نیروها مؤثر است:

۱-۴-۱ میزان موفقیت عملیات روانی نیروهای خودی: در صورتی که نیروهای خودی هنگام مواجهه با اغتشاش گران و عناصر دشمن، ضمن استفاده مناسب و تأثیرگذار از توانایی ها، امکانات و تجهیزات موجود، شیوه های انجام عملیات روانی را با موفقیت انجام دهند و توان و اقتدار بالای خود را به نمایش بگذارند، قطعاً روحیه نیروهای گردان افزایش یافته، در صفو اغتشاش گران خلل ایجاد می شود و جمعیت آنان کاهش می یابد. لذا در صورت بروز اغتشاش و انجام مأموریت مقابله، احتمال موفقیت یگان افزایش فراوانی خواهد داشت.

۲-۴-۱ میزان موفقیت در خنثی نمودن عملیات روانی دشمن: تجارب موجود از ناآرامی ها

و اغتشاشات گذشته نشان می دهد که اغتشاش گران و عناصر ضد انقلاب، اهمیت فراوانی برای انجام عملیات روانی علیه نیروهای خودی قائل هستند و با استفاده از

شیوه های کوناکون مانند سردادن شعارهای تحریک کننده، اهانت به مقدسات دینی و مسئولین نظام، تمسخر و اهانت به نیروهای پسیجی و پاسدار، نمایش دادن مجروحین احتمالی، مظلوم نمایی و ... اقدام به انجام عملیات روانی به منظور تضعیف روحیه نیروهای ضد اغتشاش می نمایند، در صورتی که فرمانده و اعضای گردان ضمن پیش بینی این حوادث، با برنامه ریزی های قبلی، بتوانند آثار عملیات روانی دشمن را خنثی نمایند، روحیه نیروهای خودی حفظ و از تضعیف آن جلوگیری خواهد شد.

هر چند اهمیت روحیه در هر یکان نظامی مطرح و مورد توجه همه فرماندهان می باشد، ولیکن با عنایت به اینکه حضور نیروهای پسیجی به صورت غیر موظفی، بدون هیچ گونه چشم داشت مادی، بر اساس اعتقادات و باورهای دینی و مذهبی و تبعیت از ولایت فقیه می باشد. بنابراین فرمانده گردان و سایر مسئولین باید هنگام ارتباطات مستمر سالیانه و در تجمعات، مأموریت ها و تمامی برنامه هایی که پسیجیان حضور دارند، به گونه ای رفتار نمایند که باعث افزایش انگیزه و روحیه آنان شود. برای این منظور می توان از آیات قرآنی و روایات ائمه (علیهم السلام) و همچنین از فرمایشات امام راحل (ره) و مقام معظم رهبری (مدظله العالی) که سرشار از جملات ناب، محبت آمیز و عاشقانه خطاب به پسیجیان است، بهره برداری نمود.

۲- سؤال های اساسی

۲-۱- عوامل مؤثر بر حفظ و تقویت روحیه نیروهای خودی قبل، حین و بعد از اجرای مأموریت را بیان نمایید؟

(۱) واگذاری لباس متحد الشکل و تجهیزات مناسب ضد اغتشاش، در افزایش روحیه و انگیزه نیروهای گردان به منظور انجام مأموریت های محوله مؤثر می باشد و در صورتی که نیروهای پسیجی بدون تجهیزات و امکانات لازم اجرای مأموریت نمایند، امکان ایجاد خسارات و در نهایت تضعیف روحیه وجود دارد.

(۲) نوع رفتار و عملکرد فرمانده گردان نقش بسیار زیادی در افزایش و یا کاهش روحیه و انگیزه‌ی نیروهای پیچیده دارد. در صورتی که فرمانده در مراحل مختلف اجرای مأموریت حضور مستمر و مؤثری داشته و در صحنه‌های درگیری پیش‌پیش نیروها باشد، باعث افزایش روحیه‌ی نیروها خواهد شد.

(۳) یکی از عوامل مؤثر و مهم برای جلوگیری از تضعیف روحیه و انگیزه‌ی نیروهای گردان، وجود وحدت فرماندهی در اجرای مأموریت می‌باشد. به این ترتیب که از قبل هماهنگی‌های لازم بین فرماندهی گردان با فرماندهی ناحیه، معاون عملیات ناحیه و ... صورت گرفته باشد تا در زمان اجرای مأموریت وحدت فرماندهی وجود داشته باشد.

(۴) نظم و انضباط مسئولین بالاتر در سلسله مراتب فرماندهی شامل نواحی، سپاه‌ها، قرارگاه و ... در افزایش روحیه‌ی نیروهای گردان بسیار مؤثر است. به این صورت که سلسله مراتب فرماندهی در ابلاغ دستورها رعایت شود و رده‌های مافوق به صورت مستقیم به فرمانده گردان دستور اجرایی ندهند. عدم رعایت این اصل و ابلاغ دستورهای مختلف و بعضاً متناقض، باعث کاهش روحیه و انگیزه‌ی نیروها خواهد شد.

(۵) پشتیبانی مناسب و به موقع از نیروهای گردان در مراحل مختلف اجرای مأموریت از لحاظ توزیع وعده‌های غذایی و خوراکی، پیش‌بینی محل اقامه‌ی نماز و استراحت، سرویس بهداشتی و ... باعث حفظ روحیه و افزایش توانایی آنان می‌شود و در صورت عدم انجام برنامه‌ریزی‌های قبلی و پیش‌بینی امکانات لازم، امکان اختلال در انجام موفق مأموریت و کاهش روحیه‌ی نیروهای پیچیده وجود دارد.

(۶) ممکن است برخی از نیروهای گردان در طول اجرای مأموریت به دلایل مختلف دچار صدمه‌ی جانی و یا خسارت مالی شوند. بنابراین فرماندهی گردان و مسئولین مربوطه باید پس از پایان مأموریت، امور پزشکی، درمانی، مشکلات اداری و ... مربوط به نیروهای پیچیده را پیگیری نمایند. بدیهی است توجه و پیگیری این امور به باعث افزایش روحیه‌ی نیروهای گردان و ترغیب آنان برای حضور فعال در مأموریت‌های آینده خواهد شد.

۲-۲- آثار منفی اقدام‌های فتنه‌گران در روحیه نیروهای خودی را بیان نمایید؟

(۱) معمولاً هنگامی که بر اساس برآوردهای اطلاعاتی، نیروهای گردان به صورت متناوب (روزانه یا هفتگی) برای اشغال پیش دستانه‌ی نقاط بحران فراخوانی شده و در صحنه‌ی عملیات نیز هیچ گونه عملیات مقابله و یا درگیری صورت نمی‌گیرد، به‌دلیل فرسایشی شدن مأموریت‌ها، حضور پی‌درپی نیروهای بسیجی موجب تضعیف روحیه آنان می‌شود.

(۲) یکی از شیوه‌های عملیات روانی دشمن برای کاهش و تضعیف روحیه و از بین بردن عزم و انگیزه‌ی نیروهای خودی، انتشار تصاویر و مشخصات نیروهای بسیجی در اماکن عمومی و فضاهای مجازی و تخریب شخصیت آن‌ها همراه با تهدید خود و خانواده می‌باشد. هماهنگی با حفاظت اطلاعات رده برای توجیه و آموزش نیروهای گردان و اتخاذ تدابیر حفاظتی لازم به‌ویژه در هنگام اجرای مأموریت، می‌تواند از بروز مشکلات بعدی برای نیروها جلوگیری نماید.

(۳) در صورتی که یکی از نیروهای گردان توسط اغتشاش‌گران گروگان گرفته شده و یا برخی از نیروهای بسیجی مورد ضرب و شتم قرار گیرند و یا حوادث منفی مشابه اتفاق بیفتد، روحیه نیروها کاهش خواهد یافت. نکته‌ی قابل توجه اینکه انتشار اخبار این رویدادها نیز ممکن است موجب تضعیف روحیه نیروهای سایر گردان‌ها شود.

۲-۳- چه‌راه‌کارهای مؤثری را برای تقویت روحیه نیروهای خودی و تضعیف روحیه نیروهای مقابل تجربه نموده‌اید؟

(۱) یکی از وظایف مهم و اساسی فرماندهی گردان این است که با ایراد سخنرانی به موقع و مناسب به‌منظور ایجاد معرفت، شناخت، بصیرت افزایی و در نهایت افزایش روحیه و انگیزه‌ی نیروهای گردان تلاش نماید که این موضوع از اهمیت فوق‌العاده‌ی برخوردار می‌باشد. معمولاً سخنرانی منطقی و استدلالی در طول سال و قبل از زمان فرارسیدن مأموریت ضرورت دارد و در آستانه‌ی اجرای مأموریت لازم است تا فرمانده با شور و نشاط انقلابی و به‌صورت حماسی سخنرانی نماید.

(۲) بیان فضیلت های دنیوی و اخروی مجاهدت در راه خدا به استناد آیات قرآن و روایات اهل بیت (علیهم السلام) و بیان اهتار و از خود گذشتنگی های شهدای هشت سال دفاع مقدس توسط فرماندهی گردان و برگزاری مراسم های توسل و ذکر مصالب اهل بیت (علیهم السلام) هنگام تجمع نیروهای نیچین در طول سال و پا در حد امکان قبل از اجرای مأموریت، بدون تردید باعث افزایش فراوان روحیه نیروهای گردان می شود. لازم به ذکر است که استفاده از توان و ظرفیت هیئت های مذهبی برای این منظور بسیار مفید بوده و با عنايت به اینکه هیئت های مذهبی معمولاً محل تجمع نیروهای نیچین بوده و حضور آنان در این مجالس آمیخته و سرشار از عشق و محبت و ارادت خالصانه به اهل بیت عصمت و طهارت (علیهم السلام) است، بنابراین با اجرای برنامه های متنوع فوق، می توان رضایت پروردگار متعال را جلب و معنویت و روحیه نیروهای نیچین را افزایش داد.

۲-۴- شیوه های افزایش روحیه نیروهای خودی در مأموریت های امنیتی

برای افزایش روحیه نیروهای خودی در مأموریت های امنیتی می توان از شیوه های تهیج، ترغیب و تشویق به شرح زیر استفاده نمود:

۲-۴-۱- تهیج: عبارت است از ایجاد شور و نشاط انقلابی در نیروهای گردان که یک عامل درونی بوده و از درون نیرو را برای انجام عمل بر می انگیزد که البته این موضوع در نیروهای نیچین برخاسته از ایمان و اعتقاد به خداوند متعال و پیروی از اهل بیت (علیهم السلام) و تبعیت از ولایت فقیه بوده و کاملاً آگاهانه و از روی اختیار است.

۲-۴-۲- ترغیب: ایجاد رغبت و سوق دادن به شور و نشاط و هیجان درونی نیروها برای انجام مأموریت که منشأ این عمل بیرونی است. در واقع شور و نشاط و هیجان نیروهای گردان باید باتدبیر فرمانده، کنترل و در مسیر صحیح قرار گیرد تا باعث انجام موفق مأموریت شود. در غیر این صورت اگر هیجانات موجود در مسیر اشته قرار گیرد ممکن است صدمات جبران ناپذیری به وجود آید.

۲-۴-۴- تشویق در افت به معنای ایجاد شوق و در اصطلاح عبارت است از اینکه در حین اجرای مأموریت یا پس از آن عملکرده نیرو تحسین شود و یا اینکه مورد تقدیر و تشکر قرار گیرد. این امر یک عامل بیرونی است که در ایجاد انگیزش عوامل درونی بسیار مؤثر است. با علت اینکه نیروهای بسیجی به صورت غیر موطوفی حاضر و اجرای مأموریت می نمایند، بنابراین قدردانی، تشکر و تشویق آنان به اشکال مختلف ضروری می باشد.

قابل توجه اینکه نیروهای تهیج، ارغیب و تشویق در نیروهای بسیج با سایر نهادها و سازمانها متفاوت است. حتی در بین گردانهای بسیج نیز از قاعده ی یکسانی پیروی نمی کند و این وظیفه ی فرماندهی گردان را دشوارتر می سازد که او باید با کسب شناخت لازم از روحیات نیروهای گردان، روش مناسب را اتخاذ نماید. برای مثال برای اظهار تعداد قابل توجهی از فرماندهان گردانها، انجام تشویقات مادی نظیر پرداخت پول و هدایا در روحیات نیروهای بسیجی نوعاً اثر منفی دارد، ولی انجام تشویقات معنوی مانند سفرهای زیارتی، دیدار با رهبر معظم انقلاب، دادن هدایای مثیرک از جانب ایشان مانند چفیه و ... تأثیر فراوانی دارد.

۲- جمع بندی و نتیجه گیری

۳-۱- اهمیت روحیه

با توجه به موضوعات طرح شده در این نوشتار، بدیهی است که روحیه و انگیزه ی نیروهای خودی و دشمن در تمامی مراحل اجرای مأموریت، نقش اساسی داشته و لازم است تا فرماندهی گردان و سایر مسئولین امر در نحوه ی برخورد، رفتار، تدبیر و دستورهای خود، همواره برای تقویت این عامل توجه لازم را داشته و از اقدامهای که موجب تضعیف روحیه ی نیروهای خودی می شود، اجتناب نمایند. همچنین تدبیر و اقدامهای لازم را برای خشی نمودن عملیات روانی دشمن و تضعیف روحیه ی آنان به کار گیرند.

۳-۲- شناسایی عوامل تأثیرگذار بر روحیه

با عنایت به اهمیت موضوع روحیه، لازم است تا فرمانده گردان و سایر مسئولین مربوطه ضمن برگزاری جلسات مختلف و با توجه به تجارب مأموریت‌های مقابله با اغتشاشات در سال‌های گذشته، نقاط ضعف و قوت تأثیرگذار بر روحیه تبروهای خودی و دشمن را شناسایی و به‌منظور برطرف نمودن نقاط ضعف و تقویت نقاط قوت، تدابیر لازم را در مراحل گوناگون اجرای مأموریت اتخاذ نماید. البته مشورت با فرماندهان سایر گردان‌ها و استفاده از تجربیات موفق و یا ناموفق آنان در این خصوص بسیار مؤثر خواهد بود.

۳-۳- ایجاد نوآوری و خلاقیت

این نوشتار حاصل تجارب برخی از مسئولین و فرماندهان مأموریت مقابله با اغتشاش در طول زمان‌های گذشته به‌ویژه فتنه‌ی عمیق سال ۱۳۸۸ می‌باشد، قطعاً تجارب، نوآوری‌ها و خلاقیت‌هایی دیگری نیز وجود دارد که تاکنون ثبت و ضبط نگردیده است و یا ممکن است در مأموریت‌های آتی با توجه به مقتضیات زمان، روش‌های مؤثر جدیدی ابداع و به‌کارگیری شود. بنابراین فرمانده گردان و سایر مسئولین مربوطه باید از آخرین اطلاعات موجود در این زمینه استفاده نمایند.

فصل دهم

حفاظت اطلاعات

در مأموریت‌های امنیتی

۳- ملاحظات مربوط به حفاظت اطلاعات در قبل از اجرای مأموریت (دریافت مأموریت، فراخوانی، جابه‌جایی و ...) چیست؟

۴- ملاحظات مربوط به حفاظت اطلاعات در حین اجرای مأموریت چیست؟

A group of police officers on motorcycles, wearing helmets and uniforms, riding in formation on a road.

۱- کلیات

مقولهٔ حفاظت اطلاعات از دو جنبهٔ بسیار مهم می باشد:

۲- تعاریف و اصطلاحات

تعریف عملیاتی و ازدی حفاظت اطلاعات: عبارت است از اتخاذ تدابیر و انجام مجموعه اقدامهای که در مراحل مختلف اجرای مأموریت امنیتی توسط فرمانده و اعضای گردان اعمال می شود تا ضمن افزایش ضریب امنیتی و امنیتی در گردان، از دست یابی دشمن به اخبار و اطلاعات موردنظر، جلوگیری می نماید.

۳- ملاحظات مربوط به حفاظت اطلاعات در قبل از اجرای مأموریت (دریافت مأموریت، فراخوانی، جابه جایی و ... ) چیست؟

(۱) در فراخوانی نیروها از دستگاههای فراخوانی انبوه (مانند اسامی ستر، تماس یک نفر با تعداد زیاد نیروها و ...) جلوگیری و به جای آن ضمن حفاظت گفتار از دستگاههای بی سیم دارای رمز کننده و یا شبکهی ارتباط سلوی استفاده شود (فرمانده گردان، فرماندهان گروهان، فرمانده دسته، ارکان و ...).

(۲) به منظور جلوگیری از تلفات نیروهای خودی و ایجاد اختلال در مأموریت، انتقال و جابه جایی نیروها برای انجام مأموریت باید دارای پوشش های حفاظتی لازم باشد (پلاک خودروها، لباس نیروها، تأمین خودروها و نیروها و ...).

(۳) نیروهای گردان آموزش و توانایی به کارگیری و حفظ تجهیزات مقابله با اغتشاش در اختیار خود داشته باشند تا در هنگام درگیری، این تجهیزات توسط اغتشاش گران تصاحب نشود.

(۴) گوشی های تلفن همراه نیروهای عمل کننده در مأموریت نباید حاوی اطلاعات طبقه بندی، شمارهی تلفن مسئولین و یا مراکز سپاه و ... بوده و حداقل اطلاعات موردنیاز را داشته باشد.

(۵) هنگام فراخوانی و اجرای مأموریت فرصت کافی برای توجیه حفاظتی وجود ندارد، بنابراین باید از قبل ضمن آموزش کامل نکات حفاظتی، فرهنگ خود حفاظتی بین نیروهای گردان به وجود آید تا در تمامی مراحل مأموریت ملاحظات حفاظتی لازم را مدنظر قرار داده و رعایت نمایند.

(۶) فرمانده گردان حتی الامکان نیروهای تحت امر را بشناسد و با آنها از قبل ارتباطات لازم را داشته باشد تا در هنگام اجرای مأموریت با سهولت و از طریق صدا و حرکات بتواند موقعیت آنان را تشخیص و تصمیم لازم را بگیرد.

۴- ملاحظات مربوط به حفاظت اطلاعات در حین اجرای مأموریت چیست؟

(۱) در صورت عدم رعایت حفاظت ارتباطات و حفاظت گفتار، دشمن در اجرای مأموریت گردان اختلال ایجاد خواهد نمود (مثال: ایجاد راهبندان و تصادف ساختگی).

(۲) برای استقرار خودروهای انتقال دهنده نیروهای گردان مکانهای امن و تأمین مناسب پیش بینی شود تا از انجام اقدامهای تخریبی، بمب گذاری، نصب ردیاب و ... جلوگیری شود.

(۳) ملاحظات حفاظتی لازم به منظور جلوگیری از شناسایی نیروهای عمل کننده گردان در عملیات مقابله با اغتشاشات به عمل آید (استفاده از عینک، ماسک، کوتاه کردن محاسن و ...).

(۴) در هنگام انجام عملیات مقابله با اغتشاشات نیروهای گردان اسامی یکدیگر را به صورت آشکار به کار نبرند و در صورت لزوم از اسامی مستعار و یا رمزهای قراردادی استفاده کنند تا هویت آنان توسط اغتشاش گران افشا نشود (افشای هویت پیامدهای بعدی از قبیل قرار گرفتن عکس نیروها در اینترنت، ایجاد مزاحمت برای خانواده، سعی برای گرفتن انتقام توسط اغتشاش گران و ... را به دنبال خواهد داشت).

(۵) هنگام انجام مأموریت از به‌همراه داشتن هرگونه سندی که افشا کننده‌ی هویت شخصی، سازمانی و یا مأموریت می‌باشد، خودداری نمایید (کارت شناسایی، آدرس منزل، فهرست اسامی گردان و...).

(۶) نیروهای عمل کننده در صحنه‌ی اغتشاش مراقب باشند تا افراد نفوذی با تحریک احساسات و ایجاد هیجان کاذب، آنان را به سمت صحنه‌های دلخواه و مورد علاقه‌ی خود سوق ندهند.

(۷) فرمانده گردان ضمن هدایت هوشمندانه و متمرکز صحنه عملیات، مراقب باشد تا در زمان گرفتن تصمیم و ابلاغ آن، مشورت افراد نفوذی را نپذیرد.

(۸) در صورتی که یکی از نیروهای گردان فردی از اغتشاش گران را می‌شناسد برای برخورد یا دستگیری فرد موردنظر از این بسیجی استفاده نشود تا از پیامدهای منفی بعدی مانند ایجاد مزاحمت و گرفتن انتقام جلوگیری شود.

(۹) به‌هنگام دستگیری اغتشاش گران اموال و وسایل همراه آنان (وجه نقد، تلفن همراه و...) به‌نحوی ثبت و ضبط شود تا اولاً از سرقت اموال جلوگیری و ثانیاً امکان ادعاهای واهمی برای دستگیرشدگان وجود نداشته باشد.

(۱۰) فرماندهان گردان‌ها نظارت و دقت لازم را به‌عمل آورند تا از برخوردهای شخصی و مغرضانه‌ی برخی از نیروهای گردان در جریان مقابله با اغتشاشات جلوگیری شود.

(۱۱) فرماندهان گردان‌ها نیروهای تحت امر را نسبت به نحوه‌ی برخورد با سایر نیروهای نظامی، انتظامی و امنیتی که در صحنه مأموریت دارند، توجیه نموده و از درگیری با آنان اجتناب نمایند.

(۱۲) نیروهای عمل کننده از محدوده‌ی مأموریتی خود بدون مجوز خارج نشوند و در محدوده‌ی سرزمینی خود انجام مأموریت نمایند.

(۱۳) هنگام مواجهه با نیروهای امنیتی و اطلاعاتی از آن‌ها حکم مأموریت و کارت شناسایی مطالبه نمایند و در صورت مشاهده‌ی سوءاستفاده از عناوین نظامی و امنیتی آن‌ها را به فرماندهی و رده‌های مربوطه معرفی نمایند.

۶- جمع بندی و نتیجه گیری

برای انجام موفقیت آمیز مأموریت گردان، نقش حفاظت اطلاعات در تمامی مراحل مأموریت دارای اهمیت فوق العاده مهم و تأثیرگذار بوده و عدم توجه به تدابیر و دستورها حفاظتی، موجب ایجاد تلفات و خسارات غیرقابل جبرانی برای نیروهای خودی در ابعاد مختلف مادی و معنوی خواهد شد. بنابراین لازم است تا فرمانده و اعضای گردان با درک حساسیت این موضوع، برخی از دیدگاه های منفی که حفاظت اطلاعات را به عنوان مانع و مشکل در اجرای مأموریت فرض می نماید، اصلاح و برای اجرا و پیاده سازی تدابیر حفاظتی نهایت تعامل و همکاری را داشته باشند.

فصل دوازدهم

عملیات اطلاعاتی

در صحنه مقابله با اغتشاشات

۱- کلیات

۲- نیازمندی های اطلاعاتی فرمانده در صحنه عملیات مقابله با اغتشاشات

۵- نکات مهم در انجام عملیات اطلاعاتی در عملیات مقابله با اغتشاشات

۱۱- عملیات اطلاعاتی انتقال (دستگیر شدگان و...)

۱۳- مشکلات و موانع در انتقال دستگیر شدگان (۱۳۸۸)

A group of soldiers or trainees sitting on the ground outdoors, listening to two instructors standing in front of them.

۱- کلیات

۱-۱- تعریف

عملیات‌های اطلاعاتی و امنیتی: به کارگیری صحیح ابزارها، امکانات و نیروهای اطلاعاتی و امنیتی برای اجرای دقیق برنامه‌های از پیش تعیین شده (انجام عملیات‌های اطلاعاتی) برای نیل به اهداف موردنظر در یک محیط.

۱-۲- هدف

انجام مأموریت یا عملیات‌های اطلاعاتی به نحوه احسن توسط یگان‌ها امنیتی و نیروهای امنیتی (گردان‌های امنیتی امام علی (ع)) در ناآرامی‌های شهری.

۳-۱- منظور

۴-۱- اهمیت و ضرورت

بررسی سوابق و مستندات بیانگر این واقعیت است که اطلاعات در طرح‌ریزی‌ها، هدایت عملیات و انجام موفقیت‌آمیز مأموریت نقش کارسازی را عهده داشته است. اطلاعات دقیق و منطقی همچون سلاحی برنده است که اگر فرماندهان عمیقاً آن را درک و به گونه‌ای مناسب به کار ببرند توانایی‌هایشان در انجام موفقیت‌آمیز مأموریت، افزایش خواهد یافت. در شرایط امروزی با توجه به بروز بحران‌های امنیتی و اغتشاشات شهری، نقش اطلاعات به‌خوبی عیان گردیده، به‌طوری که همیشه برگ برنده در دست کسی است که اطلاعات دقیق و مناسبی از حریف خود داشته باشد. براین اساس به‌منظور بهبود فرآیند مدیریت بحران، کاهش خطای تصمیم‌گیری و انتقال آن به فرماندهان جزوه حاضر تبیین و در اختیار فراگیران محترم قرار خواهد گرفت.

۲- نیازمندی‌های اطلاعاتی فرمانده در صحنه عملیات مقابله با اغتشاشات

نیازمندی‌های اطلاعاتی واقعیاتی هستند که فرمانده برای شناخت حریف (اغتشاش‌گران) و منطقه عملیات (محیط شهری) و در نتیجه اجرای موفقیت‌آمیز مأموریت محوله به آن‌ها نیاز دارد. بنابراین عوامل جمع‌آوری یگان در راستای اهداف اطلاعاتی مشخص‌شده و با توجه به تقدم نیاز به آن‌ها هدایت می‌گردند.

نیازمندی‌های اطلاعاتی در سه مرحله به‌شرح ذیل تقسیم می‌گردد: قبل از عملیات، حین عملیات و بعد از عملیات.

۲-۱- مراحل نیازمندی‌های اطلاعاتی

۲-۱-۱- نیازمندی‌های اطلاعاتی قبل از عملیات: هر فرمانده برای اجرای مأموریت محوله

نیازمند اطلاعات کلی از منطقه عملیات (محیط شهری) و حریف (اغتشاش گران) می‌باشد که بر اساس مقدورات باید اقدام به تهیه این گونه اخبار و اطلاعات نموده و یا از یگان‌های بالاتر درخواست نماید. معمولاً این اطلاعات از سوی یگانی که مأموریت را واگذار می‌نماید به یگان اجراکننده واگذار می‌شود. البته این بدان معنی نیست که یگان رأساً اقدام به جمع‌آوری اخبار ننماید، بلکه باید از این اطلاعات بهره‌برداری نموده و در صورت نیاز خود نیز مجدداً اخبار و اطلاعات منطقه (محیط شهری) و دشمن (اغتشاش گران) را جمع‌آوری و به‌روز نماید. مثلاً اطلاع از تعداد اماکن حساس و مهم در منطقه و یا ماهیت اغتشاش گران این امکان را برای فرمانده مهیا خواهد می‌سازد که نیروهای خود را در کجا مستقر و یا چه تجهیزات و امکاناتی در منطقه حضور یابد. اهم نیازمندی‌ها در این مرحله به‌شرح ذیل می‌باشد.

شناخت و آگاهی از محیط جغرافیای شهری شامل:

(۷) شناخت و آگاهی از بافت و ترکیب جمعیتی منطقه بحرانی.

توضیحات: در این مرحله فرمانده باید نسبت به انجام هماهنگی‌های لازم با مسایر یگان‌های هم‌جوار و همچنین رده‌های اطلاعاتی برای تبادل اخبار و اطلاعات و نحوه برقراری ارتباط فی مابین و ... اقدام نموده و تجهیزات و امکانات فنی و وسایل مورد نیاز را تأمین و در حین عملیات به خدمت گیرد.

۲-۱-۲- نیازمندی‌های اطلاعاتی حین عملیات فرمانده پس از آگاهی از وضعیت کلی منطقه

و حضور در منطقه عملیات باید اقدام به جمع‌آوری اخبار از گسترش، ترکیب و استعداد حریف (اغتشاش‌گران) نموده و با تجزیه‌وتحلیل اخبار مکتبه اهداف احتمالی تهاجم و مسیرهای بعدی اغتشاش‌گران را پیش‌بینی و راهکارهای عملی را برای ممانعت از رسیدن اغتشاش‌گران به اهداف خود به کار گرفته و اوضاع را تحت کنترل در آورد.

اهم نیازمندی‌های اطلاعاتی در این مرحله به شرح ذیل می‌باشد:

توضیحات: فرمانده پس از کسب نیازمندی‌های اطلاعاتی از طریق همه عوامل و منابع موجود باید نسبت به اتخاذ تصمیمات مناسب برای مقابله و کنترل صحنه اقدام

نماید. یکی از اقدام های که در این مرحله حائز اهمیت می باشد، انجام عملیات پیشگیری از شکل گیری هسته های اولیه اغتشاش گران و دستگیری به منظور عدم گسترش صحنه اغتشاشات و کنترل سریع اوضاع می باشد که به لحاظ گسترده گی این موضوع در یک فصل جداگانه به آن پرداخته می شود.

۲-۱-۲- نیازمندی های اطلاعاتی بعد از عملیات: فرمانده به منظور جمع بندی و همچنین استفاده از اطلاعات باید بعد از عملیات مقابله نیز یکسری اطلاعات را به منظور مقابله در روزهای آتی با اغتشاش گران به دست آورد. اهم این اقدام ها به شرح ذیل می باشد:

توضیحات: البته برخی از این مباحث (به ویژه دو بند آخر) خارج از حیطه اختیارات فرمانده گردان یا صحنه می باشد و لزوماً این کار توسط رده های اطلاعاتی انجام می گیرد؛ اما فرمانده صحنه باید از آخرین اطلاعات مکتسبه از دستگیرشدگان آگاهی داشته و اطلاعات مفید را برای عملیات مقابله در روزهای دیگر به کار گیرد.

۲-۲- فرماندهان یکان ها و گردان ها یا سر تیم هایی که قرار است عملیات های

اطلاعاتی در صحنه را انجام دهند لازم است نسبت به موارد ذیل اهتمام لازم داشته باشند:

(۵) توجیه عناصر شرکت کننده در عملیات اطلاعاتی!

(۶) برآورد امکانات عملیات اطلاعاتی (تجهیزات، وسایل موتوری، مخابراتی، رفاهی و فنی و ...);

(۷) تیم بندی (گروهان بندی) و مشخص کردن وظایف آنان؛

(۸) تعیین نیروهای نفوذ، دستگیری، مراقبت و ...؛

(۱۰) به کارگیری صحیح امکانات و وسایل در عملیات های مربوطه؛

۳-۲- مشکلات و محدودیت های اطلاعاتی فراروی فرمانده در صحنه عملیات

مشکلات و محدودیت ها: یکی از مشکلات اصلی و فراروی فرماندهان صحنه در مباحث اطلاعاتی عدم وجود عناصر توجیه و آشنا به مسائل اطلاعاتی در یگان تحت فرمان آنهاست که این ضعف می تواند خود مشکل ساز باشد و به عبارتی دیگر، فرمانده را در تنگنا قرار دهد از جمله لو رفتن عنصر اطلاعاتی در بین صف اغتشاش گران به دلیل عدم تجربه کافی، ضعف در آموزش و ضعف در توانایی های ذاتی و انفرادی و ... دیگر مشکلات مطرح شده از سوی برخی از فرماندهان به این شرح می باشد:

(۱) جابه جایی زیاد نیروها و عناصر اطلاعاتی به نحوی که در برخی موارد برای روز دوم عناصر اطلاعاتی گردان کلاً و یا اکثریت تغییر یافته اند و ...؛

(۲) جابه جایی زیاد منطقه مأموریتی یکی از دیگر از مشکلاتی است که کار و فعالیت عناصر اطلاعاتی را با مشکل روبه رو خواهد کرد، چراکه شناخت محیط جغرافیایی منطقه زمان بر بوده و محدودیت هایی را برای آنها ایجاد خواهد کرد.

(۳) ضعف در دستگاه های ارتباطی و کمبود تجهیزات فنی و ارتباطی؛

(۴) عدم پشتیبانی اطلاعاتی از سوی رده های اطلاعاتی مستقر در منطقه مأموریتی

به نحوی که در برخی موارد حتی عناصر اطلاعاتی گردان جذب رده‌های اطلاعاتی شده و به صورت خودمختار در منطقه عمل نموده و با فرمانده صحنه قطع ارتباط می‌نمایند که مشکلاتی را در این زمینه برای فرمانده ایجاد خواهند کرد؛

(۶) تعدد فرماندهی و رده‌های اطلاعاتی در صحنه و عدم هماهنگی لازم بین آن‌ها که بعضاً منجر به درگیری بین نیروهای خودی می‌شود؛

(۷) حضور لباس شخصی‌ها و عناصر خودسر تحت عناوین مختلف.

۳- انواع عملیات اطلاعاتی در زمان بحران

با توجه به اینکه قرار است گردان و یا تیم‌های عملیاتی اطلاعاتی مقابله با تجمعات شهری را انجام دهند، پس لازم است که شناختی هم از یک مدار اطلاعاتی که بیانگر نقطه شروع یک تجمع و یا هر نوع اغتشاش و ... را برای فرمانده و سر تیم‌ها بیان می‌کند، آشنا شوند؛ زیرا در ابتدا، یعنی قبل انجام عملیات اطلاعاتی در صحنه، یک فرآیندی صورت گرفته که دانستن آن در تصمیم‌گیری، هدایت و هرگونه عمل و یا عملیاتی‌های اطلاعاتی در صحنه به ما کمک می‌کند.

امروزه یکسری اقدام‌ها صرفاً اطلاعاتی که در ابتدا به محض شناخت فعالیت‌های ضد نظام و مخالف، لازم است توسط عوامل اطلاعات صورت پذیرد و در این مرحله که هنوز نیازی به درگیری فیزیکی یا میدانی و در نهایت جلب و دستگیری نمی‌باشد، بلکه هنر اطلاعات است که با شناخت تهدیدات، اقدام‌های اطلاعاتی نماید که به شرح زیر می‌باشد:

پس از آنکه اقدام‌های فوق در ابتدا توسط اطلاعات صورت می‌پذیرد و به نوعی می‌شود گفت که این اقدام‌ها در ستاد صورت می‌پذیرد و یکسری اقدام‌های اطلاعاتی دیگر نیز توسط عوامل اطلاعات در صحنه صورت می‌گیرد که بدین شرح می‌باشد:

– ایجاد روحیه بدینی و ناامنی در بین اعضای و گروه؛

۴- شرایط انجام یک عملیات اطلاعاتی و امنیتی

(۱) در اختیار داشتن اطلاعات موردنیاز در ارتباط با آن موضوع؛

۵- نکات مهم در انجام عملیات اطلاعاتی در عملیات مقابله با اغتشاشات

لازم به ذکر است عملیات‌های امنیتی در ابعاد زیر قابل بررسی می باشد:

۶- عملیات اطلاعاتی پوشش

یکی از عملیات‌های اطلاعاتی در صحنه که به نوعی می‌شود گفت اولین عملیات اطلاعاتی در صحنه می‌باشد به عملیات پوشش در عملیات شهری اشاره نمود. تعریف: عبارت است از شکل یا حالت حفاظتی که به شخص، سازمان یا مداری داده می‌شود تا موجبات جلوگیری از کشف هویت آن‌ها را در کارهای پنهانی فراهم سازد به همه اقدام‌های ذیل می‌توان نمونه‌های از پوشش گفت:

فَرِيقَتَنِ، گول زدن، گمراه ساختن، دام گستردن، بازی دادن، منحرف ساختن، دروغ گفتن، به شک انداختن، به‌اشتباه انداختن، تمارض نمودن، سندسازی، اشکال‌تراشی، خوابیدن و ... را در برابر دشمن را پوشش می‌گویند.

۱-۶- روشن‌های فریب

۲-۶- پوشش اشخاص

(۳) ساختگی: باید ساخته شود و از نظر ظاهری، نوع کار، قیافه و... نکات پوششی رعایت شود.

(۴) عملیاتی: فقط برای یک عملیات به ویژه و انجام آن به کمک پوشش دائمی امکان پذیر می باشد.

۳-۶- منظور از پوشش

۷- عملیات اطلاعاتی شناسایی

به لحاظ اهمیت عملیات شناسایی برای کشور و ثبات حکومت، لازم است تکنیک‌های دشمن مورد شناسایی قرار گیرد.

به ضرورت شناسایی دقیق در عملیات امنیتی اطلاعاتی برای جلوگیری از به وجود آمدن هر نوع مشکلات یا حداقل کم شدن مشکلات متفرقه در صحنه عمل یا هنگام اجرای عملیات، اقدام‌های ذیل لازم است:

(۳) تسلط نیروهای عملیاتی بر موضوع با توجه به سلاح‌ها و امکانات، مکان، طرح‌ها، تکنیک‌هایی که در اختیار دارند و قادر به اجرا و استفاده از آن می‌باشند؛

(۴) شناسایی صحیح و برآورد امکانات آنان یا تخمین هر چه نزدیک‌تر به حقیقی آن.

۷-۱ انواع شناسایی از نظر زمانی و عملیات اطلاعاتی

(۳) شناسایی در سر فرصت و عملیات به طور تعجیلی؛

(۶) شناسایی و عملیات توأم و مرحله‌ای (گام به گام) یا به عبارتی بعد از هر مرحله شناسایی انجام عملیات صورت می‌پذیرد.

۷-۲ شناسایی مراکز مهم در عملیات شهری

بیمارستان، سفارتخانه کشورهای خارجی، بانک، مراکز آموزش و تربیتی، مراکز تجمع افراد عادی (سینماها، سالن‌های تئاتر، عروسی و ...)، منزل شخصیت‌ها، مراکز نظامی و انتظامی و تأسیسات حیاتی (گاز، برق و ...).

۷-۳ اقدام‌ها تکمیلی برای ارزیابی و نتیجه‌گیری نهایی از شناسایی انجام شده

(۶) اختیارات و امکانات برای اجرای مأموریت؛
(۷) شناسایی مجدد از روش‌های دیگر برای اطمینان از موارد به‌دست‌آمده در شناسایی قبلی؛

۸- عملیات اطلاعاتی عادی‌سازی و پوشش در گشت

به اقدام‌های گفته می‌شود که در راستای جلوگیری از شناسایی در گشت یا تعقیب مراقبت انجام می‌دهیم.

۸-۱- ترکیب افراد گشت اطلاعاتی و عملیاتی و خصوصیات آن‌ها

۸-۲ انواع گشت

۸-۲-۱ گشت های انتظامی:

۸-۲-۲ گشت های اطلاعاتی:

۹- عملیات اطلاعاتی بازرسی و جست و جو

(۵) در نظر گرفتن حالات روحی افراد تحت بازرسی؛

۹-۱ جست و جوی (بازرسی) محل

جست و جوی محل یعنی کاوش محل سکونت محل کار و یا هر محل دیگری که به عللی موردنظر باشد.

۲-۹- منظور

(۱) کشف اسناد و مدارک موردنظر؛
(۲) پی بردن به وجود اشیای و وسایلی که از نظر مأموریت جست وجو کننده قابل توجه باشد؛
(۳) کشف محل اختفای اشخاص موردنظر؛
(۴) کشف محل اختفای سلاح، مهمات، مواد منفجره، محرقه، سمی، شیمیایی و ...

۳-۹- انواع جست وجو (بازرسی)

۱-۳-۹- اشکار: با اطلاع شخصی که محل موردنظر را در اختیار دارد، صورت می گیرد:
(۱) با اجازه مقام های مسئول و بر طبق قانون؛
(۲) تهیه صورت جلسه از اقلام مکشوفه و امضای شاهدین؛
(۳) در زمان مناسب و بدون اضطراب و ناراحتی برای اشخاص و وسایل امنیتی لازم به کارگیری شود.

۲-۳-۹- پنهانی: توأم با ورود پنهانی بوده و بدون اطلاع شخص موردنظر:

(۱) شناسایی کامل محل جست وجو قبل از طرح ریزی؛
(۲) طرح ریزی دقیق از نظر زمان، افراد، امکانات، پوشش و ...؛
(۳) طرح ریزی و پیش بینی قبلی به منظور مقابله با کشف احتمالی ورود پنهانی و جست وجو در شخص موردنظر یا دیگران؛
(۴) به جا نگذاشتن هرگونه آشکار یا علامت یا قرینه.
۳-۳-۹- تحت پوشش: در پوشش کارمند اداره آب، برق، تلفن، گاز و یا باغبان و مستخدم.

۴-۹- روش های جست وجو

۱-۴-۹- روش حلزونی: از مرکز به خارج یا بالعکس در یک جهت موافق یا مخالف عقربه های ساعت.

۲-۴-۹- رونس ماریجی: از یک نقطه در کنار عمل مورد نظر شروع و با تغییر جهت به صورت زیگزاگ جست وجو صورت می گیرد تا به نقطه انتهای مورد جست وجو برسد.

۳-۴-۹- رونس جارو: توسط چند نفر از یک سمت اتاق و به طور موازی طرفین کارش قرار داده تا به انتهای اتاق یا سالن و... رسید تا به صورت هم زمان به پایان رسید.

۴-۴-۹- رونس پیکانی: حرکت به سمت نقاطی که مورد نظر است و احتمال مخفی نمودن وجود دارد برای عادی سازی باید به شکل مناسب صورت می پذیرد تا باعث شک و... نشود.

۵-۹- جست وجو (بازرسی) وسایل

منظور، پی بردن به وجود اسناد و مدارک، مواد منفجره و... که ممکن است مخفی شده باشد و یا ماهیت اصلی وسیله یا شیء مورد جست وجو و یا پی بردن به موارد استفاده و نحوه عمل وسیله یا شیء مورد جست وجو.

۶-۹- تقسیم بندی و نحوه جست وجوی وسایل

نکات مورد توجه در بازرسی اشیای نزد اشخاص مظنون عبارت است از:

• برای نگهداری وسایل از محل هایی استفاده شود که تغییر در ماهیت آنها داده نشود.

طریقه جست وجوی اشیای موجود در محل ها عبارت است:
- پنهانی؛
- آشکار؛
- تحت پوشش.

۹-۷- جست وجوی وسایل

۹-۷-۱- منظور:

۹-۷-۲- انواع جست وجوی وسایل:

۱۰- عملیات اطلاعاتی دستگیری

عملیاتی که در آن افراد مظنون، متهم و مجرم، برای رسیدگی به جرائم و تحقیقات آنان در اسرع وقت با حکم قضایی و رعایت موارد قانونی، شرعی، امنیتی و اخلاقی توسط نیروی اطلاعاتی و امنیتی دستگیر می شوند و هدف از دستگیری برقراری امنیت می باشد. که به نوعی امنیت یک منطقه، شهر و ... که توسط افراد مذکور اخلال وارد شده است تا به وضع عادی برگردانده شود.

مواردی که در حین عملیات دستگیری باید رعایت شود:
در انجام یک عملیات دستگیری و غافلگیری، وسایل و مواردی باید رعایت شود
که رعایت یا عدم رعایت آن مطمئناً دخیل در موضع گیری های مردم در حال و آینده
نسبت به مسئولین و مملکت و حاکمیت خواهد شد:

۱-۱۰-۱ محل دستگیری متهم

مناسب بودن محل دستگیری به لحاظ تسلط نیروهای عملیاتی سوژه و اجرای
اصل غافلگیری.

۲-۱۰-۱ انواع دستگیری ها در چهارچوب برقراری امنیت در خصوص یک متهم

انواع روش ورود برای دستگیری عبارت است از: علنی، پوششی و توأم.

۳-۱۰-۱ ملاحظات عملیات دستگیری

(۳) منطقه و محله‌ای که متمان یا اغتشاش گران باید در آنجا دستگیر شود؛
(۴) وضعیت و یا سابقه روحی و روانی افراد؛
(۵) وضعیت سنی و جسمی افراد؛
(۶) افراد عمل کننده خودی و توان و سرعت و ... بنا به سابقه قبلی.

۴-۱۰- اولین برخورد عملیاتی

(۱) اولین برخورد افراد عملیاتی بعد از ورود به منزل یا محل اغتشاش: محاصره، استقرار افراد تیم، دستگیری افراد و بازرسی در مکان مناسب؛
(۲) لازم است پس از دستگیری افراد، طی صورت جلسه یا گزارش برای اقدام‌های بعدی مثل بازجویی، تحویل یگان‌های اطلاعاتی و انتظامی و ... می‌شود تا به مکان موردنظر انتقال داده شوند.
هشدارهای لازم به اعضای یک تیم عملیات که قصد اعزام به نقطه‌ای به‌منظور دستگیری یک متهم در منزلش دارند:

امکانات لازمه در یک عملیات دستگیری عبارت است از: دستبند، چشم‌پند، نورافکن دستی، چراغ‌قوه دستی، نارنجک دودزا، ماسک ضد گاز، نردبان، بی‌سیم دستی کوچک، اسلحه کمری، نارنجک اشک‌آور، تفنگ، نارنجک جنگی، مسلسل دستی، وسایل و دارو برای فوریت‌های پزشکی و امداد اولیه و دوربین عکاسی و خیلی از وسایل دیگری که برای یک عملیات دستگیری لازم است.

- چه مقدار از آن ظاهر و علمی باشد؟
- چه مقدار هر یک از افراد به همراه داشته باشند؟
- و ...

بستگی به شرایط محل و سوژه موردنظر و احتمالات در صحنه دارد.

۶-۱۰- چگونگی تقسیم امکانات

از اینکه به هر یک از افراد اعزامی به صحنه عملیات دستگیری چه نوع و چه مقدار از امکانات را تحویل نماییم، شرایطی مطرح است که باید برآورد وضعیت حاکم و احتمالات عمل نمود:

(۱) وسیله و نوع عمل افراد در مأموریت منظور؛
(۲) درصد احتمال استفاده از وسایل و ابزار موردنظر در صحنه.

۷-۱۰- پوشش ظاهری نیروهای عملیاتی

پوشش ظاهری افراد یک تیم عملیاتی و همچنین سلاح، تجهیزات وسیله تقلیه، حتی رفتار و برخورد و مشخصات مكتوب شناسایی و امثالهم را بر اساس چه موارد تعیین نماییم:

(۱) وضعیت و جو منطقه‌ای که می‌خواهیم وارد عمل شویم؛
(۲) رده تشکیلاتی، سیاسی و شغلی افراد؛
(۳) ذهنیت مردم منطقه نسبت به نیروهای انتظامی و امنیتی؛
(۴) پوشش انتخابی تیم عملیات.

۸-۱۰- مشکلات و مواضع دستگیری‌های ۱۳۸۸ (چهره‌های شاخص و سیاسی و ...)

(۱) عدم همکاری و ترس قضات از صدور حکم قضایی جلب چهره‌های معروف به ویژه سرشناس سیاسی به دلیل تبعات و اعمال نفوذ آنان و بعضاً عدم حمایت قوه قضاییه در فرآیندهای بعدی؛

(۲) مقاومت افراد سیاسی به علت جایگاه‌های قبلی در هنگام دستگیری و جوسازی در این زمینه و تلف نمودن زمان برای بهره‌برداری سیاسی و انتقال و انعطاف و انعطاف و فیلم، عکس‌های تهیه‌شده به رسانه‌های داخلی و خارجی و سایت‌ها و ... برای بازتاب سریع در سطح بین‌المللی؛

(۳) درگیری برخی از افراد شاخص به ویژه با آوردن زنان و فرزندان به صحنه برای جلب توجه افکار عمومی و رسانه‌ای به این قضیه؛

(۴) اطلاعات و اشراف ضعیف قبل از دستگیری، که یکسری افراد در زمان مراجعه مأمورین به درب منزل آنان با عدم حضور آنان مواجه شده که به علت اشتباه خانوادگی به برخی امورات سریعاً اخبار را به مطبوعات، رسانه داخلی و خارجی جلب توجه شده و از ارائه اطلاعات و همکاری خودداری می‌نمایند.

(۵) عدم همکاری سازمان‌های امنیتی از قبل واجب و ناجا در دستگیری افراد سرشناس سیاسی به علت ترس از تبعات و جوسازی و ... آنان در آینده؛

(۶) عدم برخورد قاطع از سوی مراجع قضایی با این افراد که پس از مدتی، درنهایت با وثیقه یا قرار کفالت و آنهم سبک و ... آزاد می‌شوند که این امر باعث دلسردی مأمورین می‌شود؛

(۷) شناسایی مأمورین تیم‌های دستگیری باعث تهدید و بعضاً اقدام‌های فیزیکی نیز صورت پذیرفته است. البته در خصوص تهدید افراد برخی مواقع به قضات نیز سرایت می‌کند (تهدید و ارعاب خانواده قضات).

۱۱- عملیات اطلاعاتی انتقال (دستگیر شدگان و ...)

۱۱-۱- ملاحظات امنیتی در عملیات دستگیری

(۳) بعد از دستگیری بلافاصله مورد بازرسی بدنی کامل انجام گرفته و نسبت به انتقال آن به بازداشتنگاه موقت سریعاً اقدام شود.

(۴) کلیه اسناد و وسایل به دست آمده از متهم صورت جلسه شده و به مسئولین بازداشتنگاه تحویل نمایید.

(۵) از هرگونه ضرب و شتم و درگیری در هنگام عملیات دستگیری پرهیز شود.

(۶) از دستگیری‌های بدون ضابطه و فله‌ای جداً پرهیز شود.

(۷) هیچ‌یک از عناصر اطلاعات به‌تهایی اقدام به دستگیری ننمایند.

(۸) بلافاصله بعد از دستگیری متهم را از صحنه دور نموده و در هنگام انتقال حتماً از چشم‌بند، دستبند و شصت بند استفاده نمایید.

(۹) از وسایل خودرویی مطمئن برای انتقال استفاده شود و در هنگام انتقال حتماً تیم‌های پشتیبان خودروهای حمل متهمین را تأمین نمایند.

(۱۰) از برقراری تماس متهمین با سایر دستگیرشدگان قبل از بازجویی جلوگیری شود.

۲-۱۱- نکات حائز اهمیت در مورد وضعیت فردی افراد دستگیرشده

(۴) گذراندن دوره‌های تخصصی نظامی یا رزمی و ... .

۳-۱۱- عکس العمل اولیه دستگیرشدگان در مقابل مأمورین

۴-۱۱- انواع بستن متهم یا دستگیرشدگان

برای انتقال مجرم یا متهم چنانچه احتیاج باشد که آنها را بیندیم، بهترین وسیله برای بستن دست به پا دستبند است، چند نوع بستن با آن وجود دارد:

۱-۱۱-۴- بستن دست از پشت: دستبند را به هیچ وجه از جلو به دست نمی زنیم. اول هر دو دست متهم را به پشت برده و بعد دستبند را بر دست او می زنیم.

۲-۱۱-۴- بستن قیونی: از آنجایی که هر لحظه امکان دارد متهم ضربه بزند، طریقه بستن ابتدا دست راست طرف از پشت (از گردن) دستبند زده و دست طرف را بالا کشیده و دستبند پایین می آید و دست چپ را از پشت کمر از پایین به بالا آورده و طرف دیگر دستبند را می زنیم.

۳-۱۱-۴- بستن به درخت یا میله مطمئن و ...: این نوع بستن برای انتقال متهم به جاهای دور و در بین راه وقتی که از اتومبیل پیاده شده ایم به درختی که در آن محل است متهم را از کمر به درخت تکیه داده و از پشت دستش را به دور درخت آورده و دستبند می زنیم و اگر درخت نبود به میله مطمئن و محکم می زنیم.

اگر دستبند به همراه نبود می توانیم از بند کفش استفاده کنیم و روش های مختلفی وجود دارد.

۵-۱۱- طریقه انتقال متهمان یا دستگیرشدگان

به سه طریق می توان مجرم را انتقال داد: حمل مجرم با خودرو، حمل مجرم با موتورسیکلت و پیاده.

۱-۱۱-۵- نحوه انتقال دستگیرشدگان با خودرو: مجرم یا متهم را به هیچ وجه در کنار درب قرار نمی دهیم و یا متهم را راننده نمی کنیم و همیشه او را در وسط قرار می دهیم. اگر افراد مأمور سه نفر بودند سرنشین عقب، پشت راننده قرار می گیرد و متهم را در کنار خودشان نشانده و سر متهم را به زیر برده (متهمی که خطرناک است). اگر دو نفر بودند سر اکیپ در عقب، پشت راننده نشسته و متهم را در کنار خود حمل می کنند.

اگر در مواقعی که متهمین چند نفر بودند یک واحد چند نفر را حمل نمی‌کند، بلکه با تماس از واحدهای دیگر کمک می‌گیریم. برای حمل مجرم کوتاه‌ترین و خلوت‌ترین راه را انتخاب می‌کنیم.

۲-۵-۱۱- حمل مجرم با موتورسیکلت: این عمل در مواقعی که دو موتور و هر موتور با دو سرنشین است می‌توانیم متهم را در وسط خود قرار داده و موتور بعدی نیز اسکورت می‌کند.

۳-۵-۱۱- پیاده: در مواقعی است که نه خودرو و نه موتورسیکلت موجود نیست و ما باید متهم را پیاده حمل نماییم و باید در مسیرهای خلوت اسلحه در کمر و دست بر روی اسلحه باشد و حدود دو متر از نفر فاصله بگیریم و قدم‌ها نیز هماهنگ است و اگر متهم در بعضی مواقع تند و بعضی مواقع کند رفت به او تذکر می‌دهیم.

در حمل متهم باید دو نفر یا بیشتر باشیم تا تأمین داشته باشیم و اگر سه نفر بودیم یک نفر نیز از جلو تأمین می‌نماید و یک نفر از عقب و یک نفر دیگر متهم را حمل می‌نماید و اگر در بین راه به پیچ رسیدیم، سریع خودمان را به متهم می‌رسانیم و فاصله را کم می‌نماییم تا فرار ننماید.

در مواقعی که متهم را می‌خواهیم از شهری به شهر دیگر انتقال دهیم، برای رفع احتیاجات متهم ابتدا داخل توالت را یک دفعه حتماً چک می‌کنیم تا راه فراری برای متهم نباشد و بعد از رفتن متهم به داخل درب را نمی‌گذاریم ببندد، بلکه پاشنه را در کنار درب گذاشته تا درب را از پشت برای فرار یا خودکشی نبندد.

۶-۱۱- مواردی که باید در حمل متهم مدنظر قرار داد:

۱۲- عملیات اطلاعاتی تعقیب و مراقبت

۱۲-۱- تعقیب و مراقبت

تعقیب و مراقبت به منظور کنترل و کشف فعالیتهای پنهانی افراد که در صحنه اقدامهای مخل امنیت و... انجام دادهاند و بنا به دلایلی جلب نشده و لازم است آنها مورد تعقیب و مراقبت قرار گیرند در این شیوه عینی ترین و دقیق ترین اطلاعات جمع آوری می شود.

در این روش همه تحرکات، فعالیتها و... سوژهها توسط عناصر تیم مشاهده می شوند.

هرچند برای تعقیب و مراقبت در فضای باز، حکم قضایی لازم نیست و دارای فرم ویژهای است که پس از ثبت اطلاعات توسط سر تیم تأیید می شود که در این فرم مشخصات ظاهری و حقیقی و شغل و آدرس و همه اطلاعات مربوط به ارتباطات و... ثبت می شود.

برخی موارد شاید لازم باشد این عملیات مراقبت به صورت ثابت صورت پذیرد که تحقیقات پیرامون اماکن مورد تردد در حین عملیات (ت.م) صورت می پذیرد و سپس گزارش آن به مراجع ذی ربط منعکس می شود.

در تعقیب و مراقبت به این سه اصل زیر لازم است توجه ویژهای بشود:

۲-۱۲- هدف از تعقیب

(۴) شناسایی اقلام‌های سوژه اعم از خودرو و ...؛

• ابزار و البسه شخصی و پوشش اعم از خودرویی و ...؛

۳-۱۲- روش‌های تعقیب

۱۳- مشکلات و موانع در انتقال دستگیرندگان (۱۳۸۸)

۱۴- پیشنهادها برای رفع مشکلات و محدودیت‌ها

(۳) برگزاری کارگاههای آموزشی و تمرین پاسگاه فرماندهی به منظور ایجاد سازوکار مناسب برای برقراری ارتباطات و تعاملات در صحنه عملیات فی مابین یگانهای عمل کننده و ردههای اطلاعاتی و...

(۴) تکمیل سقف عناصر اطلاعاتی گردانها و عدم جابه جایی عناصر اطلاعاتی در گردانها؛

(۵) تأمین تجهیزات و امکانات ارتباطی و فنی مورد نیاز؛

(۶) ضابطه مند نمودن حضور گردانها در صحنههای اغتشاش و عدم جابه جاییهای مکرر مناطق عملیاتی گردانها؛

(۷) شناسایی نقاط بحرانی و آلوده در سطح حوزه مسئولیتی هر یک از گردانها در وضعیت عادی توسط خود یگان با نظارت مستقیم فرماندهی؛

(۸) تهیه و ابلاغ دستورالعملهای اطلاعاتی لازم در خصوص وظایف، نحوه و چگونگی اجرای مأموریت.

فصل سیزدهم

روش‌های کاهش آسیب‌پذیری
نیروها (سطح تاکتیکی) در عملیات
مقابله با اغتشاشات شهری

A photograph showing a group of people in a street scene, possibly during a protest or riot. A motorcycle is on fire in the foreground, and several individuals are running or throwing objects.

۱- کلیات

۱-۱- هدف

تبیین دلایل آسیب پذیری نیروهای یگانهای امنیتی در عملیات مقابله با اغتشاشات شهری و راهکارهای ممانعت و یا کاهش آن.

۱-۲- منظور

آشنایی فرماندهان یگانهای امنیتی و مدیران بحرانهای امنیتی با دلایل آسیب پذیری نیروها در عملیات مقابله با اغتشاشات شهری و راهکارهای ممانعت و یا کاهش آن.

شهری تبیین گردیده، پس با احصاء دلایل و مواردی که در هر مرحله از این فرآیند، موجب آسیب پذیری نیروها می شود، راه کارهای برای کاهش آسیب پذیری نیروها در هر مرحله و بعضاً با ارائه مثالهای عینی صحنه های عملیاتی فلشهی عینی سال ۱۳۸۸ ارائه می شود.

۶-۱- گسترهی تحقیق

آسیب پذیری های عملیات مقابله با اغتشاشات شهری در سطوح مختلف تاکتیکی، عملیاتی و راهبردی قابلیت طرح، مطالعه و پژوهش دارد. با توجه به اینکه، پیشینهی مطالعاتی برای این حوزه وجود نداشته است و عملاً برای اینکه در این فاز گسترهی مطالعه قابلیت اجرایی داشته باشد، صرفاً آسیب پذیری نیروهای یگان های امنیتی و گردان های امام علی (ع) در عملیات مقابله با اغتشاشات شهری با رویکردی صرفاً تاکتیکی و کف خیابانی مدنظر قرار گرفته است.

۷-۱- روش تحقیق

با توجه به نبود پیشینهی تحقیق، مطالعه حاضر مبتنی بر مصاحبه، اخذ و مستندسازی تجارب فرماندهان نیروهای یگان های امنیتی و گردان های امام علی (ع)، مسئولین اطلاعات و عملیات تیپ ها، سپاه ها و نواحی عمل کننده در اغتشاشات ۱۳۸۸، با رویکرد فرآیند محور انجام گردیده و در نهایت گزارش های مطالعاتی در جلسات متعدد در کارگروه علمی تبدیل دانش ضمنی به دانش تصریحی طرح و پس از اخذ نظرات اساتید راهنما و ...، تکمیل گردیده است.

۸-۱- سؤال های مطالعه

(۱) به نظر شما فرآیند وارد عمل شدن و اجرای مأموریت گردان در عملیات مقابله با اغتشاشات شهری شامل چه مراحلی است؟

(۲) به نظر شما علل و زمینه‌های آسیب‌پذیری نیروهای گردان در عملیات مقابله با اغتشاشات شهری کدامند؟

(۳) به نظر شما راه‌کارهای مقابله و یا کاهش آسیب‌پذیری نیروهای گردان در عملیات مقابله با اغتشاشات شهری کدامند؟

۹-۱- آسیب‌پذیری نیروهای گردان در عملیات مقابله با اغتشاشات شهری
تبعات منفی فیزیکی، روحی، روانی، سازمانی، حقوقی و... ناشی از حضور و
اجرای وظایف مأموریتی توسط نیروهای یگان‌های امنیتی و گردان‌های امام علی (ع) در
عملیات مقابله با اغتشاشات شهری که موجب گرفتاری‌های اداری بعد از عملیات، افول
روحیه، سرخوردگی و کاهش انگیزه و درنهایت کاهش کارآیی رزمی نیروها می‌شود.

۲- فرآیند وارد عمل شدن گردان در عملیات مقابله با اغتشاشات شهری

۱-۲- دریافت صحیح مأموریت و خط حد سرزمینی
اولین مرحله برای موضوعیت یافتن عملیات، دریافت صحیح مأموریت از مجرای
سلسله مراتب فرماندهی که در سطح گردان ممکن است کتبی یا شفاهی باشد. بدیهی
است که مأموریت در قالب خط حد سرزمینی تعریف می‌شود. بنابراین، غالباً دریافت
مأموریت همراه با تعیین خط حد سرزمینی است. علاوه بر این، اشتراک محدوده‌ی
سرزمینی غیرقابل قبول بوده؛ اما هم‌جواری پذیرفتنی و معنادار خواهد بود.

۲-۲- کسب و استمرار اشراف اطلاعاتی

پس از دریافت مأموریت و حوزه‌ی سرزمینی، باید نسبت به کسب اشراف
اطلاعاتی بر آن در قالب مثلث صحنه «رهبران، جمعیت و جغرافیا» اقدام نموده و باکار
مداوم اطلاعاتی و رصد دقیق این اشراف را استمرار بخشید.

۳-۲- توجیه فرماندهان و کارکنان تحت امر

در این مرحله باید فرماندهان گروهانها، دسته‌ها و سایر عناصر مؤثر گردان نسبت به مأموریت و جغرافیای بحران ازجمله اماکن قابل حفاظت، معاصر وصولی، نقاط سرکوب، بافت اجتماعی و... صحنه عملیاتی به وسیله‌ی کالک، نقشه‌ی وضعیت، عکس، فیلم و... و در نهایت با حضور در صحنه، توجیه شوند.

۴-۲- انجام هماهنگی‌های مقدماتی

در این مرحله، هماهنگی با فرماندهان و یگان‌هایی که احیاناً قبل از ما در آن محدوده عمل می‌کنند و اخذ آخرین وضعیت صحنه، یگان‌هایی که با ما هم‌جواری در خط حد دارند، سازمان‌های کشوری عضو کمیته‌ی فنی و... مدنظر می‌باشد.

۵-۲- پیش‌بینی پشتیبانی‌های عملیاتی گردان

منظور پشتیبانی‌های تاکتیکی گردان برای اداره‌ی بهتر صحنه‌ی عملیات می‌باشد مانند تجهیزات تخصصی، تسلیحات و مهمات ویژه، ترابری، تغذیه و...

۶-۲- سازمان‌دهی عملیاتی نیروی انسانی گردان

با توجه به اینکه در صحنه‌های عملیات مقابله با اغتشاشات، ممکن است دشمن، حریف، اغتشاش‌گران و... از مردم همان محدوده‌ی سرزمینی و ای‌بسا از آشنایان، افراد فامیل و... نیروهای مقابله‌کننده با اغتشاشات باشند، علاوه بر این، متغیر بودن صحنه و کمبود زمان نیز آسیب‌پذیری نیروها را در مقابل کوچک‌ترین خطای انسانی بالا می‌برد، از این رو باید سازمان‌دهی نیروی انسانی به شکلی باشد که حتی الامکان افراد فاقد انگیزه، معذور، مردد، ترسو، بی‌نظم و بی‌انضباط، در سازمان عملیات و در پست‌های کلیدی قرار نگیرند.

۲-۷- مستندسازی عملکرد و عملیات گردان

این موضوع دارای اهمیت و اولویت ذاتی بوده و لزوماً باید اقدام‌های گردان از زمان دریافت مأموریت تا پایان آن به صورت مکتوب، فیلم، عکس و... برای تبدیل به دانش و... مستندسازی شود.

۲-۸- پیش‌بینی، اعزام و استقرار تأمین

تأمین برای کاهش آسیب‌پذیری‌ها، جلوگیری از غافلگیری، تقویت و پوشش نقاط ضعف احتمالی و... ضرورت داشته و غالباً با استعداد حداقل یک گروهان قابلیت اقدام دارد. بنابراین، با توجه به متغیر بودن صحنه‌ها، آسیب‌پذیری نیروها در صحنه، مسیرهای حرکت و انتقال، تخلیه مجموعین، تخلیه و انتقال بازداشتی‌ها و... بسیار زیاد می‌باشد. بر این اساس، پیش‌بینی نیروی تأمین مسلح به صورت محدود و کترل‌شده برای حفاظت از جان نیروها در این گونه موارد اهمیت ذاتی دارد.

۲-۹- اشغال پیش‌دستانه‌ی مواضع

در صحنه‌های مقابله با اغتشاشات شهری به ویژه در وضعیت استمرار و فرسایشی شدن اغتشاشات، اشغال پیش‌دستانه‌ی مواضع عملاً موجب کسب و حفظ ابتکار عمل توسط نیروهای مقابله‌کننده با اغتشاشات گردیده، دوام زمانی اغتشاشات را کاهش داده و گستره‌ی آن را محدود خواهد نمود.

۲-۱۰- قرق منطقه‌ی عملیات

محدود کردن صحنه‌ی عملیات و درگیری با استقرار پست‌های ایست و بازرسی، تغییر مسیر خودروهای عبوری، بستن مبادی ورودی جمعیت، تعطیلی ایستگاه‌های مترو، تغییر مسیر اتوبوس‌های شهری، بستن ورودی‌های صحنه با موانع و... برای ممانعت از ورود و افزایش جمعیت، ممانعت از ترکیب جمعیت اغتشاش گر با مردم عادی و رهگذران به منظور کترل بهینه‌ی صحنه‌ی عملیات.

۱۱-۲- حرکت دادن جمعیت و جلوگیری از رسوب ان

با توجه به استعداد و توان محدود گردان، تفکیک و تمیز اغتشاش گران از مردم عادی و رهگذران و جلوگیری از رسوب جمعیت در قالب تماشاگر و... کمک شبانی به کنترل صحنه نموده و از گسترش آن جلوگیری خواهد کرد.

۱۲-۲- استقرار در نقاط سرکوب صحنه

با توجه به متغیر بودن صحنه‌ها و استقرار احتمالی عوامل اغتشاش گر در نقاط مشرف به صحنه به منظور انجام اقدام‌های ایذایی «پرتاب اشیا و مواد آتش‌زا» و بعضاً مسلحانه توسط اغتشاش گران علیه نیروهای مقابله‌کننده با اغتشاشات و نیز فیلم‌برداری و... از صحنه‌های درگیری، فرمانده گردان در صحنه باید نسبت به استقرار نیرو در نقاط سرکوب، ساختمان‌های بلند و... مشرف بر صحنه‌های عملیاتی در راستای تأمین نیروها و نیز انجام اقدام‌های ویژه «مستندسازی صحنه، شناسایی رهبران، به کارگیری ابزار ویژه و...» اقدام نماید.

۱۳-۲- رصد و مدیریت رهبران و لیدرهای اغتشاش گران

به منظور تغییر شعارها، تغییر مسیر حرکت جمعیت و در نهایت جایه جایی در اهداف اغتشاش گران و... با رصد دقیق و مدیریت مناسب لیدرها و رهبران اغتشاش گران در قالب اقدام‌ها اطلاعاتی و بعضاً عملیات روانی امکان‌پذیر خواهد بود.

۱۴-۲- کانالیزه کردن حرکت اغتشاش گران

برای دور ساختن اغتشاش گران از اماکن قابل حفاظت و آسیب‌پذیر و نیز ممانعت از الحاق آن‌ها با اغتشاش گران سایر کانون‌های بحرانی مدنظر می‌باشد.

۱۵-۲- نمایش قدرت

در راستای مرعوب نمودن اغتشاش گران، جداسازی آن‌ها از افراد تماشاگر و رهگذر و افزایش بازدارندگی اقدام‌های خودی، نمایش قدرت در قالب استقرار با ابهت و مقدارانه،

تغییر ارایشات در صحنه، ضربات، پای هماهنگ و کوپن بیانو بر سر، مانور و راهی موتورسواران، برخورد با خودروهای طرفداران اغتشاش گران با کندن پلاک، علامت گذاری و...، برخورد با مغازه‌ها، مازل و اماکن پشتیبان اغتشاش گران قابلیت اقدام دارد.

۱۶-۲- قطع شبکه‌های ارتباطی و اجتماعی اغتشاش گران

در راستای ایجاد اختلال در سامانه‌ی فرماندهی و رهبری اغتشاش گران، قطع مجاری ارتباطی و نیز اختلال در روند شبکه‌های اجتماعی آن‌ها حائز اهمیت بوده که از طریق قطع خطوط تلفن همراه، پیامک، تلفن‌های شهری، خطوط اینترنت، اختلال در شبکه‌های ماهواره‌ای و... قابلیت اقدام دارد که انجام این امور معمولاً علی‌رغم اثرگذاری بر روند اداره‌ی صحنه توسط گردان، در حوزه‌ی اختیارات و اقدام‌های گردان نمی‌باشد.

۱۷-۲- اجرای تاکتیک‌های عملیاتی

دستگیری هدفمند رهبران و لیدرها، علامت گذاری اغتشاش گران با ابزار رنگ‌پاش، کیش دادن و متفرق نمودن اغتشاش گران با به‌کارگیری ابزار ناتوان‌کننده مانند گازهای اشک‌آور، خودروهای آب‌پاش و...، برخورد قهرآمیز در قالب تاکتیک سد و نفوذ، دستگیری گسترده‌ی اغتشاش گران با بستن مبادی ورودی و خروجی و محاصره آن‌ها.

۱۸-۲- تخلیه‌ی دستگیرشدگان

با خودروهای از قبل پیش‌بینی شده و به مکان‌های مشخص و موقت با رعایت ملاحظات ایمنی و امنیتی مانند پیش‌بینی تأمین مناسب و...

۱۹-۲- تعویض نیرو در صحنه

بر اساس تجارب سنوات گذشته، این مقوله در عملیات مقابله با اغتشاشات شهری برای گردان‌های بسیجی محور، در قالب خروج گردان از یک صحنه و وارد عمل شدن در محدوده‌ای دیگر و صحنه‌ای مهم‌تر و مناسب‌تر عینیت می‌یابد.

۲-۲-۲- تخلیه صحنه عملیاتی و تحويل ان

پس از اتمام عملیات و عادی‌سازی، صحنه با تنظیم صورت جلسه تحويل عوامل ناجا می‌شود. نکته‌ی حائز اهمیت آن است که، تحويل صحنه و عزیمت به مقر به معنای اتمام مأموریت و فعالیت نبوده و عملاً سایر وظایف مرتبط گردان مانند تنظیم گزارش‌های عملیاتی، نوبه‌ای و... در راستای مستندسازی اقدام‌های گردان و... استمرار می‌یابد.

۳- زمینه‌های اسیب‌پذیری نیروهای گردان در عملیات مقابله با اغتشاشات شهری بر اساس فرایند وارد عمل شدن و اقدام‌های گردان و راه‌کارهای پیشنهادی برای رفع ان

۱- زمینه‌های اسیب‌پذیری در مرحله‌ی دریافت مأموریت و خط حد سرزمینی

اولین مرحله برای موضوعیت یافتن عملیات، دریافت صحیح مأموریت از مجرای سلسله‌مراتب فرماندهی است که در سطح گردان ممکن است کتبی یا شفاهی باشد. بدیهی است که مأموریت در قالب خط حد سرزمینی تعریف می‌شود. بنابراین، غالباً دریافت مأموریت همراه با تعیین خط حد سرزمینی است. علاوه بر این، اشتراک محدوده‌ی سرزمینی غیرقابل قبول بوده؛ اما هم‌جواری پذیرفتنی و معنادار می‌باشد.

۱-۱- زمینه‌های اسیب‌پذیری:

(۱) وجود اشکال و عدم دریافت صحیح اجزای مأموریت توسط فرمانده گردان و فرماندهان گروهان، دسته‌ها، گروه‌ها و نیروهای گردان. غالباً ابهام در دریافت مأموریت و توجیه کامل نشدن به نیات و اهداف رده‌ی واگذارکننده مأموریت و کب نکردن اشراف به اجزای مأموریت واگذاری، مرحله‌ی برنامه‌ریزی و اجرای مأموریت را با اشکالات متعددی مواجه می‌سازد که به دلیل متغیر بودن صحنه‌های عملیاتی و کمبود شدید زمان در صحنه‌ی عملیات، این اشکالات موجب بالا رفتن ضریب آسیب‌پذیری نیروهای گردان می‌شود. عموماً عدم دریافت صحیح مأموریت به دلایلی همچون:

ضعف در آموزش، کمبود تجارب قبلی فرمانده گردان و... و نیز آشنا نبودن آنها با جغرافیا، پیشینه و شرایط صحنه‌های عملیاتی و... است.

(۲) عدم تعیین و دریافت خط حد مشخص عملیاتی برای گردان و... که این عامل اغلب در صحنه‌های عملیاتی موجب اجرای عملیات توسط گردان در جغرافیای نامشخص و نامربوط و به‌تبع آن غافلگیری نیروهای گردان، بعضاً محاصره‌ی آنها توسط اغتشاش‌گران، تحمل تلفات و خسارات سنگین، عدم امکان پشتیبانی عملیاتی از گردان، عدم اعزام به موقع یگان کمکی و... می‌شود.

(۳) عدم تبعیت از خطوط حد و اگذاری و اسرار نیروهای گردان به انجام عملیات در محدوده‌ی مهم‌تر و حساس‌تر غیر مرتبط به‌دلیل روحیات خاص آنها که عموماً این مشکل شامل حال گردان‌هایی می‌شود که از نیروهای بسیجی غیر موظفی استفاده می‌کنند.

۳-۱-۳- نمونه‌ی صحنه‌های عملیاتی:

(۱) حضور عوامل و موتورسوار نواحی شهرری و اسلامشهر در مأموریت چهارشنبه‌ی آخر سال در خارج از خط حد سرزمینی و اگذاری و در فلکه‌ی اول تهران‌پارس که به‌دلیل عدم اشراف اطلاعاتی و عملیاتی لازم و نیز عدم پیش‌بینی و عدم امکان پشتیبانی لازم، موجب آسیب‌پذیری نیروهای مزبور (مجروحیت، مصدومیت، آسیب به موتورها) و... آنها گردید.

(۲) تداخل محدوده‌ی عملیات با سایر یگان‌ها و گردان‌های عمل کننده به‌ویژه بسیج و ناجا، که این مقوله غالباً موجب درگیری بین عوامل بسیج و ناجا در صحنه‌ی عملیات و بعضاً در انظار عمومی می‌شود که اغتشاش‌گران و فتنه‌گران با رسانه‌ای نمودن تصاویر و مستندات آن تبلیغات منفی سنگی بر روی آن انجام می‌دهند. علاوه بر این، نفس چنین مشکلاتی علاوه بر افزایش آسیب‌پذیری نیروها، موجب کشمکش، چالش‌های سازمانی متعدد، سرخوردگی، تضعیف انگیزه و روحیه‌ی نیروها و منفعل شدن آنها می‌شود.

• حضور عوامل بسیج و درگیری آنها با عوامل ناجا در چهارراه حضرت ولی عصر(عج) در اغتشاشات ۱۳۸۸ در مقابل چشم اغتشاش گران، که تأثیر بسیار منفی بر طرفین داشت.

• حضور عوامل بسیج و درگیری آنها با عوامل ناجا پایین میدان ولی عصر(عج) و بالاتر از چهارراه حضرت ولی عصر(عج) در خرداد ۱۳۹۰ به بهانه ممانعت ناجا از عبور موتورسوار بسیج از خط ویژه، در مقابل چشم اغتشاش گران، که تأثیر بسیار منفی داشت.

• عواقب قانونی ناشی از عدم توجیه نیروها به مأموریت و خط حد سرزمینی، در کوی سبحان، که موجب گرفتاری برخی نیروها گردید.

۳-۱-۳- روش‌های کاهش آسیب‌پذیری نیروها:

(۸) انجام هماهنگی‌های حضوری و... با فرماندهان یگان‌های هم خط حد (ناجا و بسیج) و یگان‌های هم جوار در صحنه‌های عملیاتی از جمله رزم، بسیج، ناجا، واجا و...؛

(۹) توجیه و انجام هماهنگی‌های لازم و برقراری ارتباط مؤثر بین فرمانده گردان در صحنه با عوامل و سازمان‌های عضو کمیته فنی دخیل در مدیریت بحران‌های شهری (مانند شرکت‌های آبفا، گاز، مترو، اتوبوس‌رانی، تاکسیرانی، فاوا و...).

۳-۳- زمینه‌های آسیب‌پذیری در مرحله‌ی کسب و استمرار اشراف اطلاعاتی

پس از دریافت مأموریت و حوزه‌ی سرزمینی، باید نسبت به کسب اشراف اطلاعاتی بر آن در قالب مثلث صحنه «جغرافیا، جمعیت و رهبران» اقدام نموده و باکار مداوم اطلاعاتی و رصد دقیق این اشراف را استمرار بخشید.

۳-۳- زمینه‌های آسیب‌پذیری:

(۱) عدم آشنایی فرماندهان گردان، گروهان‌ها، دسته‌ها و به‌ویژه نیروهای عمل کننده با جغرافیای شهری به‌ویژه جغرافیای صحنه‌ی درگیری گردان که عملاً پیامدهایی همچون غافلگیری نیروها، گم‌شدن نیروها، با تأخیر رسیدن نیروها به صحنه، از دست دادن ابتکار عمل، تحمل تلفات، صدمات و خسارت‌های متعدد انسانی، خودرویی و تجهیزاتی، عدم امکان بهره‌گیری از منابع محیطی در دسترس در راستای پشتیبانی عملیاتی گردان، عدم حصول اشراف بر نقاط مسلط صحنه، عدم تأمین امکان حیاتی، حساس، مهم و قابل حفاظت در صحنه، عدم امکان اتخاذ آرایشات و تاکتیک‌های عملیاتی مناسب، عدم امکان قرق کامل و مناسب محدوده‌ی درگیری، عدم امکان اجرای عملیات پیش‌دستانه و... را به‌دنبال دارد.

(۲) عدم آشنایی فرماندهان گردان، گروهان‌ها، دسته‌ها و به‌ویژه نیروهای عمل کننده با جمعیت اغتشاش‌گر عملاً پیامدهایی همچون عدم اشراف بر توانمندی‌های عملیاتی اغتشاش‌گران و تجهیزات و امکانات و ارتباطات و توان بسیج کنندگی و میل به مبارزه آن‌ها و در نتیجه عدم امکان انتخاب دقیق راهبرد (استراتژی) برخوردی لازم و اتخاذ آرایشات و تاکتیک‌های عملیاتی مناسب، از دست دادن ابتکار عمل، عدم توجه جدی بر

نقاط مسلط صحنه، عدم توجه به تأمین اماکن حیاتی، حساس، مهم و قابل حفاظت در صحنه، عدم توجه به فرق کامل و مناسب محدوده‌ی درگیری، عدم اجرای عملیات پیش‌دستانه و در نهایت مرعوب شدن نیروهای گردان و کاهش موفقیت گردان، تحمل تلفات، صدمات و خسارت‌های متعدد انسانی، خودرویی و تجهیزاتی و... را به دنبال دارد.

(۳) عدم آشنایی فرماندهان گردان، گروهان‌ها، دسته‌ها و به‌ویژه نیروهای عمل کننده با رهبران جمعیت اغتشاش گر عملاً پیامدهایی همچون عدم اشراف بر رهبری عملیاتی اغتشاش گران، عدم آگاهی بر اهداف عملیاتی و سیاسی آن‌ها، عدم امکان دستگیری هدفمند و تن دادن به دستگیری فله‌ای، عدم امکان کسب ابتکار عمل برای مدیریت صحنه و در نتیجه کاهش موفقیت گردان، تحمل تلفات، صدمات و خسارت‌های متعدد انسانی، خودرویی و تجهیزاتی و... را به دنبال دارد.

۳-۲-۳- نمونه‌ی صحنه‌های عملیاتی:

۳-۲-۲. روش‌های کاهش اسباب پذیری بیروها: به تحقیق کسب و استمرار اشراف اصلاحاتی در سه مقوله‌ی جغرافیایی درگیری، جمعیت اغتشاش‌گر و لیدرهای میدانی اغتشاش‌گران و اتخاذ تاکتیک‌های عملیاتی هوشمندانه، به موقع و مناسب، تنها راه کاهش اسباب پذیری‌های بر شماری شده می‌باشد.

۳-۳. زمینه‌های اسباب پذیری در مرحله‌ی توجیه فرماندهان و کارکنان تحت امر در این مرحله باید فرماندهان گروهان‌ها، دسته‌ها و سایر عناصر مؤثر گردان نسبت به مأموریت و جغرافیای بحران ازجمله اماکن قابل حفاظت، معاصر وصولی، نقاط سرکوب، بافت اجتماعی و... صحنه‌ی عملیاتی به وسیله‌ی کالک، نقشه‌ی وضعیت، عکس، فیلم و... و در نهایت با حضور در صحنه، توجیه گردند.

۳-۳-۱. زمینه‌های اسباب پذیری: عدم آشنایی فرماندهان گردان، گروهان‌ها، دسته‌ها و به ویژه نیروهای عمل کننده با مأموریت و جغرافیای شهری به ویژه جغرافیای صحنه‌ی درگیری گردان به ویژه معاصر وصولی، آخرین تغییرات ظاهری و فیزیکی صحنه، وضعیت و اهداف اغتشاش‌گران، شناخت رهبران صحنه‌ای اغتشاش‌گران، پیامدهایی همچون غافلگیری نیروها، گم شدن نیروها، با تأخیر رسیدن نیروها به صحنه، از دست دادن ابتكار عمل، تحمل تلفات، صدمات و خسارت‌های متعدد انسانی، خودرویی و تجهیزاتی، عدم امکان بهره‌گیری از منابع محیطی در دسترس در راستای پشتیبانی عملیاتی گردان، عدم حصول اشراف بر نقاط مسلط صحنه، عدم تأمین اماکن حیاتی، حساس، مهم و قابل حفاظت در صحنه، عدم امکان اتخاذ آرایشات و تاکتیک‌های عملیاتی مناسب، عدم امکان قرق کامل و مناسب محدوده‌ی درگیری، عدم امکان اجرای عملیات پیش‌دستانه و... را به دنبال دارد.

۳-۳-۲. نمونه‌ی صحنه‌های عملیاتی: نمونه‌های مذکور برای بند (۲-۲-۳) جملگی ناظر به مهم نیز می‌باشند.

۳-۳-۳. روش‌های کاهش اسباب پذیری نیروها: توجیه مداوم، مستمر و دقیق فرماندهان گروهان‌ها، دسته‌ها و سایر عناصر مؤثر گردان نسبت به مأموریت، جغرافیای بحران،

تغییرات صحنه و... در راستای اتخاذ آرایشات عملیاتی متناسب و تاکتیک‌های عملیاتی هوشمندانه و به موقع و مناسب، تنها راه کاهش آسیب‌پذیری‌های بر شماری شده می‌باشد.

۴-۳- زمینه‌های آسیب‌پذیری در مرحله انجام هماهنگی‌های مقدماتی

۴-۳-۱- زمینه‌های آسیب‌پذیری: عدم انجام هماهنگی‌های لازم با فرماندهان و

یگان‌هایی که احیاناً قبل از ما در آن محدوده عمل می‌کنند و اخذ آخرین وضعیت صحنه، یگان‌هایی که با ما هم‌جواری در خط حد دارند، سازمان‌های کشوری عضو کمیته فنی و... عملاً موجب عدم امکان پشتیبانی متقابل، تداخل در وظایف، سوء استفاده اغتشاش‌گران، ایجاد تنش و درگیری‌های متعدد بین رده‌های مقابله‌کننده، کاهش توان نیروهای خودی و عدم امکان بهره‌گیری از توان سازمان‌های عضو کمیته فنی در راستای اجرای مأموریت محوله می‌شود. ای بسا این نیز به نوبه‌ی خود آثار عمیقی بر نتیجه‌ی عملیات گردان و نیز نیروها دارد.

۴-۳-۲- نمونه‌ی صحنه‌های عملیاتی:

(۱) عدم هماهنگی با نماینده‌ی کمیته فنی و... در فتنه‌ی عمیق سال ۱۳۸۸، موجب اعزام مجروح بسیجی به بیمارستان طرفداران موج فتنه‌ی سبز می‌شود که در نهایت با اعلام از سوی عوامل فتنه مستقر در بیمارستان و اعزام تیم عملیاتی آن‌ها، آمبولانس در مقابل درب و ورودی بیمارستان متوقف و آشوبگران حاضر فتنه با شکستن درب آن، بسیجی مجروح را به بدترین شکل ممکن شکنجه می‌نمایند.

(۲) نبود هماهنگی در بین گردان‌ها و رده‌های عمل کننده در مقابل هتل لاله در فتنه‌ی عمیق سال ۱۳۸۸، موجب اعزام، درگیری بین عوامل بسیج، واجا و... در مقابل عوامل ناجا، انظار عمومی و اغتشاش‌گران و... گردید.

۳-۸-۱- زمینه‌های اسباب‌پذیری در صورت عدم تأمین:

(۱) عدم پیش‌بینی تأمین مسلح در راستای حفاظت نیروهای عمل کننده در صحنه برای مقابله با اقدام‌های مسلحانه و مخل امنیت تیم‌های عملیاتی اغتشاش‌گران، مانند میدان سعادت‌آباد در فتنه عمیق سال ۱۳۸۸؛

(۲) عدم پیش‌بینی یکان (گردان، گروهان و...) تأمین مناسب برای پشتیبانی عملیاتی از مراحل عملیات میدانی نیروها مانند مقابل معاونت راهنمایی ناجا در روز عاشورای ۱۳۸۸؛

(۳) عدم پیش‌بینی تأمین مناسب برای پشتیبانی عملیاتی و تأمین نقاط مشرف بر صحنه‌ی عملیات مانند فلکه‌ی اول تهران‌پارس در مأموریت چهارشنبه‌ی آخر سال؛

(۴) عدم پیش‌بینی نیروی تأمین مناسب برای برقراری تأمین ستون موتوری و ممانعت از غافلگیری نیروهای خودی مانند مأموریت تیپ احتیاط دانشگاه در قیطریه؛

(۵) عدم پیش‌بینی نیروی تأمین مناسب برای برقراری تأمین آمبولانس انتقال نیروهای مجروح به بیمارستان مانند مورد ویژه‌ی ۱۳۸۸؛

(۶) عدم پیش‌بینی نیروی تأمین مناسب برای مجروحین خودی بستری در بیمارستان که موجب درگیری بین آن‌ها و اغتشاش‌گران در داخل بیمارستان گردیده بود؛

(۷) عدم پیش‌بینی نیروی تأمین مناسب برای ممانعت از محاصره‌ی نیروهای خودی در صحنه‌ی درگیری که منجر به مجروحیت شدید تیم عملیاتی معاونت گردید؛

(۸) عدم پیش‌بینی نیروی تأمین مناسب برای تیم‌های مستندساز و اطلاعاتی که پس از لورفتن موجب درگیری آن‌ها، محاصره‌ی از سوی اغتشاش‌گران و در نهایت تخلیه‌ی چشم و... احدی از آن‌ها شد.

۳-۸-۲- روش‌های کاهش اسباب‌پذیری (تأمین): پیش‌بینی و گماردن تأمین مسلح و مناسب در تمامی مراحل عملیات گردان و نیروها از آسیب‌پذیری‌های احتمالی جلوگیری نموده و یا آثار آن را تقلیل خواهد داد.

۳-۵-۳- رجبهای آسیب پذیری (تجهیزات تخصصی)

هر گونه ضعف در کمیت و کیفیت و عدم تناسب تجهیزات تخصصی نیروهای گردان، موجب کاهش قدرت مانور و توان رزمی آنها می شود. مثلاً مناسب نبودن اندازه، وزن و شکل باتوم، موجب عدم امکان بهره برداری و استفاده مناسب، خستگی و کاهش توان نیروها و... می شود.

نافرم بودن، سایز نبودن، سنگینی و مقاومت کم کلاه مقابله با اغتشاشات، موجب کاهش دید، کاهش تسلط، خستگی و کلافگی نیرو گردیده و در زمان بسیار کوتاهی توان عملیاتی آن را تا حد قابل توجهی کاهش داده و آسیب پذیری او را بالا می برد.

نافرم بودن، سایز نبودن، سنگینی و مقاومت کم سیر هجومی یا دفاعی، موجب کاهش دید، کاهش تسلط، خستگی و کلافگی نیرو گردیده و علاوه بر اینکه نیرو را در مقابل سنگ و اشیا پرتاپی از سمت اغتشاش گران آسیب پذیر می کند، در زمان بسیار کوتاهی توان عملیاتی آن را تا حد قابل توجهی کاهش خواهد داد.

نافرم بودن، سایز نبودن، سنگینی و بد دوخت بودن لباس، موجب کاهش تحرک، کاهش تسلط، خستگی و کلافگی نیرو گردیده و سرعت عمل نیرو را تا حد قابل ملاحظه ای کاهش داده و عملاً نیرو را در مقابل اغتشاش گران آسیب پذیر می کند.

نافرم بودن، سایز نبودن، سنگینی و مناسب نبودن کفش ها، موجب کاهش تحرک، کاهش تسلط، خستگی و کلافگی نیرو گردیده و سرعت عمل نیرو را تا حد قابل ملاحظه ای کاهش داده و عملاً نیرو را در مقابل اغتشاش گران آسیب پذیر می کند.

(۱) نمونهی صحنه های عملیاتی (تجهیزات تخصصی):

• خراب بودن شوکر و هدف گیری آن به سمت قلب اغتشاش گر در بار داشته که در فتنه ی ۱۳۸۱ موجب فوت متهم و رأی مبنی بر قتل عمد از سوی دادگاه علیه مأمور ناجا گردید.

• کمبود و نبود سلاح ها و ابزار ناتوان کننده در دست گردان و همچنین کمبود و بعضاً در دسترس نبودن مهمات آنها مانند فشنگ و گازهای انکا ور توان مقابله ای نیروهای گردان را کاهش داده و بعضاً با توجه به سطح تهدیدات آنها مجبور به

استفاده از سلاح با مهمات و فشنگ جنگی برای دفاع از خود و مقر تابعه می‌شوند که این امر به نوبه‌ی خود آسیب‌پذیری عملیاتی آن‌ها را افزایش داده و مشکلات متعدد تعقیب قضایی برای آن‌ها ایجاد می‌کند.

• نبود مهمات آشک‌آور کافی (فقط یک عدد گلوله‌ی آشک‌آور داشتند) در حوزه‌ی ۱۱۷ در اغتشاشات ۱۳۸۸، موجب استفاده جبری از سلاح کلاش و فشنگ جنگی علیه اغتشاش‌گران حمله‌کننده به حوزه و تحمیل تلفات گردید.

(۲) روش‌های کاهش آسیب‌پذیری نیروها (تجهیزات تخصصی):

• پیش‌بینی و واگذاری تجهیزات مقابله با اغتشاشات با کیفیت، سبک، مقاوم، متناسب، خوش‌دست، اندازه و... مانند سپر، باتوم، کلاه، لباس، کفش و...؛

• پیش‌بینی، واگذاری و استفاده از لباس‌های ضدضریب، ضد چاقو، ضد گلوله و... در راستای اجتناب از تلفات و خسارات ناشی از درگیری نزدیک نیروهای خودی با اغتشاش‌گران؛

• پیش‌بینی و واگذاری شوکرهای استاندارد و تست‌شده با اطمینان از عملکرد و ولتاژ خروجی آن‌ها؛

• واگذاری سلاح‌ها و مهمات ناتوان‌کننده مانند اسلحه‌های پرتاب گاز آشک‌آور، ساچمه‌زن، سلاح‌های پرتاب گلوله‌ی لاستیکی، سلاح‌های لیزری و... به همراه مهمات مربوطه به اندازه‌ی لازم؛

• واگذاری به تعداد لازم و به‌روزرسانی افشانه‌های دستی ناتوان‌کننده موجود در رده‌ها و گردان‌ها؛

• پیش‌بینی، واگذاری و استفاده از خودروهای مولد صوت، آب‌پاش، رنگ‌پاش و... در راستای اجتناب از تلفات و خسارات ناشی از درگیری نزدیک نیروهای خودی با اغتشاش‌گران.

۳-۵-۲- زمینه‌های آسیب‌پذیری (تغذیه):

(۱) به دلیل ماهیت عملیات مقابله با اغتشاشات و اینکه الزاماً نیروها به مقتضای صحنه‌های عملیاتی ساعت‌های متوالی در کف خیابان استقرار داشته و کار عملیاتی با تحرک بالا و مصرف کالری زیاد انجام می‌دهند، بنابراین هرگونه خلل، تأخیر، عدم

پیش بینی و عدم تأمین تغذیه مناسب، میان وعده و آب موجب افزایش آسیب پذیری های همچون: افت سطح انرژی نیروها، کاهش توان رزمی آنها، بی رمقی، بی حالی، بی حوصلگی، کاهش آستانه تحمل آنها، بی نظمی، کاهش قدرت تفکر و تعمیر کبری آنها و در نهایت برخوردهای غیر منطقی نیروها در صحنه می شود.

(۲) پایین بودن کیفیت و احیاناً فاسد بودن تغذیه، میان وعده و آب آشامیدنی نیروهای در صحنه نیز آسیب های جدی بر نیروها وارد کرده و غالباً موجب از صحنه خارج شدن نیروها می شود. مثلاً تن ماهی خوب نجوشیده، موجب برهم خورد وضعیت گوارشی نیروهای در صحنه و ... می شود.

(۳) عدم تناسب نوع تغذیه با صحنه های عملیاتی مثلاً ارائه کیک و ساندیس و نیز غذای گرم عدس پلو در ظروف یک بار مصرف در صحنه های عملیاتی نیز موجب بی نظمی در گردان گردیده و بعضاً تبلیغات منفی دشمن و انگشت نما شدن گردان از تبعات آن می باشد.

(۴) عدم ارائه ملزومات لازم مانند در بازکن، آبلیمو، نمک و ... نیز موجب بی نظمی نیروهای حاضر در صحنه می شود. غالباً غذای کنسروی می دهند که بعضاً نیروها در صحنه به دنبال پیدا کردن درب بازکن، آبلیمو و ... به این سو و آن سو می روند.

(۵) ارائه یک نوع تغذیه به صورت تکراری نیز موجب تبلیغات منفی و وهن نیروها می شود؛ مانند کیک و ساندیس که به عنوان نماد نیروهای بسیجی در رسانه های معاند قلمداد می شود.

روش های کاهش آسیب پذیری نیروها (تغذیه): پیش بینی پکیج و بسته تغذیه ای مناسب، کم حجم، متنوع و پرانرژی به همراه میان وعده و آب سالم و کافی و ارائه ی به موقع و مدیریت هوشمند آن توسط فرماندهان گردان در صحنه، تنها راه کاهش آسیب پذیری های بر شماری شده می باشد.

۳-۶- زمینه های آسیب پذیری در مرحله ی سازمان دهی عملیاتی نیروی انسانی گردان با توجه به اینکه در صحنه های عملیات مقابله با اغتشاشات، ممکن است دشمن، حریف، اغتشاش گران و ... از مردم همان محدوده ی سرزمینی و ای بسا از آشنایان، افراد فامیل

و... نیروهای مقابله‌کننده با اغتشاشات باشند، علاوه بر این، متغیر بودن صحنه و کمبود زمان نیز آسیب‌پذیری نیروها را در مقابل کوچکترین خطای انسانی پالا می‌سازد، بنابراین باید سازمان‌دهی نیروی انسانی به شکلی باشد که حتی امکان افراد فاقد انگیزه، معاون، مرد، ترسو، بی‌نظم و بی‌انطباط، در سازمان عملیات و در پست‌های کلیدی فرار نگیرند.

۳-۶-۱. ریشه‌های آسیب‌پذیری نیروی انسانی (گزینش - حفظ): با توجه به ماهیت عملیات مقابله با اغتشاشات شهری و ناآرامی‌های اجتماعی که نوعاً درگیری و برخورد با مردم و جمعیت داخلی و نه صرفاً دشمن خارجی می‌باشد، بنابراین گزینش نیروها برای عضویت در گردان بر مبنای رویکرد صرفاً شغلی و مادی، موجب تزلزل، شک، ریب و دودلی آنها در هنگامه‌های سخت رویارویی با اغتشاش گران گردیده و ای بسا آنها را از اقدام به موقع، به اندازه و به هنگام در صحنه باز می‌دارد.

ماهیت عملیات مقابله با اغتشاشات شهری و ناآرامی‌های اجتماعی که نوعاً درگیری و برخورد تن به تن می‌باشد، الزاماً نیازمند نیروهایی شجاع، باراده، مصمم و با تناسب و توان جسمی بالا است. بدیهی است که هر ضعف کوچک در این شاخص‌ها در پرتو جنگ روانی و بزرگنمایی اغتشاش گران، موجب غلبه‌ی ترس، تزلزل، شک، ریب و دودلی آنها در هنگامه‌های سخت رویارویی با اغتشاش گران گردیده و ای بسا آنها را از اقدام به موقع، به اندازه و به هنگام در صحنه باز خواهد داشت.

با توجه به اینکه در صحنه‌های عملیات مقابله با اغتشاشات، ممکن است دشمن، حریف، اغتشاش گران و... از مردم همان محدوده‌ی سرزمینی و ای بسا از آشنایان، افراد فامیل و... نیروهای مقابله‌کننده با اغتشاشات و حتی از افراد ظاهراً موجه یا با سوابق درخشان قبلی یا برخوردار از شأن سیاسی و اجتماعی بالایی باشند، بنابراین لازمه‌ی برخورد به موقع، به اندازه و به هنگام با آنها، برخورداری از ایمان انقلابی و بصیرت ولایی بوده و بدون این سلاح ادامه‌ی کار میسر نخواهد بود.

(۱) نمونه‌ی صحنه‌های عملیاتی (گزینش - حفظ): در اغتشاشات ۱۳۸۸، در محدوده‌ی مقابل ناحیه‌ی مقداد، اغتشاش گران عموماً از مردم همان محله و کوچه‌ها بودند که بعضاً نیز برادران و نزدیکان آنها در گردان مقابله‌کننده با آنها حضور داشته‌اند.

(۲) روش‌های کاهش آسیب‌پذیری نیروی انسانی (گزینش - حفظ):

۲-۶-۳- زمینه‌های آسیب‌پذیری نیروی انسانی (اموزش):

۲-۶-۳- زمینه‌های آسیب‌پذیری نیروی انسانی (سازمان‌دهی، انتصاب و ارتقا):

سازمان دهی نیروهای فاقد انگیزه، توانمندی، تجربه و دانش لازم در مثاغل و پست‌های کلیدی گردان ضمن اخلال در عملیات، موجب تأثیرات منفی بر روحیه و کار آیی سایر عناصر گردان گردیده و خود بحرانی جدید در دل عملیات گردان ایجاد می‌نماید و ای بسا زمینه‌ی درگیری بین نیروهای خودی و... را فراهم خواهد نمود.

(۱) نمونه‌ی صحنه‌های عملیاتی (سازمان‌دهی، انتصاب و ارتقا): در اغتشاشات ۱۳۸۸ و نیز در طول سنوات گذشته به کرات شاهد بوده‌ایم که عدم توجه به موارد مزبور چگونه موجب درگیری بین برادران بسیج و ناجا و... گردیده و سرنوشت صحنه‌ی درگیری را به نفع حریف و دشمن تغییر داده است؛ مانند درگیری مقابله‌هتل لاله.

(۲) روش‌های کاهش آسیب‌پذیری نیروی انسانی (سازمان‌دهی، انتصاب و ارتقا):

۳-۷- زمینه‌های آسیب‌پذیری در مرحله‌ی مستندسازی عملکرد و عملیات نیروها و گردان

این موضوع دارای اهمیت و اولویت ذاتی بوده و لزوماً باید اقدام‌های گردان از زمان دریافت مأموریت تا پایان آن به صورت مكتوب، فیلم، عکس و... برای تبدیل به دانش تصریحی و... مستندسازی شود.

۳-۷-۱- زمینه‌های آسیب‌پذیری در مرحله‌ی مستندسازی:

(۱) عدم مستندسازی، ضعف در مستندسازی و گم‌شدن سوابق و مستندات، اقدام‌های که موجب می‌شود نیروها در مقام پاسخ‌گویی بعدی به عملکرد و اقدام‌ها خود با مشکل مواجه گردند.

(۲) لو رفتن مستندساز در صحنه‌های عملیات که هجوم و برخورد غیرمترقبه و پیش‌بینی نشده‌ی اغتشاش گران با فرد مستندساز، آسیب‌های جانی به او و نیز تخریب تجهیزات و ... را در پی دارد.

(۳) افتادن مستندات عملیات و اقدام‌های نیروها در دست حریف، اغتشاش گران و رسانه‌های بیگانه که تبلیغات منفی شدید، تخریب چهره‌ی نیروها و تهدیدات بعدی فرد و خانواده‌ی نیروها از آسیب‌های آن می‌باشد.

۳-۷-۲ نمونه‌ی صحنه‌های عملیاتی (در مرحله‌ی مستندسازی):

(۱) در آخرین نماز جمعه‌ی آقای هاشمی در اغتشاشات ۱۳۸۸، در مقابل درب اصلی دانشگاه تهران، شناسایی فرد مستندساز که از روی کیوسک اقدام به فیلم‌برداری صحنه می‌کرد، موجب هجوم اغتشاش گران و حمله به ایشان شد.

(۲) در اغتشاشات ۱۳۸۸، نیروهای صحنه‌ای، مسئولیت، محل مأموریت و ... نیروهای بسیجی توسط اغتشاش گران شناسایی شده و متعاقباً با ارسال نامه و ... به درب منزل آن‌ها نسبت به تهدید آن‌ها اقدام می‌گردند.

۳-۷-۳ روش‌های کاهش آسیب‌پذیری در مرحله‌ی مستندسازی: انتخاب نیروهای مناسب و آموزش دیده، با تجهیزات فنی، در قالب پوشش‌های لازم و با برقراری تأمین آن‌ها و نیز تلاش در راستای حفظ و بهره‌برداری مناسب از آرشیو مستندات، بهترین راه‌کار کاهش آسیب‌پذیری‌ها است.

۸-۳ زمینه‌های آسیب‌پذیری نیروها در مرحله‌ی پیش‌بینی، اعزام و استقرار تأمین

تأمین برای جلوگیری از غافلگیری، تقویت و پوشش نقاط ضعف احتمالی و ... ضرورت داشته و غالباً با استعداد حداقل یک گروهان قابلیت اقدام دارد. بنابراین، با توجه به متغیر بودن صحنه‌ها، آسیب‌پذیری نیروها در صحنه، مسیرهای حرکت و انتقال، تخلیه‌ی مجروحین، تخلیه و انتقال بازداشتی‌ها و ... بسیار زیاد می‌باشد. بر این اساس، پیش‌بینی نیروی تأمین مسلح به صورت محدود و کنترل‌شده برای حفاظت از جان نیروها در این گونه موارد اهمیت ذاتی دارد.

۳-۸-۱- زمینه‌های اسباب‌پذیری در صورت عدم تأمین:

۳-۸-۲- روش‌های کاهش اسباب‌پذیری (تأمین): پیش‌بینی و گماردن تأمین مسلح و متناسب در تمامی مراحل عملیات گردان و نیروها از آسیب‌پذیری‌های احتمالی جلوگیری نموده و یا آثار آن را تقلیل خواهد داد.

۳-۹- زمینه‌های اسباب‌پذیری نیروها در مرحله‌ی اشغال پیش‌دستانه‌ی موضع در صحنه‌های مقابله با اغتشاشات شهری به ویژه در وضعیت استعمار و فرسایش شدن اغتشاشات، اشغال پیش‌دستانه‌ی موضع عملاً موجب کسب و حفظ اینکار عمل توسط نیروهای مقابله‌کننده با اغتشاشات گردیده، دوام زمانی اغتشاشات را کاهش داده و گستره‌ی آن را محدود خواهد نمود.

۳-۹-۱- زمینه‌های اسباب‌پذیری در صورت عدم اشغال پیش‌دستانه‌ی موضع

(۲) رسوب جمعیت اغتشاش کر قبل از حضور نیروهای خودی در صحنه:

(۵) صعوبت در تجزیه و کانالیزه کردن جمعیت اغتشاش کر:

۳-۹-۲- روش‌های کاهش اسباب‌پذیری (اشغال پیش‌دستانه) اشغال پیش‌دستانه‌ی موضع

صحنه‌ی اغتشاش یکی از تاکتیک‌های بسیار مؤثر در عملیات مقابله با اغتشاشات بوده و عملاً آسیب‌پذیری‌های نیروهای خودی را بسیار کاهش می‌دهد. در اغتشاشات ۱۳۸۸ نیز از ۱۳۸۸/۳/۲۶ به بعد از این تاکتیک به کرات استفاده شد.

۳-۱۰- زمینه‌های اسباب‌پذیری نیروها در مرحله‌ی قرق منطقه‌ی عملیات

محدود کردن صحنه‌ی عملیات و درگیری با استقرار پشت‌های ایست و بازرس، تغییر مسیر خودروهای عبوری، بستن مبادی ورودی جمعیت، تعطیلی اینگاه‌های مترو، تغییر مسیر اتوبوس‌های شهری، بستن ورودی‌های صحنه با موانع و... برای ممانعت از ورود و افزایش جمعیت، ممانعت از ترکیب جمعیت اغتشاش کر با مردم عادی و رهگذران به منظور کنترل بهینه‌ی صحنه‌ی عملیات.

۳-۱۰-۱- زمینه‌های آسیب‌پذیری در صورت عدم قرق منطقه‌ی عملیات:

(۱) ورود و افزایش جمعیت منطقه‌ی اغتشاش و صحنه‌ی درگیری که با نظر داشت توان محدود گردان، آسیب‌پذیری آن‌ها را افزایش خواهد داد.

(۲) ورود تیم‌های عملیاتی اغتشاش گران و افزایش احتمال انجام اقدام‌های مخل امنیت در صحنه، که آسیب‌پذیری نیروهای خودی را افزایش خواهد داد.

(۳) ترکیب جمعیت اغتشاش گر با مردم عادی و رهگذران که فرآیند کنترل بهینه‌ی صحنه‌ی عملیات توسط نیروهای خودی را مختل کرده و آسیب‌پذیری آن‌ها را افزایش خواهد داد.

(۴) افزایش تردد‌های بی‌مورد، غیر ضرور و پراکنده‌ی نیروهای خودی و در ادامه بی‌نظمی‌های صحنه موجب از بین رفتن تمرکز و تجزیه‌ی توان فرمانده صحنه و نیروها گردیده و این مهم نیز عملاً آسیب‌پذیری نیروها را افزایش خواهد داد.

۳-۱۰-۲- روش‌های کاهش آسیب‌پذیری (فرق منطقه‌ی عملیات): قرق صحنه‌ی عملیات

یکی از الزامات مدیریت بهینه و کنترل فرآیند مقابله می‌باشد که با محدود کردن محدوده‌ی درگیری با استقرار پست‌های ایست و بازرسی، تغییر مسیر خودروهای عبوری، انسداد مبادی ورودی جمعیت با موانع در دسترس، تعطیلی ایستگاه‌های مترو، تغییر مسیر اتوبوس‌های شهری و... برای ممانعت از ورود و افزایش جمعیت و ممانعت از ترکیب جمعیت اغتشاش گر با مردم عادی و رهگذران اجرا گردیده و عملاً موجب کاهش آسیب‌پذیری نیروها می‌شود.

۳-۱۱- زمینه‌های آسیب‌پذیری نیروها در مرحله‌ی حرکت دادن جمعیت و جلوگیری از رسوب آن

با توجه به استعداد و توان محدود گردان، تفکیک و تمیز اغتشاش گران از مردم عادی و رهگذران و جلوگیری از رسوب جمعیت در قالب تماشاگر و... کمک شایانی به کنترل صحنه نموده و از گسترش آن جلوگیری خواهد کرد.

۳-۱۱-۱- زمینه‌های آسیب‌پذیری در صورت رسوب جمعیت:

(۴) فاصله افتادن بین نیروهای خودی، کاهش سطح ارتباطات در صحنه، افزایش نقاط کور صحنه، موجب کاهش تمرکز و تجزیه‌ی توان فرمانده صحنه و نیروها گردیده و این مهم نیز عملاً آسیب‌پذیری نیروها را افزایش خواهد داد.

۳-۱۱-۲- روش‌های کاهش آسیب‌پذیری (ممانعت از رسوب جمعیت): ممانعت از رسوب

جمعیت با پراکنده‌سازی جمعیت، روان‌سازی ترددها، هدایت افراد در صحنه به سمت خروجی‌ها و... از جنس اقدام‌های پیش‌دستانه و کنترلی و الزامات مدیریت بهینه و کنترل فرآیند مقابله می‌باشد که با تخلیه‌ی محدوده‌ی درگیری و ممانعت از ورود و افزایش جمعیت و ممانعت از ترکیب جمعیت اغتشاش گر با مردم عادی و رهگذران اجرا گردیده و عملاً موجب کاهش آسیب‌پذیری نیروها می‌شود.

۳-۱۲- زمینه‌های آسیب‌پذیری نیروها در صورت عدم استقرار در نقاط سرکوب صحنه

با توجه به متغیر بودن صحنه‌ها و استقرار احتمالی عوامل اغتشاش گر در نقاط مشرف به صحنه به‌منظور انجام اقدام‌های ایذایی «پرتاب اشیا و مواد آتش‌زا» و بعضاً مسلحانه توسط اغتشاش گران علیه نیروهای مقابله‌کننده با اغتشاشات و نیز فیلم‌برداری و... از صحنه‌های درگیری، فرمانده گردان در صحنه باید نسبت به استقرار نیرو در نقاط سرکوب، ساختمان‌های بلند و... مشرف بر صحنه‌های عملیاتی در

راستای تأمین نیروها و نیز انجام اقدامهای ویژه «مستندسازی صحنه، شناسایی رهبران، به کارگیری ابزار ویژه و...» اقدام نماید.

۳-۱۲-۱ زمینه‌های اسپیدیری در صورت عدم استقرار در نقاط سرکوب صحنه:

(۱) پرتاب اشیاء، اجسام و آتش بر سر نیروها از پشت بام اماکن و نقاط سرکوب؛
(۲) تیراندازی به طرف نیروهای خودی توسط اغتشاش گران مستقر در نقاط سرکوب صحنه؛

(۳) فیلم برداری و گرفتن عکس از صحنه و نحوه عمل نیروهای مقابله کننده با اغتشاشات و متعاقباً جنگ روانی و اقدامهای رسانه‌ای علیه نیروها، تخریب شخصیت و تهدید آنها؛
(۴) آسیب رساندن به نیروهای در حال عبور از کوچه‌ها و معاصر کنار خیابان‌ها با پرتاب کوکتل و مواد محرقه و ... .

۳-۱۲-۲ نمونه‌ی صحنه‌های عملیاتی: متأسفانه آسیب‌پذیری نیروهای خودی در این

موضوع بسیار زیاد بوده که نمونه‌های فراوانی در صحنه‌های عملیاتی سال ۱۳۷۸ یکان ویژه‌ی ناجا، سال ۱۳۸۲ میدان مادر، سال ۱۳۸۷ خیابان ۱۴۸ غربی تهران پارس، سال ۱۳۸۸ در کانون‌های مختلف تهران از آن جمله می‌باشند.

۳-۱۲-۳ روش‌های کاهش اسپیدیری (استقرار در نقاط سرکوب صحنه): تنها راه کاهش

آسیب‌پذیری‌های موصوف که به عنوان یکی از اقدام‌های مهم فرمانده گردان در صحنه محسوب می‌شود، تأمین نقاط مشرف و سرکوب بر صحنه با گماردن نیروی تأمین مناسب می‌باشد که این اقدام در صحنه‌های مختلف و در شرایط گوناگون، در پوشش‌های مختلف قابلیت اجرا دارد.

۳-۱۳ زمینه‌های اسپیدیری نیروها در زمینه‌ی رصد و مدیریت رهبران و

به منظور تغییر شعارها، تغییر مسیر حرکت جمعیت و در نهایت جابه‌جایی در اهداف اغتشاش گران و ... با رصد دقیق و مدیریت مناسب لیدرها و رهبران اغتشاش گران در قالب اقدام‌های اطلاعاتی و بعضاً عملیات روانی امکان‌پذیر خواهد بود.

۱-۳-۳- زمینه‌های آسیب‌پذیری در صورت عدم رصد و مدیریت رهبران و لیدرهای اغتشاش گران: عدم اشراف بر صحنه، صعوبت در کسب ابتکار عمل در صحنه، طولانی شدن زمان عملیات مقابله، تحلیل توان نیروها، دشواری پشتیبانی میدانی از عملیات نیروها و... که این مقوله‌ها به صورت مؤثری آسیب‌پذیری نیروها را در صحنه‌ی عملیات بالا می‌برد.

۲-۳-۳- نمونه‌ی صحنه‌های عملیاتی: نمونه‌ی بارز، انفعال نیروهای یگان ویژه‌ی ناجا در عاشورای ۱۳۸۸ در زیر پل کالج تهران بوده است که به گروگان رفتن تعدادی از آنها، زخمی شدن تعدادی زیادی از نیروها، پخش مستقیم آن از شبکه‌های ماهواره‌ای و... انجامید.

۳-۳-۳- روش‌های کاهش آسیب‌پذیری (رصد و مدیریت رهبران و لیدرهای اغتشاش گران): رصد دقیق و مدیریت مناسب لیدرها و رهبران اغتشاش گران در قالب اقدام‌های اطلاعاتی و بعضاً عملیات روانی است.

۱-۴- زمینه‌های آسیب‌پذیری نیروها در صورت کانالیزه نکردن حرکت اغتشاش گران این تاکتیک برای دور ساختن اغتشاش گران از اماکن مهم و آسیب‌پذیر و نیز ممانعت از الحاق آنها با اغتشاش گران سایر کانون‌های بحرانی مدنظر می‌باشد.

۱-۴-۳- زمینه‌های آسیب‌پذیری در صورت کانالیزه نکردن حرکت اغتشاش گران:

(۱) دسترسی آسان اغتشاش گران به اماکن مهم و در ادامه بالا بردن هیجان، روحیه و انگیزه‌ی درگیری اغتشاش گران؛

(۲) تحمیل جغرافیایی درگیری به نیروهای مقابله با اغتشاشات و در ادامه سلب ابتکار عمل از آنها؛

(۳) الحاق با اغتشاش گران سایر کانون‌های بحرانی و توسعه‌ی دامنه‌ی اغتشاش؛

(۴) افزایش احتمال دسترسی اغتشاش گران به پشتیبانی‌های صحنه‌ای مانند سنگه، سلاح، مهمات و...
۲-۱۴-۳- نمونه‌ی صحنه‌های عملیاتی: در روزهای اول اغتشاشات ۱۳۸۸، به دلیل

طراحی عملیاتی اغتشاشات توسط عناصر متخصص فریب‌خورده و نیز عناصر برخی سفارتخانه‌های خارجی، عملاً ابتکار عمل در دست حریف و فتنه‌گران بوده و جغرافیا و شرایط صحنه را آنها به ما تحمیل می‌کردند و ما توفیق کمتری در کانالیزه کردن آنها

داشتم، ولی در ادامه با اشغال پیش‌دستانه‌ی کانون‌های بحران احتمالی و استقرار زود هنگم نیرو توانستیم بر این مشکل فائق آییم.

۳-۱۴-۳- روش‌های کاهش آسیب‌پذیری (کانالیزه کردن): بهترین راه‌کار برای این منظور، انجام اقدام‌های پیشگیرانه، حضور و اشغال پیش‌دستانه‌ی مواضع و تحمیل زمان و جغرافیایی درگیری به اغتشاش گران و در ادامه کانالیزه کردن هوشمندانه‌ی حرکت آن‌ها و انجام اقدام‌های تاکتیکی مناسب در صحنه می‌باشد؛ مانند تکنیک محاصره و برخورد محکم و قاطع به جای کیش دادن اغتشاش گران.

۳-۱۵- زمینه‌های آسیب‌پذیری نیروها در نمایش قدرت

در راستای مرعوب نمودن اغتشاش گران، جداسازی آن‌ها از افراد تماشاگر و رهگذر و افزایش بازدارندگی اقدام‌های خودی، نمایش قدرت در قالب استقرار با ابهت و مقتدرانه، تغییر آرایشات در صحنه، ضربات پای هماهنگ و کوییدن باتوم بر سپر، مانور و رژه‌ی موتورسواران، برخورد با خودروهای طرفداران اغتشاش گران با کندن پلاک، علامت‌گذاری و...، برخورد با مغازه‌ها، منازل و اماکن پشتیبان اغتشاش گران قابلیت اقدام دارد.

۳-۱۵-۱- زمینه‌های آسیب‌پذیری: اساساً این مقوله خاصیت ضد آسیب‌پذیری دارد،

ولی در صورتی که ضعیف اجرا شود، باعث جری تر شدن اغتشاش گران خواهد شد.

۳-۱۵-۲- روش‌های کاهش آسیب‌پذیری: اجرای مقتدرانه، باصلاحات و منظم عملیات

۳-۱۶- زمینه‌های آسیب‌پذیری نیروها در صورت عدم قطع شبکه‌های ارتباطی و

اجتماعی اغتشاش گران

اثرگذاری بر روند اداره‌ی صحنه توسط گردان، در حوزه‌ی اختیارات و اقدام‌های گردان نبوده و از طریق کمیته‌ی فنی اجرا می‌شود.

۳-۱۶-۱ زمینه‌های اسب‌پذیری: این مقوله خاصیت کاهش آسیب‌پذیری دارد که در صورت عدم اقدام لازم موجب حفظ لایه‌های ارتباطی و تقویت اغتشاش گران خواهد شد.

۳-۱۶-۲ روش‌های کاهش آسیب‌پذیری: قطع شبکه‌های ارتباطی و اجتماعی اغتشاش گران و اختلال در هدایت و رهبری آن‌ها مدنظر می‌باشد.

۳-۱۷- زمینه‌های اسب‌پذیری نیروها در حین اجرای تاکتیک‌های عملیاتی

دستگیری هدفمند رهبران و لیدرها، علامت گذاری اغتشاش گران با ابزار رنگ‌پاش، کیش دادن و متفرق نمودن اغتشاش گران با به‌کارگیری ابزار ناتوان‌کننده مانند سلاح‌های ناتوان‌کننده، گازهای اشک‌آور، خودروهای آب‌پاش و...، برخورد قهرآمیز در قالب تاکتیک سد و نفوذ، دستگیری گسترده‌ی اغتشاش گران با بستن مبادی ورودی و خروجی و محاصره آن‌ها و... مدنظر می‌باشد.

۳-۱۷-۱ زمینه‌های اسب‌پذیری: تاکتیک‌های عملیات مقابله با اغتشاشات اگر به صورت صحیح و متناسب با وضعیت صحنه‌ها انتخاب شده، در زمان لازم و با شدت و سرعت اجرا شوند، کاهش آسیب‌پذیری نیروها را به‌دنبال دارند؛ اما هرگونه اشکال در انتخاب و اجرای تاکتیک‌ها، ای بسا آسیب‌های جبران‌ناپذیری برای نیروها به‌دنبال داشته و بعضاً تبعات راهبردی برای سطوح عالی مدیریت بحران پی‌آمد آن بوده و عملاً فرآیند بحران را با چالش مواجه خواهد نمود.

۳-۱۷-۲ روش‌های کاهش اسب‌پذیری: انتخاب درست تاکتیک‌ها، اجرای توأم باشدت عمل و سرعت بالای آن موجب کاهش آسیب‌پذیری‌ها خواهد شد.

۳-۱۸- زمینه‌های اسب‌پذیری نیروها در حین تخلیه دستگیرشده‌گان

۳-۱۸-۱. رمتهای استثنایی

(۱) عدم ثبت و تکمیل فرم‌های دستگیری، شرح حال، تحویل متهم و... که موجب عدم امکان پیگیری مناسب قضایی و نیز در صورت وارد آمدن صدمات بعدی به متهم، ناتوانی نیروهای خودی در پاسخ‌گویی به مراجع قضایی و آسیب‌پذیری آنها را به دنبال دارد.

(۲) ضعف در بازرسی بدنی متهمین دستگیرشده (به ویژه در لحظات اولیهی دستگیری)، خودکشی و خودزدنی متهمین، حمله به نیروهای خودی و... را به دنبال دارد.

(۳) هرگونه ضرب و شتم متهمین در انظار عمومی، جوسازی، تبلیغات منفی، سوءاستفاده و... علیه نیروهای خودی را به دنبال خواهد داشت.

(۴) عدم تخلیهی به موقع دستگیرشده‌گان در صحنه، که موجب جوسازی و حملهی اغتشاش‌گران برای آزادی آنها می‌شود.

(۵) عدم پیش‌بینی تأمین مناسب برای خودروهای حمل متهم که حمله متهمین به نیروهای نگهبان داخل خودروها و... را به دنبال دارد.

(۶) ضعف در دستبد زدن و کنترل متهمین داخل خودروهای حمل متهم که رها شدن آنها و حمله متهمین به نیروهای نگهبان داخل خودروها و... را به دنبال دارد.

(۷) استفاده از خودروهای نامناسب برای انتقال متهمین از صحنهی عملیات به مراکز نگهداری، آسیب‌پذیری نیروهای خودی را به شدت افزایش خواهد داد.

۳-۱۸-۲. نمونه‌های صحنه‌های عملیاتی: برای آسیب‌پذیری‌های موصوف نمونه‌های پیار زیادی در اغتشاشات سنوات گذشته وجود دارد، مانند عدم تکمیل و تکمیل ناقص فرم‌های دستگیری در اغتشاشات سال ۱۳۸۸، ضرب و شتم متهم در بین جمعیت، تخلیهی بازداشته‌ها با تاکسی‌های ون و...

۳-۱۸-۳. روش‌های کاهش آسیب‌پذیری: استفاده از نیروهای آموزش دیده، باتجربه، توجیه، مسلط و توانمند برای دستگیری و انتقال متهمین، دستگیری هدفمند و یا حداقل برنامه‌ریزی شده، ثبت و تکمیل دقیق فرم‌های دستگیری، بازرسی دقیق متهمین در بدو دستگیری و در مراحل بعدی حسب ضرورت، اجتناب از ضرب و شتم متهمین در انظار

عمومی، پیش‌بینی خودروهای حمل‌و‌نقل منتهی‌مناسب، تخلیه‌ی به‌موقع دستگیرشده‌گان، پیش‌بینی تأمین مناسب در هنگام دستگیری، تخلیه، بازجویی و ... منتهی‌مناسب، رعایت سایر ملاحظات و اقدام‌های تأمینی، برخی از روش‌های کاهش آسیب‌پذیری‌ها می‌باشند.

۱۹-۳- زمینه‌های آسیب‌پذیری نیروها در حین تعویض در صحنه

بر اساس تجارب سنوات گذشته، گردان‌های بسیجی محور با توجه به انگیزه‌ی بالای عملیاتی که دارند تا صحنه را پاک‌سازی نکنند، چنین صحنه‌ای را ترک نخواهند کرد، مگر اینکه مطمئن باشند در صحنه‌ای سخت‌تر، پیچیده‌تر و مهم‌تر وارد عمل خواهند شد. بنابراین این مقوله در عملیات مقابله با اغتشاشات شهری برای گردان‌های بسیجی محور، در قالب خروج گردان از یک صحنه و وارد عمل شدن در محدوده‌ای دیگر و صحنه‌ای مهم‌تر و مناسب‌تر عینیت می‌یابد.

۱-۱۹-۳- زمینه‌های آسیب‌پذیری:

(۱) عدم تعویض نیرو در صحنه در صورتی که نیاز به انجام آن باشد، خستگی، فرسودگی، تحلیل قوای جسمی و به‌ویژه ذهنی و عصبی نیروها، کاهش آستانه‌ی تحمل آن‌ها، کاهش توان رزم و ... را به‌دنبال خواهد داشت، که پیامد چنین مشکلاتی؛ بی‌نظمی نیروها، کاهش سرعت عمل، دقت و شدت عمل نیروها، منفعل شدن آن‌ها و عدم امکان اجرای دقیق تاکتیک‌های عملیاتی خواهد بود.

(۲) عدم ثبت و تکمیل فرم‌های تعویض نیرو در صحنه، مشخص نبودن آمار و وضعیت دقیق نیروهای عمل کننده در صحنه که در صورت بروز مشکلات بعدی، ناتوانی فرمانده یکان در پاسخ‌گویی به مراجع قضایی و آسیب‌پذیری آن‌ها را به‌دنبال دارد.

۲-۱۹-۳- نمونه‌های عملیاتی: در اغتشاشات به کرات مشاهده‌شده که بی‌توجهی و ... و

عدم تعویض به‌موقع نیروها در صحنه، خستگی، کاهش توان رزم، برخوردهای ضعیف نیروها، بی‌نظمی، درگیری با سایر رده‌ها و ... را به‌دنبال داشته است. البته ممکن است تعویض نیروها و گردان در صحنه به‌دلیل برخی ملاحظات دیگر نیز انجام شود، مانند مورد مقابل ناحیه مقداد در اغتشاشات ۱۳۸۸.

۳-۱۹-۳- روش‌های کاهش آسیب‌پذیری: تعویض به موقع، هماهنگ و باتدبیر نیروها و یگان‌های در صحنه حسب ضرورت‌های موجود و مستندسازی دقیق آن از بروز آسیب‌پذیری‌های موردنظر جلوگیری خواهد کرد.

۳-۲۰- زمینه‌های آسیب‌پذیری نیروها در تخلیه صحنه عملیاتی و تحویل آن

پس از اتمام عملیات و عادی‌سازی، صحنه با تنظیم صورت جلسه تحویل عوامل ناجا می‌شود. نکته‌ی حائز اهمیت آن است که، تحویل صحنه و عزیمت به مقر به معنای اتمام مأموریت و فعالیت نبوده و عملاً سایر وظایف مرتبط گردان مانند تنظیم گزارش‌های عملیاتی، نوبه‌ای و... در راستای مستندسازی اقدام‌های گردان، ریکاوری نیروها و... استمرار خواهد یافت.

۳-۲۰-۱- زمینه‌های آسیب‌پذیری:

۳-۲۰-۲- نمونه‌های عملیاتی: در اغتشاشات به کرات مشاهده شده که یک یگانی در

میدانی و صحنه‌ای، عملیات بسیار موفقی داشته و پس از برگشت نسبی اوضاع، بدون تحویل صحنه، منطقه را ترک می‌کند که این مقوله تبعات بسیاری بعداً برای فرمانده گردان و نیروها داشته است، مانند کوی سبحان و...

۳-۲۰-۳- روش‌های کاهش آسیب‌پذیری: مستندسازی دقیق صحنه و اقدام‌ها و عملیات

یگان در صحنه و تحویل دقیق صحنه در قالب فرم‌های مشخص از بروز بسیاری از آسیب‌پذیری‌ها و مشکلات جلوگیری خواهد کرد.

۴- سایر زمینه‌های آسیب‌پذیری نیروها در عملیات مقابله با اغتشاشات

۴-۱- ارتباطات

ضعف و متناسب نبودن ارتباطات گردان موجب عدم ارتباط مناسب فرماندهان گردان، گروهان‌ها، دسته‌ها و... با سایر عناصر گردان گردیده و عملاً این امر ضعف در هدایت نیروها و محاصره شدن نیروها در بین اغتشاش گران و... را به دنبال دارد که برای رفع این مشکل باید نسبت به پیش‌بینی سامانه‌ی صحیح، سالم، سبک و کارآمد ارتباطی گردان اقدام کرد.

۴-۲- حفاظت اطلاعات

با توجه به گستره، اعوجاج و پراکندگی غالب صحنه‌های اغتشاش و فعالیت جواسیس در آن، عدم رعایت اصول حفاظت و اطلاعات توسط نیروها، موجب افزایش آسیب‌پذیری نیروها و خدشه بر اصل عملیات مقابله با اغتشاشات می‌شود؛ مانند آدرس‌های دقایقی در فتنه‌ی ۱۳۸۸، خمیازه‌زنی قرارگاه در سال‌های ۱۳۷۸ و ۱۳۷۹، لو رفتن زمان عملیات، جلسه، آدرس منزل نیروها و... که مؤثرترین راه کاهش چنین آسیب‌پذیری‌هایی، رعایت دقیق اصول و ملاحظات حفاظتی توسط تمامی نیروهای خودی در همه‌ی سطوح فرماندهی، مدیریتی و... می‌باشد.

به اطلاع می رسانیم که فصل یازدهم
این کتاب هنوز تنظیم نشده است.

فصل یازدهم این کتاب را پس از آماده
شدن بلافاصله منتشر خواهیم کرد و پس
از آن نیز نسخه کامل کتاب باز نشر
خواهد شد.

۴۲	۳- اهمیت و ضرورت
۴۲	۴- طرح تحقیق
۴۳	۵- سؤال های تحقیق
۴۴	۶- تعاریف
۴۶	۷- وظایف سازمان ها در راستای حفاظت از اماکن تابعه
۴۷	۸- تبیین وظایف عملیاتی گردان در راستای محافظت از اماکن
۴۷	۹- تبیین زمینه های آسیب پذیری اماکن و تأسیسات
۴۸	۱۰- اقدام های عملیاتی گردان برای حفاظت از اماکن در صحنه ی عملیات مقابله با اغتشاشات شهری

۵۳	۱- هدف
۵۴	۲- منظور
۵۴	۳- حدود و شمول
۵۵	۴- تعاریف
۵۹	۵- مشخصات و ویژگی های افراد گشت
۶۰	۶- گشت عملیاتی از نظر زمان
۶۰	۷- گشت عملیاتی از لحاظ شکل زمین
۶۳	۸- وظایف فرماندهی و ستاد در عملیات گشت شهری
۶۵	۹- مواردی که گشتی را تهدید می کند
۶۶	۱۰- روش های برای بهتر انجام دادن مأموریت گشتی
۶۷	۱۱- بیان برخی از تجارب

۷۱	۱- سؤال های تحقیق
۷۱	۲- هدف
۷۲	۳- منظور
۷۲

با فرصت	تعجیلی	زمانی
با فرصت	تعجیلی	مأموریت
فراخوانی با فرصت به منظور انجام مأموریت	فراخوانی تعجیلی به منظور انجام مأموریت	انجام مأموریت
فراخوانی با فرصت به منظور انجام حفظ انجام و آموزش و نمربین	فراخوانی تعجیلی به منظور انجام و آمادگی رزم

دانستنی های فرماندهان یگان امنیتی

الشَّارِحُ الْحَمِيدُ

معاونت تربیت، آموزش و فرهنگ پایداری سپاه - مرکز باقرالعلوم (ع)

« ابلاغیه »

فهرست مطالب

فصل اول - فراخوانی نیروهای بسیجی برای اجرای مأموریت‌های امنیتی

فصل دوم - جابه‌جایی و انتقال نیرو در صحنه اغتشاش

فصل سوم - حفاظت از اماکن در اغتشاشات

فصل چهارم - گشت شهری در اغتشاشات

فصل پنجم - نقایش اقتدار

فصل ششم - موانع و سد موانع در مقابله با اغتشاشات

فصل هفتم - تأمین و پشتیبانی بگان امنیتی در عملیات مقابله با اغتشاشات

فصل هشتم - تاکتیک های بگان امنیتی و گردان امام علی (ع) در مقابله با اغتشاشات

فصل نهم - خفظ و ثبوت روحیه نیروهای بسیجی در مأموریت های امنیتی

فصل دهم - حفاظت اطلاعات در مأموریت های امنیتی

فصل یازدهم - آشنایی با قوانین قضایی مورد نیاز در عملیات کنترل اغتشاشات

فصل دوازدهم - عملیات اطلاعاتی در صحنه مقابله با اغتشاشات

فصل سیزدهم - روش‌های کاهش آسیب‌پذیری نیروها (سطح تکیکی) در عملیات مقابله با اغتشاشات شهری

فصل اول

فراخوانی نیروهای بسیجی برای اجرای مأموریتهای امنیتی

۱- کلیات

۲- سؤال های اساسی

۳- جمع بندی و نتیجه گیری

۱- کلیات

۱-۱- بیان اهمیت و ضرورت پرداختن به موضوع فراخوانی

۲-۱. تعریف عملیاتی از فراخوانی

۳-۱. موارد مورد انتظار در فراخوانی نیروها

۴-۱- انواع فرآخوانی

۱-۴-۱- از نظر زمان کافی برای فراخوانی نیروهای گردان

۱-۴-۲- از نظر نوع مأموریت و هدف از فراخوانی نیروهای گردان

۱-۴-۳- فراخوانی ترکیبی: هنگامی که فراخوانی نیروهای گردان، ترکیبی از انواع

۲- سؤال‌های اساسی

۱- مشکلات و موانع حد انجام فراخوانی چیست؟

۲-۲- آثار منفی اقدام‌های فته‌گران در انجام فراخوانی نیروهای بسیجی رایان نمایند

۲-۲- به‌طور از روش‌های معمول در فراخوانی، چه‌راه‌کارهای مؤثر دیگری را تجربه نموده‌اید؟

۳- جمع بندی و نتیجه گیری

۱-۳- آگاه‌سازی نیروهای گردان در خصوص اهمیت فراخوانی

۲-۳- شناسایی نقاط ضعف و قوت در فراخوانی و اتخاذ تدابیر لازم

۳-۳- نوآوری و خلاقیت در فراخوانی نیروهای تحت امر

فصل دوم

جابه جایی و انتقال نیرو

در صحنه اغتشاش

۱- هدف

۳- انواع جابه جایی

۴- انواع جابه جایی از دیدگاه متفاوت

۵- ملاحظات اساسی در جابه جایی نیروها

۶- مشکلات موجود در جابه‌جایی نیروها

۱- ۶- وسایل نقلیه جمعی (عمومی و سپاه)

۲- ۶- وسایل نقلیه انفرادی

۷- محاسن جایی نیروها با خودروهای جمعی

۸- محاسن جایی نیروها با وسایل نقلیه انفرادی

۹- اقدام‌های لازم در انجام یک جابه‌جایی و انتقال مناسب

۱۰- وضعیت و تمرین پاسگاهی

فصل سوم

حفاظت از اماکن در اغتشاشات

۱- هدف

۲- منظور

۳- اهمیت و ضرورت

۴- طرح تحقیق

۵- سؤال‌های تحقیق

۶- تعاریف

۷- وظایف سازمان ها در راستای حفاظت از اماکن تابعه

۸- تبیین وظایف عملیاتی گردان در راستای محافظت از اماکن

۹- تبیین زمینه‌های آسیب‌پذیری اماکن و تأسیسات

۱۰- اقدام‌های عملیاتی گردان برای حفاظت از اماکن در صحنه‌ی عملیات مقابله با اغتشاشات شهری

فصل چهارمگشت شهری در اغتشاشات

۱- هدف

۲- منظور

۳- حدود و شمول

۵- مشخصات و ویژگی‌های افراد گشت

۶- گشت عملیاتی از نظر زمان

۷- گشت عملیاتی از لحاظ شکل زمین

۷-۱- گشت عملیاتی نقطه ای

٢-٧- گشت عملیاتی خطی

۷-۳- گشت عملیاتی منطقه‌ای

۸- وظایف فرماندهی و ستاد در عملیات گشت شهری

۸-۱- وظایف فرمانده گردان و گروهان در ارتباط با گشتی ها

۸-۲- وظایف افسر اطلاعات در ارتباط با گشت اطلاعاتی

۳-۸- وظایف افسر عملیات در ارتباط با گشت عملیاتی

۹- مواردی که گشتی را تهدید می کند

۱۰- ارتباط نمایش قدرت (قدرت نرم) و تاکتیک‌های مقابله
(قدرت سخت)

۱۱- کنش متقابل نمایش قدرت (قدرت نرم) و تاکتیک‌های مقابله
(قدرت سخت)